پیشینه بقعه امام رضا
علی بن موسی الرّضا (به عربی: عَلیُّ بْنُ ماوسَی الرِّضا؛ زادهٔ ۱۱ ذیقعدهٔ ۱۴۸ هجری قمری / ۲۹ دسامبر ۷۶۵ میلادی – درگذشتهٔ انتها صفر ۲۰۳ هجری قمری / ۵ سپتامبر ۸۱۸ میلادی)، فرزندِ موسی بن جعفر و نجمه خاتون و از نسل محمد، نبی اسلام، میباشد. وی امام هشتم شیعه ها دوازدهامامی بعداز پدرش موسی کاظم و قبل از پسرش محمد تقی میباشد.[۱] بیهم دائو میگوید بهلحاظ می رسد که تمامیٔ منابع، موافق می باشند که او از دید سیاسی ساکت و عشق و علاقهمند به یاددادن شرعی بودهمیباشد.[۲] برنارد لوئیس می گوید علی بن موسی در قسمتِ بزرگی از معاشاش، نقشی سیاسی نداشت، البته بهخیال دانش و تقوایش پر اسم و رسم بود.[۳] علی بن موسی الرّضا تا سال ۱۷۹ ه.ق که پدرش، ماوسَی بنِ جَعفَر، در مدینه میزیست، در ملازمتَش بهرمز مسجد قبا مشهد میبُرد.
بعداز دستگیری و جابجاییِ موسی کاظم به عراق بوسیله هارون، اموال و دستورهای بابا به او میرسید و مطالعه به کارها شیعهها و پرداخت طلب، به وکالت از پدرش بوسیله او ایفا میشد. وی در زمانه امامتش در عهدوپیمان هارون، در صریا معاش میکرد.[۴] زمان پنج سالهٔ خلافتِ امین به نبرد فی مابین امین و مأمون سپری شد. علی بن موسی الرّضا خود را از این تضارب عزل آدرس مسجد قبا مشهد داشت.
این روزگار، آرامشی نسبی برای کارهای علی بن موسی الرّضا بهوجود آورد و او مجال بسط تعالیم خود را یافت.[۵] با مرگِ امین و بهحکومت وصالِ مأمون، خلیفه با چالشهای فراوانی مواجه شد.[۶] مأمون تصمیم گرفت با منصوب کردنِ وی به جانشینیاش، پشتیبانیِ تیمهای متعدد شیعه را به سمت خویش جلب نماید.[۷] بهگفتهٔ جعفر مرتضی عاملی، مورخ شیعه، مأمون و مشاورانش برای آهسته کردن علویان در خراسان و بقیه مرزو بومهای اسلامی، به تامل انتصاب یک کدام از علویان به ردهِ ولایتعهدی افتادند. از در بین آنها، علی بن موسی الرضا بهجهت مقام و اعتبار و نیز عدم کمپانی در قیام علیه حکومت، شایسته ترین آیتم رزرو مسجد قبا مشهد بود.[۸]
التفات
مقبره امام رضا که به حریم رضوی نیز شناخته میگردد، به دلیل دفن علی بن موسی الرضا برای شیعه ها و همینطور اهل سنت؛ تحت عنوان یک زیارتگاه و کانون معنوی دارای اهمیت بودهمیباشد. در اینباره شواهد تاریخی چندان متعددی مرتبط با پیش از عصر صفویه شماره تلفن مسجد قبا مشهد نیست.
از آن جا که حضور علی بن موسی الرضا در حیطه شرق اسلامی، تأثیر شگرفی به عایدی علویان و بر ضد عباسیان داشت، موجب بسط معارف شیعه در حیطه نیز شد. بعداز قتل علی بن موسی الرضا نیز تبلیغ تعالیم او، به راویان و شاگردان او محول شد و مزار وی، کانون معنوی برای شیعه ها و بعداز اندکی اهل سنت شد. شاعرانی همانند دعبل نیز از به عبارتی آغاز بدین آرامگاه اعتنا داشتند و در اشعار خویش به آن اشاره یا این که به زیارت وی دعوت میکردند. نقل کرامتهایی به وسیله روحانی صدوق در خصوص ۶۹ از کتاب عیون اخبارالرضا، نشانهدهنده تبدیل شدن این جای به قطبی معنوی در به عبارتی آغاز میباشد. در اینباره از ناطق بالحق در کتاب الافادة فی تاریخ الائمه السادة آمدهمیباشد که رونق مزار علی بن موسی الرضا با وجود اینکه در کنار هارون الرشید مدفون میباشد و شیعهها هر اثری از اثرها معارضان را نابود میکردند؛ قابل توجه میباشد. وی زائران را از فی مابین عوام و سلاطین شیعه و سنی گزارش مینماید. از بزرگان اهل سنت که به زیارت علی بن موسی الرضا رفته یا این که به آن اهتمام داشتند میاقتدار به ابوبکر ابن خزیمه، ابوعلی ثقفی، ابن حبان، محمد بن علی بن آسان ماسرجسی، ابوالحسین بن ابیدیده نشده فقید و قاضی نیشابوری اشاره نمود.[۴۶] این جای امروزه تحت عنوان والاترین حرم از مقبره متبرکه در کشورایران میباشد.[۴۷]
پیشینه بقعه امام رضا
علی بن موسی الرّضا (به عربی: عَلیُّ بْنُ ماوسَی الرِّضا؛ زادهٔ ۱۱ ذیقعدهٔ ۱۴۸ هجری قمری / ۲۹ دسامبر ۷۶۵ میلادی – درگذشتهٔ انتها صفر ۲۰۳ هجری قمری / ۵ سپتامبر ۸۱۸ میلادی)، فرزندِ موسی بن جعفر و نجمه خاتون و از نسل محمد، نبی اسلام، میباشد. وی امام هشتم شیعه ها دوازدهامامی بعداز پدرش موسی کاظم و قبل از پسرش محمد تقی میباشد.[۱] بیهم دائو میگوید بهلحاظ می رسد که تمامیٔ منابع، موافق می باشند که او از دید سیاسی ساکت و عشق و علاقهمند به یاددادن شرعی بودهمیباشد.[۲] برنارد لوئیس می گوید علی بن موسی در قسمتِ بزرگی از معاشاش، نقشی سیاسی نداشت، البته بهخیال دانش و تقوایش پر اسم و رسم بود.[۳] علی بن موسی الرّضا تا سال ۱۷۹ ه.ق که پدرش، ماوسَی بنِ جَعفَر، در مدینه میزیست، در ملازمتَش بهرمز مسجد قبا مشهد میبُرد.
بعداز دستگیری و جابجاییِ موسی کاظم به عراق بوسیله هارون، اموال و دستورهای بابا به او میرسید و مطالعه به کارها شیعهها و پرداخت طلب، به وکالت از پدرش بوسیله او ایفا میشد. وی در زمانه امامتش در عهدوپیمان هارون، در صریا معاش میکرد.[۴] زمان پنج سالهٔ خلافتِ امین به نبرد فی مابین امین و مأمون سپری شد. علی بن موسی الرّضا خود را از این تضارب عزل آدرس مسجد قبا مشهد داشت.
این روزگار، آرامشی نسبی برای کارهای علی بن موسی الرّضا بهوجود آورد و او مجال بسط تعالیم خود را یافت.[۵] با مرگِ امین و بهحکومت وصالِ مأمون، خلیفه با چالشهای فراوانی مواجه شد.[۶] مأمون تصمیم گرفت با منصوب کردنِ وی به جانشینیاش، پشتیبانیِ تیمهای متعدد شیعه را به سمت خویش جلب نماید.[۷] بهگفتهٔ جعفر مرتضی عاملی، مورخ شیعه، مأمون و مشاورانش برای آهسته کردن علویان در خراسان و بقیه مرزو بومهای اسلامی، به تامل انتصاب یک کدام از علویان به ردهِ ولایتعهدی افتادند. از در بین آنها، علی بن موسی الرضا بهجهت مقام و اعتبار و نیز عدم کمپانی در قیام علیه حکومت، شایسته ترین آیتم رزرو مسجد قبا مشهد بود.[۸]
التفات
مقبره امام رضا که به حریم رضوی نیز شناخته میگردد، به دلیل دفن علی بن موسی الرضا برای شیعه ها و همینطور اهل سنت؛ تحت عنوان یک زیارتگاه و کانون معنوی دارای اهمیت بودهمیباشد. در اینباره شواهد تاریخی چندان متعددی مرتبط با پیش از عصر صفویه شماره تلفن مسجد قبا مشهد نیست.
از آن جا که حضور علی بن موسی الرضا در حیطه شرق اسلامی، تأثیر شگرفی به عایدی علویان و بر ضد عباسیان داشت، موجب بسط معارف شیعه در حیطه نیز شد. بعداز قتل علی بن موسی الرضا نیز تبلیغ تعالیم او، به راویان و شاگردان او محول شد و مزار وی، کانون معنوی برای شیعه ها و بعداز اندکی اهل سنت شد. شاعرانی همانند دعبل نیز از به عبارتی آغاز بدین آرامگاه اعتنا داشتند و در اشعار خویش به آن اشاره یا این که به زیارت وی دعوت میکردند. نقل کرامتهایی به وسیله روحانی صدوق در خصوص ۶۹ از کتاب عیون اخبارالرضا، نشانهدهنده تبدیل شدن این جای به قطبی معنوی در به عبارتی آغاز میباشد. در اینباره از ناطق بالحق در کتاب الافادة فی تاریخ الائمه السادة آمدهمیباشد که رونق مزار علی بن موسی الرضا با وجود اینکه در کنار هارون الرشید مدفون میباشد و شیعهها هر اثری از اثرها معارضان را نابود میکردند؛ قابل توجه میباشد. وی زائران را از فی مابین عوام و سلاطین شیعه و سنی گزارش مینماید. از بزرگان اهل سنت که به زیارت علی بن موسی الرضا رفته یا این که به آن اهتمام داشتند میاقتدار به ابوبکر ابن خزیمه، ابوعلی ثقفی، ابن حبان، محمد بن علی بن آسان ماسرجسی، ابوالحسین بن ابیدیده نشده فقید و قاضی نیشابوری اشاره نمود.[۴۶] این جای امروزه تحت عنوان والاترین حرم از مقبره متبرکه در کشورایران میباشد.[۴۷]

آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه