رغبت به مذهب شافعی
غازانخان در اواخر قدمت برای زیارت مقبره امام علی(ع) به نجف رفت و در همانجا به تشیع میل یافت و امر اعطا کرد خطبه به اسم اهل بیت بخوانند؛ البته بعد از درگذشت غازان و جلوس اولجایتو، حنفیان، ایلخان تازه را بر آن داشتند که خطبه و سکه به اسم خلفای راشدین نماید و از همین مجال، رقابت در بین فرقههای گوناگون مذهبی در دربار ایلخان شدید شد و هریک میکوشیدند تا اولجایتو را به کیش خویش مسجد قبا مشهد درآورند.
[۴۰]. دراین بین خواجه رشیدالدین که مذهب شافعی داشت [۴۱]، مولانا نظام الدین عبدالملک مراغهای شافعی را فعالیت «قضاء مرزوبوم جمهوری اسلامی ایران» بخشید و اولجایتو نیز زیرا چیرگی نظام الدین را در مباحثه با علمای فرقههای دیگر بدید، مذهب شافعی تفویض کرد و از آن پس اختلافهای مذهبی، به ویژه در بین حنفیان و شافعیان در دربار ایلخان دشوار بالا زد؛ تا آنجا که بعضا از امرای مغول، با انذار، ایلخان را به سوراخ مسلمانی و رجوع و برگشت به آئین آبا و اجدادی خویش فرا خواندند؛ ولی اولجایتو همچنان بر آیین خویش پای آدرس مسجد قبا مشهد فشرد.[۴۲].
شیعه شدن و رسمیتبخشی به مذهب تشیع
اسم ائمه و عبارت علی اما الله بر سکه روزگار اولجایتو
امیر طرمطاز (ترمتاس) و تاج الدین آوجی(آوی)، دانشمند شیعی، اولجایتو را به مذهب شیعه ترغیب کردند و وی آخر و عاقبت در ۷۰۹ق / ۱۳۰۹م که به بغداد رفت، به طور رسمیً مذهب شیعه تفویض کرد. [۴۳] در روز ها پادشاهی وی مذهب تشیع برای اول توشه مذهب قانونی سراسر جمهوری اسلامی ایران شوید.[۴۴] و وی اولیه فرمانروا امامی مذهب میباشد که در سطحی کبیر و کلان به انتشار تشیع مذهب اثناعشری همّت رزرو مسجد قبا مشهد گماشت.[۴۵].
اولجایتو پس از شیعه شدن در سال ۷۰۹ق امر اعطا کرد، به مکان خلفای راشدین به اسم امامان شیعه سکه و خطبه نمایند و در همانجا، علامه حلی، بلندمرتبهترین دانشمند شیعی آن بعدازظهر، به حضور ایلخان شیوه یافت و از آن پس همراه وی شد [۴۶]؛ [۴۷] علامه حلی، دو کتاب خویش منهاج الکرامه [۴۸] و نهج الحق [۴۹] را به اسم شاه کرد و بدو نثار شماره تلفن مسجد قبا مشهد داشت.
ولی به این دلیلکه تشکیلات دولت ایلخانی بر مبنای تسنن سازه گردیده بود، و سنّیان نفوذ فراوانی در آن داشتند، مخالفت های فراوانی با سیاست مذهبی وی شکل گرفت که در غایت او را وادار به عقب نشینی کرد؛ گرچه خودش، همچنان به مذهب تشیع خداپرست و متعهد ماند.[۵۰] به گفته ابن بطوطه، هم محلی ولایات مهمی زیرا بغداد، آذربایجان، اصفهان و شیراز در قبال دستور ایلخان مبتنی بر تغییر و تحول خطبه، سرسختانه پایداری کردند [۵۱]. دو سال بعد از آن، در ۷۱۱ق، بعد از آنکه تاج الدین آوجی و پسرش به اتهام همیاری با خواجه سعدالدین وزیر، به امر اولجایتو کشته شدند، نفوذ شیعهها نیز در دستگاه ایلخانان روبه کاستی بنیان.[۵۲].
اولجایتو در آخرین روزهای معاش دستور بخشید به اسم خلفای راشدین سکه و خطبه نمایند و نافرمانان را نیز دشوار بیم بخشید [۵۳]. نویسندگان دائرة المعارف تبارک اسلامی از این فعالیت اولجایتو برداشت کرده اند که وی مذهب شیعه را سوراخ گفته و به مذهب اهل سنت بازگشته میباشد. بعضی این عقیده را نپذیرفته و برآنند که او تا روزهای انتها قدمت بر مذهب تشیع باقی ماند.[۵۴] منشی پاد شاه محمد نوشته میباشد که وی تا انتها قدمت به مذهب امامیه باقی ماند و هر چه پافشاری کردند که اورا از تشیَع پشیمان نمایند، تاثیر نکرد.[۵۵]
مورخان اهل ایران، پایبندی اولجایتو به احکام شریعت و همت اورا در توسعه و تبلیغ آیین اسلام ستودهاند و گفتهاند که درگاه وی مجمع علما، فضلا، ادبا و حکما بود.[۵۶]. البته مورخان مصری، اورا رافضی دانسته، و به خرابی و سفاکی مجرم کردهاند [۵۷].
وی بر مسیحیان و یهودیان مشقت بار میگرفت [۵۸]. یک بطرک نسطوری که میپنداشت اولجایتو مانند برادرش غازان اورا با گشاده رویی پذیرا میگردد، گزینه بیاعتنایی واقع شد و از همین رو، مسلمان ها به آزار نسطوریان پرداختند.[۵۹].
آرامگاه
نوشته ی علمیٔ مهم: گنبد سلطانیه
آرامگاه اولجایتو هنوز پابرجاست و با اسم گنبد سلطانیه، یک کدام از مشهورترین بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. افزون بر این، در موغان، شهر اولجایتو فرمان روا و در پای کوه بیستون تختگاه دومین به اسم سطان آباد برآورد [۶۰]، که ویرانههای این یکیاز به اسم دشت چم چمال، هنوز باقی میباشد.
منابع بازرسی
مهم ترین منبع درباره اولجایتو کتاب تاریخ اولجایتو، نوشته ابوالقاسم عبدالله بن محمد قاشانی، میباشد که خویش منبع مورخان آینده، به ویژه حافظ ابرو در پایین جامع التواریخ به شمار می آید. همینطور تاریخ وصاف تحت عنوان منبعی جدا و در کنار تاریخ اولجایتو از عنایت به سزایی برخورداراست. از در میان مورخان عرب، گزارشهای ابن دواداری، مورخ مصری معاصر ایلخانان شایان توجه میباشد.
رغبت به مذهب شافعی
غازانخان در اواخر قدمت برای زیارت مقبره امام علی(ع) به نجف رفت و در همانجا به تشیع میل یافت و امر اعطا کرد خطبه به اسم اهل بیت بخوانند؛ البته بعد از درگذشت غازان و جلوس اولجایتو، حنفیان، ایلخان تازه را بر آن داشتند که خطبه و سکه به اسم خلفای راشدین نماید و از همین مجال، رقابت در بین فرقههای گوناگون مذهبی در دربار ایلخان شدید شد و هریک میکوشیدند تا اولجایتو را به کیش خویش مسجد قبا مشهد درآورند.
[۴۰]. دراین بین خواجه رشیدالدین که مذهب شافعی داشت [۴۱]، مولانا نظام الدین عبدالملک مراغهای شافعی را فعالیت «قضاء مرزوبوم جمهوری اسلامی ایران» بخشید و اولجایتو نیز زیرا چیرگی نظام الدین را در مباحثه با علمای فرقههای دیگر بدید، مذهب شافعی تفویض کرد و از آن پس اختلافهای مذهبی، به ویژه در بین حنفیان و شافعیان در دربار ایلخان دشوار بالا زد؛ تا آنجا که بعضا از امرای مغول، با انذار، ایلخان را به سوراخ مسلمانی و رجوع و برگشت به آئین آبا و اجدادی خویش فرا خواندند؛ ولی اولجایتو همچنان بر آیین خویش پای آدرس مسجد قبا مشهد فشرد.[۴۲].
شیعه شدن و رسمیتبخشی به مذهب تشیع
اسم ائمه و عبارت علی اما الله بر سکه روزگار اولجایتو
امیر طرمطاز (ترمتاس) و تاج الدین آوجی(آوی)، دانشمند شیعی، اولجایتو را به مذهب شیعه ترغیب کردند و وی آخر و عاقبت در ۷۰۹ق / ۱۳۰۹م که به بغداد رفت، به طور رسمیً مذهب شیعه تفویض کرد. [۴۳] در روز ها پادشاهی وی مذهب تشیع برای اول توشه مذهب قانونی سراسر جمهوری اسلامی ایران شوید.[۴۴] و وی اولیه فرمانروا امامی مذهب میباشد که در سطحی کبیر و کلان به انتشار تشیع مذهب اثناعشری همّت رزرو مسجد قبا مشهد گماشت.[۴۵].
اولجایتو پس از شیعه شدن در سال ۷۰۹ق امر اعطا کرد، به مکان خلفای راشدین به اسم امامان شیعه سکه و خطبه نمایند و در همانجا، علامه حلی، بلندمرتبهترین دانشمند شیعی آن بعدازظهر، به حضور ایلخان شیوه یافت و از آن پس همراه وی شد [۴۶]؛ [۴۷] علامه حلی، دو کتاب خویش منهاج الکرامه [۴۸] و نهج الحق [۴۹] را به اسم شاه کرد و بدو نثار شماره تلفن مسجد قبا مشهد داشت.
ولی به این دلیلکه تشکیلات دولت ایلخانی بر مبنای تسنن سازه گردیده بود، و سنّیان نفوذ فراوانی در آن داشتند، مخالفت های فراوانی با سیاست مذهبی وی شکل گرفت که در غایت او را وادار به عقب نشینی کرد؛ گرچه خودش، همچنان به مذهب تشیع خداپرست و متعهد ماند.[۵۰] به گفته ابن بطوطه، هم محلی ولایات مهمی زیرا بغداد، آذربایجان، اصفهان و شیراز در قبال دستور ایلخان مبتنی بر تغییر و تحول خطبه، سرسختانه پایداری کردند [۵۱]. دو سال بعد از آن، در ۷۱۱ق، بعد از آنکه تاج الدین آوجی و پسرش به اتهام همیاری با خواجه سعدالدین وزیر، به امر اولجایتو کشته شدند، نفوذ شیعهها نیز در دستگاه ایلخانان روبه کاستی بنیان.[۵۲].
اولجایتو در آخرین روزهای معاش دستور بخشید به اسم خلفای راشدین سکه و خطبه نمایند و نافرمانان را نیز دشوار بیم بخشید [۵۳]. نویسندگان دائرة المعارف تبارک اسلامی از این فعالیت اولجایتو برداشت کرده اند که وی مذهب شیعه را سوراخ گفته و به مذهب اهل سنت بازگشته میباشد. بعضی این عقیده را نپذیرفته و برآنند که او تا روزهای انتها قدمت بر مذهب تشیع باقی ماند.[۵۴] منشی پاد شاه محمد نوشته میباشد که وی تا انتها قدمت به مذهب امامیه باقی ماند و هر چه پافشاری کردند که اورا از تشیَع پشیمان نمایند، تاثیر نکرد.[۵۵]
مورخان اهل ایران، پایبندی اولجایتو به احکام شریعت و همت اورا در توسعه و تبلیغ آیین اسلام ستودهاند و گفتهاند که درگاه وی مجمع علما، فضلا، ادبا و حکما بود.[۵۶]. البته مورخان مصری، اورا رافضی دانسته، و به خرابی و سفاکی مجرم کردهاند [۵۷].
وی بر مسیحیان و یهودیان مشقت بار میگرفت [۵۸]. یک بطرک نسطوری که میپنداشت اولجایتو مانند برادرش غازان اورا با گشاده رویی پذیرا میگردد، گزینه بیاعتنایی واقع شد و از همین رو، مسلمان ها به آزار نسطوریان پرداختند.[۵۹].
آرامگاه
نوشته ی علمیٔ مهم: گنبد سلطانیه
آرامگاه اولجایتو هنوز پابرجاست و با اسم گنبد سلطانیه، یک کدام از مشهورترین بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. افزون بر این، در موغان، شهر اولجایتو فرمان روا و در پای کوه بیستون تختگاه دومین به اسم سطان آباد برآورد [۶۰]، که ویرانههای این یکیاز به اسم دشت چم چمال، هنوز باقی میباشد.
منابع بازرسی
مهم ترین منبع درباره اولجایتو کتاب تاریخ اولجایتو، نوشته ابوالقاسم عبدالله بن محمد قاشانی، میباشد که خویش منبع مورخان آینده، به ویژه حافظ ابرو در پایین جامع التواریخ به شمار می آید. همینطور تاریخ وصاف تحت عنوان منبعی جدا و در کنار تاریخ اولجایتو از عنایت به سزایی برخورداراست. از در میان مورخان عرب، گزارشهای ابن دواداری، مورخ مصری معاصر ایلخانان شایان توجه میباشد.
رزرو مسجد قبا مشهد برای برگزاری مراسم