بهترین مرجع مسجد قبا در مشهد

وکالت در غایب بودن صغرا
طبق بعضی شواهد، احمد بن اسحاق در زمان نیابت عثمان بن سعید از قم به بغداد منتقل و به همپا دو بدن دیگر، یعنی محمد بن احمد قطان قمی و حاجز بن یزید، تحت عنوان دستیار سفیر اولیه درگیر به عمل مسجد قبا مشهد شد.[۱۲]

روحانی صدوق نیز اسم او را در ستون آن مجموعه از وکلایی آورده که برنده به زیارت امام فرصت(عج) گردیده و معجزات آن حضرت را مشاهده آدرس مسجد قبا مشهد کرده‌اند.[۱۳]

شغل اجتماعی
احمد بن اسحاق، نماینده قانونی ائمه در قم و پاسخگوی مسائل دینی و اعتقادی عموم بود. وی وجوهات آنان‌را عده‌آوری میکرد و نزد امام عسکری(ع) می‌ارسال کرد. وی در زمینه‌ی موقوفات نیز اقدامات موردنیاز را اجرا می‌بخشید و دارای اسم و رسم میباشد که به امر امام عسکری(ع)، آغاز به تشکیل داد مسجدی در قم کرد که امروزه به اسم مسجد امام حسن عسکری دارای شهرت رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۱۴]

بزرگداشت
در ۱۱ و ۱۲ اسفند سال ۱۳۸۹ش اولی کنگره میان‌المللی بزرگداشت احمد بن اسحاق قمی در کرمانشاه برگزار شد.[۱۵] درین مراسم از تمبر ویژه این کنگره رونمایی شماره تلفن مسجد قبا مشهد شد.[۱۶]

درگذشت
به گفته کَشّی احمد بن اسحاق تا بعداز شهیدشدن امام عسکری(ع) زنده بود. بنابر این نقل، وی طومار‌ای به منطقه مقدسه نوشت و اذن خواست که به حج برود. حضرت به او اذن بخشید و پارچه‌ای نیز برایش ارسال کرد. احمد هنگامی پارچه را روئت کرد، اعلام‌کرد: امام از مرگ اینجانب خبر داده میباشد‌. وی هنگام رجوع و برگشت از مهاجرت حج در حُلوان درگذشت.[۱۷] در دلائل الامامه آمده میباشد: احمد بن اسحاق تحت عنوان نماینده قانونی امام مجال(ع) سرگرم کار بود تا اینکه از وی اذن خواست به قم برود. امام در توقیعی علاوه بر اذن مسافرت، تصریح کرده بود که وی به قم نمیرسد و در مسیر مریض می‌گردد و از عالم می‌رود. پس وی در حلوان مریض شد و از عالم رفت و همانجا مدفون شد.[۱۸] بر این شالوده تاریخ وفات اورا نزدیک به سال‌های ۲۶۰ تا ۲۶۳‌ق گفته‌اند.[۱۹] اما طبق روایتی از صدوق[۲۰] وی در حین حیات امام عسکری(ع) از جهان رفت. حرم وی در شهر راز پل ذهاب زیارتگاه شیعه‌ها میباشد.[۲۱]

مزار احمد بن اسحاق در قم
در قم نیز بقاع‌ای در مقابل مسجد امام حسن عسکری(ع) میباشد که در طی محدّث قمی و محمدعلی کچویی قمی به مزار احمد بن اسحاق آوازه داشته میباشد.[۲۲] به گفته ناصرالشریعه (درگذشت: ۱۳۳۹ش) در طول طفولیت وی این مزار را به احمد بن اسحاق نسبت می‌دادند و آن‌گاه با به کار گیری از عمدة الطالب این مزار را به شاهزاده ناصرالدین نسبت دادند.[۲۳] پژوهشگری علامت داده میباشد که مزار ناصرالدین علی بطحانی در بم میباشد ولی نادرست در چاپ و برخی ورژن‌های خطی عمدة الطالب، «بم» به «قم» تغییر‌و تحول یافته میباشد.[۲۴]

احمد بن اسحاقِ مدفون مقابل مسجد امام حسن عسکری(ع)، غیر از احمد بن اسحاق اشعری ـ نماینده قانونی امام عسکری(ع) ـ میباشد. [۲۵] روحانی عباس قمی با احتمال و مدرسی طباطبایی فارغ از اظهار شک و تردید مالک مزار در قم را احمد بن اسحاق بن ابراهیم دانسته‌اند.[۲۶]

پانویس
نجاشی، رجال نجاشی، الناشر مؤسسة النشر الإسلامي، ص۹۱
ناصرالشريعه، تاريخ قم، ص ۱۲۶ - ۱۳۱؛ باقری بیدهندی، امین امامت، ص۱۵
نجاشی، رجال نجاشی، ص۷۳
نجاشی، رجال نجاشی، الناشر مؤسسة النشر الإسلامي، ص۹۱
کتاب ها مسائل در نگارشهای حدیثی
الشیخ الطوسی، الفهرست، ص۲۶.
ناصرالشریعه، تاریخ قم، ص۲۱۱؛ طبری، دلائل الامامة، ص۲۷۲
جباری، سازمان وکالت، ج۲، ص۵۴۹-۵۵۰
کلینی، کافی،۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۱۳
صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۳۸۴
صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۳۴
جباری، سازمان وکالت، ج۲، ص۵۵۵
صدوق، کمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۲، ۴۴۲
ناصرالشریعه، تاریخ قم، ص۲۲۷؛ تاریخ جامع قم، ص۱۳۸-۱۳۹.
تجلیل از جایگاه شامخ احمد بن اسحاق قمی
تمبر احمدبن اسحاق اشعری قمی "ره" منتشر شد
رجال کشی، ص۵۵۷
طبری، دلائل الامامه، ص۵۰۳
احمد بن اسحاق نماینده ویژه امام حسن عسکری(ع)، خبر نامه مبلغان، شماره ۱۰۲، ص۲۲
صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۶۴-۴۶۵
ناصر الشريعة، تاريخ قم، ص۲۵۰.
قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۵۵۶؛ کچویی قمی، انوار المشعشعیین، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۱۲۰.
ناصرالشریعه، مختار البلاد (تاریخ قم)، کتابفروشی اسلامیه، ص۱۴۲.
نگاه نمائید به: فاطمی، «لغزش‌ها در معرفی امام‌زادگان قم»، ص۵۰ - ۵۱
فاطمی، «لغزش‌ها در معرفی امام‌زادگان قم»، ص۵۱
قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۵۵۵ ـ ۱۵۵۶؛ مدرسی طباطبایی، تربت پاکان، ۱۳۵۵ش، ج۲، ص۱۰۳.
منابع
باقری بیدهندی، احمد بن اسحاق، امین امامت، طهران، تکثیر سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶ش.
منزه‌نیا، عبدالکریم، احمد بن اسحاق نماینده ویژه امام حسن عسکری، خبرنامه مبلغان، فروددین ماه و اردیبهشت ماه ۱۳۸۷، شماره ۱۰۲ (از کاغذ ۱۱ تا ۲۲)
جباری، محمدرضا، سازمان وکالت و نقش آن در بعدازظهر ائمه، چاپ، اولیه، قم، مؤسسه یادگرفتن پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۲ش.
روضه خوان صدوق، کمال الدین، تحقیقو تصحیحک علی اکبر غفاری، چاپ کننده اسلامیه، طهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق.
روحانی صدوق، کمال الدین، تصحیح علی اکبر غفاری، مؤسسه النشر الاسلامی (تابع جامعه مدرسین قم)، [بی‌تا]
روضه خوان طوسی، الفهرست، بی نا، بی جا، بی تا.

وکالت در غایب بودن صغرا
طبق بعضی شواهد، احمد بن اسحاق در زمان نیابت عثمان بن سعید از قم به بغداد منتقل و به همپا دو بدن دیگر، یعنی محمد بن احمد قطان قمی و حاجز بن یزید، تحت عنوان دستیار سفیر اولیه درگیر به عمل مسجد قبا مشهد شد.[۱۲]

روحانی صدوق نیز اسم او را در ستون آن مجموعه از وکلایی آورده که برنده به زیارت امام فرصت(عج) گردیده و معجزات آن حضرت را مشاهده آدرس مسجد قبا مشهد کرده‌اند.[۱۳]

شغل اجتماعی
احمد بن اسحاق، نماینده قانونی ائمه در قم و پاسخگوی مسائل دینی و اعتقادی عموم بود. وی وجوهات آنان‌را عده‌آوری میکرد و نزد امام عسکری(ع) می‌ارسال کرد. وی در زمینه‌ی موقوفات نیز اقدامات موردنیاز را اجرا می‌بخشید و دارای اسم و رسم میباشد که به امر امام عسکری(ع)، آغاز به تشکیل داد مسجدی در قم کرد که امروزه به اسم مسجد امام حسن عسکری دارای شهرت رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۱۴]

بزرگداشت
در ۱۱ و ۱۲ اسفند سال ۱۳۸۹ش اولی کنگره میان‌المللی بزرگداشت احمد بن اسحاق قمی در کرمانشاه برگزار شد.[۱۵] درین مراسم از تمبر ویژه این کنگره رونمایی شماره تلفن مسجد قبا مشهد شد.[۱۶]

درگذشت
به گفته کَشّی احمد بن اسحاق تا بعداز شهیدشدن امام عسکری(ع) زنده بود. بنابر این نقل، وی طومار‌ای به منطقه مقدسه نوشت و اذن خواست که به حج برود. حضرت به او اذن بخشید و پارچه‌ای نیز برایش ارسال کرد. احمد هنگامی پارچه را روئت کرد، اعلام‌کرد: امام از مرگ اینجانب خبر داده میباشد‌. وی هنگام رجوع و برگشت از مهاجرت حج در حُلوان درگذشت.[۱۷] در دلائل الامامه آمده میباشد: احمد بن اسحاق تحت عنوان نماینده قانونی امام مجال(ع) سرگرم کار بود تا اینکه از وی اذن خواست به قم برود. امام در توقیعی علاوه بر اذن مسافرت، تصریح کرده بود که وی به قم نمیرسد و در مسیر مریض می‌گردد و از عالم می‌رود. پس وی در حلوان مریض شد و از عالم رفت و همانجا مدفون شد.[۱۸] بر این شالوده تاریخ وفات اورا نزدیک به سال‌های ۲۶۰ تا ۲۶۳‌ق گفته‌اند.[۱۹] اما طبق روایتی از صدوق[۲۰] وی در حین حیات امام عسکری(ع) از جهان رفت. حرم وی در شهر راز پل ذهاب زیارتگاه شیعه‌ها میباشد.[۲۱]

مزار احمد بن اسحاق در قم
در قم نیز بقاع‌ای در مقابل مسجد امام حسن عسکری(ع) میباشد که در طی محدّث قمی و محمدعلی کچویی قمی به مزار احمد بن اسحاق آوازه داشته میباشد.[۲۲] به گفته ناصرالشریعه (درگذشت: ۱۳۳۹ش) در طول طفولیت وی این مزار را به احمد بن اسحاق نسبت می‌دادند و آن‌گاه با به کار گیری از عمدة الطالب این مزار را به شاهزاده ناصرالدین نسبت دادند.[۲۳] پژوهشگری علامت داده میباشد که مزار ناصرالدین علی بطحانی در بم میباشد ولی نادرست در چاپ و برخی ورژن‌های خطی عمدة الطالب، «بم» به «قم» تغییر‌و تحول یافته میباشد.[۲۴]

احمد بن اسحاقِ مدفون مقابل مسجد امام حسن عسکری(ع)، غیر از احمد بن اسحاق اشعری ـ نماینده قانونی امام عسکری(ع) ـ میباشد. [۲۵] روحانی عباس قمی با احتمال و مدرسی طباطبایی فارغ از اظهار شک و تردید مالک مزار در قم را احمد بن اسحاق بن ابراهیم دانسته‌اند.[۲۶]

پانویس
نجاشی، رجال نجاشی، الناشر مؤسسة النشر الإسلامي، ص۹۱
ناصرالشريعه، تاريخ قم، ص ۱۲۶ - ۱۳۱؛ باقری بیدهندی، امین امامت، ص۱۵
نجاشی، رجال نجاشی، ص۷۳
نجاشی، رجال نجاشی، الناشر مؤسسة النشر الإسلامي، ص۹۱
کتاب ها مسائل در نگارشهای حدیثی
الشیخ الطوسی، الفهرست، ص۲۶.
ناصرالشریعه، تاریخ قم، ص۲۱۱؛ طبری، دلائل الامامة، ص۲۷۲
جباری، سازمان وکالت، ج۲، ص۵۴۹-۵۵۰
کلینی، کافی،۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۱۳
صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۳۸۴
صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۳۴
جباری، سازمان وکالت، ج۲، ص۵۵۵
صدوق، کمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۲، ۴۴۲
ناصرالشریعه، تاریخ قم، ص۲۲۷؛ تاریخ جامع قم، ص۱۳۸-۱۳۹.
تجلیل از جایگاه شامخ احمد بن اسحاق قمی
تمبر احمدبن اسحاق اشعری قمی "ره" منتشر شد
رجال کشی، ص۵۵۷
طبری، دلائل الامامه، ص۵۰۳
احمد بن اسحاق نماینده ویژه امام حسن عسکری(ع)، خبر نامه مبلغان، شماره ۱۰۲، ص۲۲
صدوق، کمال الدین، ج۲، ص۴۶۴-۴۶۵
ناصر الشريعة، تاريخ قم، ص۲۵۰.
قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۵۵۶؛ کچویی قمی، انوار المشعشعیین، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۱۲۰.
ناصرالشریعه، مختار البلاد (تاریخ قم)، کتابفروشی اسلامیه، ص۱۴۲.
نگاه نمائید به: فاطمی، «لغزش‌ها در معرفی امام‌زادگان قم»، ص۵۰ - ۵۱
فاطمی، «لغزش‌ها در معرفی امام‌زادگان قم»، ص۵۱
قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۵۵۵ ـ ۱۵۵۶؛ مدرسی طباطبایی، تربت پاکان، ۱۳۵۵ش، ج۲، ص۱۰۳.
منابع
باقری بیدهندی، احمد بن اسحاق، امین امامت، طهران، تکثیر سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶ش.
منزه‌نیا، عبدالکریم، احمد بن اسحاق نماینده ویژه امام حسن عسکری، خبرنامه مبلغان، فروددین ماه و اردیبهشت ماه ۱۳۸۷، شماره ۱۰۲ (از کاغذ ۱۱ تا ۲۲)
جباری، محمدرضا، سازمان وکالت و نقش آن در بعدازظهر ائمه، چاپ، اولیه، قم، مؤسسه یادگرفتن پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۲ش.
روضه خوان صدوق، کمال الدین، تحقیقو تصحیحک علی اکبر غفاری، چاپ کننده اسلامیه، طهران، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق.
روحانی صدوق، کمال الدین، تصحیح علی اکبر غفاری، مؤسسه النشر الاسلامی (تابع جامعه مدرسین قم)، [بی‌تا]
روضه خوان طوسی، الفهرست، بی نا، بی جا، بی تا.