دختر امام علی، فرزند امام علی(ع) و فاطمه زهرا(س) میباشد که بهگفته روحانی موثر بعداز امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و زینب(س) دیده به جهان گشود.از امام علی، دختران دیگری هم با اسم یا این که لقب امکلثوم گزارش گردیده است که به انگیزه همین مشابهت اسمی، درباره بعضی گزارشها در ارتباط معاش امکلثوم اختلافحیث است. ماجرای دعوابرانگیز دراین باره، وصلت امکلثوم با قدمت بن خَطّاب خلیفه دوم میباشد که در کتابهای تاریخی و حدیثی اورده شده و بخش اعظمی از عالمان شیعه آن را قبول دارا هستند و بعضی مخالف مسجد قبا مشهد آناند.
طبق بعضا روایات شیعی، این وصلت با ارعاب خلیفه دوم، و بدون میل و تقیه انجام یافته میباشد. عده ای از عالمان شیعه هم اینگونه نظری داراهستند.در بعضا منابع، امکلثوم از بانوان حاضر در حادثه کربلا شمرده شدهاست؛ ولی بهگفته اشخاصی زیرا سید محسن امین تفصیلهم اکنون نگار شیعی، امکلثوم قبل از رخداد کربلا درگذشته و امکلثومِ حاضر در کربلا احتمالاً یک کدام از دیگر از دختران امام علی و همسر مسلم بن عقیل بوده آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.
آرامگاهی در سوریه وجود داراست که به نظریه بعضی، مزار امکلثوم میباشد؛ ولی اشخاصی معتقدند این قبر وابسته میباشد به امکلثوم دیگری از قوم و قبیله رسول و امکلثوم، دختر امام علی و فاطمه، در گورستان بقیع در مدینه دفن رزرو مسجد قبا مشهد گردیدهاست.
به دنیاآمدن و نسب، بهگزارش عالمان شیعه و سنی، علی(ع) و فاطمه(س) فرزندی به اسم امکلثوم داشتهاند.[۱] در برخی از منابع، به دنیاآمدن وی بهشکل کلی و در طول رسول گزارش شدهاست؛[۲] البته ذَهَبی تاریخنگار اهلسنت (درگذشته ۷۴۸ق) نوشته نزدیک به سال ۶ قمری به عالم آمده شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۳]
همینطور طبق گزارش روضه خوان اثر گذار در الارشاد، وی فرزندِ بعداز زینب(س) بوده میباشد؛[۴] البته در سیره ابناسحاق، سیرهنویس قرن اولیه و دوم قمری، اسم وی قبل از اسم زینب مذکور میباشد؛ البته تصریح نشده که وی والاخیس بوده یا این که زینب.
روحانی اثرگذار اسم امکلثوم را زینب صُغریٰ و لقباش را امکلثوم بیان نموده است.[۶] بهگزارش روضه خوان عباس قمی در اَلکُنیٰ و الاَلقاب، این لقب را رسول(ص) بهجهت همانندی زینب صغری به دخترش امکلثوم، به وی اعطا کرد.[۷]
سید محسن امین، تفصیلحالانگار شیعی (۱۲۸۴- ۱۳۷۱ق) نوشته میباشد امام علی(ع) سه یا این که چهار دختر به اسم یا این که لقبٔ امکلثوم داشته میباشد:
امکلثوم کبری دختر فاطمه (س)؛
امکلثوم همسر مسلم بن عقیل که احتمالاً امکلثوم وُسطیٰ بوده میباشد؛
امکلثوم صغری؛
زینب صغری که لقباش امکلثوم بوده میباشد.[۸]
بهگفته وی، ممکن میباشد دو تای پایان یک کدام از باشند یا این که اینکه دو تا باشند و امام علی(ع) چهار دختر بهاین اسم یا این که لقب داشته باشد.[۹]
همسر و فرزندان
به داستان ابنسعد مورخ و سیرهنویس قرن دوم و سوم قمری، امکلثوم آغاز با عُمَر بن خَطّاب، خلیفه دوم وصلت کرد. بعد از مرگ عُمَر، همسر پسرعمویش عَون پسر جعفر بن ابیطالب شد. بعد از درگذشت عون، با برادرشوهرش محمد و بعد از فوت وی نیز با برادرشوهر دیگرش عبدالله بن جعفر وصلت کرد که تا قبل از این، همسر خواهرش زینب بود؛[۱۰] ولی مقریزیِ مورخ و سیرهنویس (۷۶۶- ۸۴۵ ق) گزارش نموده است که وی بعداز قدمت، آغاز با محمد بن جعفر تزویج کرد و بعداز مرگ او، به عقد عون درآمد و هنگامی که همسر وی بود، درگذشت.[۱۱]
ابنسعد و ابنعساکر (تاریخنگار قرن ششم)، نوشتهاند امکلثوم از قدمت صاحب و مالک دو فرزند به اسمهای زید و رقیه شد.[۱۲] با این اکنون نجمالدین طبسی رسیدگیگر تاریخ شیعه با توکل بر منابعی که کشتهشدن محمد و عون را در سالهای ۱۶ یا این که ۱۷ قمری و در نبرد شوشتر گزارش کردهاند و نیز با توکل بر درگذشت حضرت زینب در سال ۶۳ق و حرام بودن تزویج به طور همزمان با دو خواهر فیض می گیرد که گزارشهای فوق درباره معاش و وصلتهای امکلثوم قابل امان وجود ندارد.[۱۳]
تزویج با قدمت بن خطاب
ماجرای وصلت امکلثوم با قدمت بن خَطّاب خلیفه دوم، زمینهای دعوابرانگیز و مورداختلاف میباشد: براساس کتابهای تاریخی شیعه و سنی، همانند تاریخ یعقوبی و تاریخ طبری، و همینطور منابع حدیثی شیعه همانند کافی و تهذیبالاحکام، امکلثوم با قدمت وصلت نموده است.[۱۴] میرزا جواد تبریزی و سید علی میلانی با پژوهش دو قصه جان دار در کتاب کافی، آنان درست دانستهاند.[۱۵] محمدتقی شوشتری، رجالی شیعهٔ قرن چهاردهم و پانزدهم قمری نیز احادیث جانور دراین باره را پی درپی دانسته و وقوع این تزویج را انکارناپذیر شمرده میباشد.[۱۶]
با وجود این، برخی از عالمان شیعه، مثلا آیتالله مرعشی[۱۷] و محمدجواد بلاغی[۱۸] این تزویج را نپذیرفتهاند. آقابزرگ تهرانی اسم کتابهایی کهاین تزویج را انکار کردهاند، در الذریعه بیان نموده است.[۱۹]
بهنظریه عالمانی همانند سیدِ مرتضی (۳۵۵-۴۳۶ق) و ادب بن حسن طَبْرِسی (درگذشتهٔ ۵۴۸ق) این تزویج انجام یافته میباشد؛ ولی از روی جبر و تقیه بوده میباشد.[۲۰] روایاتی نیز وجود داراست کهاین حرف را تأیید مینماید. به عنوان مثال در کتاب کافی از امام درست گو(ع) نقل شدهاست که امکلثوم دختری میباشد که از ما غصب شد.[۲۱] در داستان دیگری از همین کتاب، از ترساندن قدمت برای تایید وصلت از سوی امام علی(ع) صحبت آمده میباشد.
دختر امام علی، فرزند امام علی(ع) و فاطمه زهرا(س) میباشد که بهگفته روحانی موثر بعداز امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و زینب(س) دیده به جهان گشود.از امام علی، دختران دیگری هم با اسم یا این که لقب امکلثوم گزارش گردیده است که به انگیزه همین مشابهت اسمی، درباره بعضی گزارشها در ارتباط معاش امکلثوم اختلافحیث است. ماجرای دعوابرانگیز دراین باره، وصلت امکلثوم با قدمت بن خَطّاب خلیفه دوم میباشد که در کتابهای تاریخی و حدیثی اورده شده و بخش اعظمی از عالمان شیعه آن را قبول دارا هستند و بعضی مخالف مسجد قبا مشهد آناند.
طبق بعضا روایات شیعی، این وصلت با ارعاب خلیفه دوم، و بدون میل و تقیه انجام یافته میباشد. عده ای از عالمان شیعه هم اینگونه نظری داراهستند.در بعضا منابع، امکلثوم از بانوان حاضر در حادثه کربلا شمرده شدهاست؛ ولی بهگفته اشخاصی زیرا سید محسن امین تفصیلهم اکنون نگار شیعی، امکلثوم قبل از رخداد کربلا درگذشته و امکلثومِ حاضر در کربلا احتمالاً یک کدام از دیگر از دختران امام علی و همسر مسلم بن عقیل بوده آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.
آرامگاهی در سوریه وجود داراست که به نظریه بعضی، مزار امکلثوم میباشد؛ ولی اشخاصی معتقدند این قبر وابسته میباشد به امکلثوم دیگری از قوم و قبیله رسول و امکلثوم، دختر امام علی و فاطمه، در گورستان بقیع در مدینه دفن رزرو مسجد قبا مشهد گردیدهاست.
به دنیاآمدن و نسب، بهگزارش عالمان شیعه و سنی، علی(ع) و فاطمه(س) فرزندی به اسم امکلثوم داشتهاند.[۱] در برخی از منابع، به دنیاآمدن وی بهشکل کلی و در طول رسول گزارش شدهاست؛[۲] البته ذَهَبی تاریخنگار اهلسنت (درگذشته ۷۴۸ق) نوشته نزدیک به سال ۶ قمری به عالم آمده شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۳]
همینطور طبق گزارش روضه خوان اثر گذار در الارشاد، وی فرزندِ بعداز زینب(س) بوده میباشد؛[۴] البته در سیره ابناسحاق، سیرهنویس قرن اولیه و دوم قمری، اسم وی قبل از اسم زینب مذکور میباشد؛ البته تصریح نشده که وی والاخیس بوده یا این که زینب.
روحانی اثرگذار اسم امکلثوم را زینب صُغریٰ و لقباش را امکلثوم بیان نموده است.[۶] بهگزارش روضه خوان عباس قمی در اَلکُنیٰ و الاَلقاب، این لقب را رسول(ص) بهجهت همانندی زینب صغری به دخترش امکلثوم، به وی اعطا کرد.[۷]
سید محسن امین، تفصیلحالانگار شیعی (۱۲۸۴- ۱۳۷۱ق) نوشته میباشد امام علی(ع) سه یا این که چهار دختر به اسم یا این که لقبٔ امکلثوم داشته میباشد:
امکلثوم کبری دختر فاطمه (س)؛
امکلثوم همسر مسلم بن عقیل که احتمالاً امکلثوم وُسطیٰ بوده میباشد؛
امکلثوم صغری؛
زینب صغری که لقباش امکلثوم بوده میباشد.[۸]
بهگفته وی، ممکن میباشد دو تای پایان یک کدام از باشند یا این که اینکه دو تا باشند و امام علی(ع) چهار دختر بهاین اسم یا این که لقب داشته باشد.[۹]
همسر و فرزندان
به داستان ابنسعد مورخ و سیرهنویس قرن دوم و سوم قمری، امکلثوم آغاز با عُمَر بن خَطّاب، خلیفه دوم وصلت کرد. بعد از مرگ عُمَر، همسر پسرعمویش عَون پسر جعفر بن ابیطالب شد. بعد از درگذشت عون، با برادرشوهرش محمد و بعد از فوت وی نیز با برادرشوهر دیگرش عبدالله بن جعفر وصلت کرد که تا قبل از این، همسر خواهرش زینب بود؛[۱۰] ولی مقریزیِ مورخ و سیرهنویس (۷۶۶- ۸۴۵ ق) گزارش نموده است که وی بعداز قدمت، آغاز با محمد بن جعفر تزویج کرد و بعداز مرگ او، به عقد عون درآمد و هنگامی که همسر وی بود، درگذشت.[۱۱]
ابنسعد و ابنعساکر (تاریخنگار قرن ششم)، نوشتهاند امکلثوم از قدمت صاحب و مالک دو فرزند به اسمهای زید و رقیه شد.[۱۲] با این اکنون نجمالدین طبسی رسیدگیگر تاریخ شیعه با توکل بر منابعی که کشتهشدن محمد و عون را در سالهای ۱۶ یا این که ۱۷ قمری و در نبرد شوشتر گزارش کردهاند و نیز با توکل بر درگذشت حضرت زینب در سال ۶۳ق و حرام بودن تزویج به طور همزمان با دو خواهر فیض می گیرد که گزارشهای فوق درباره معاش و وصلتهای امکلثوم قابل امان وجود ندارد.[۱۳]
تزویج با قدمت بن خطاب
ماجرای وصلت امکلثوم با قدمت بن خَطّاب خلیفه دوم، زمینهای دعوابرانگیز و مورداختلاف میباشد: براساس کتابهای تاریخی شیعه و سنی، همانند تاریخ یعقوبی و تاریخ طبری، و همینطور منابع حدیثی شیعه همانند کافی و تهذیبالاحکام، امکلثوم با قدمت وصلت نموده است.[۱۴] میرزا جواد تبریزی و سید علی میلانی با پژوهش دو قصه جان دار در کتاب کافی، آنان درست دانستهاند.[۱۵] محمدتقی شوشتری، رجالی شیعهٔ قرن چهاردهم و پانزدهم قمری نیز احادیث جانور دراین باره را پی درپی دانسته و وقوع این تزویج را انکارناپذیر شمرده میباشد.[۱۶]
با وجود این، برخی از عالمان شیعه، مثلا آیتالله مرعشی[۱۷] و محمدجواد بلاغی[۱۸] این تزویج را نپذیرفتهاند. آقابزرگ تهرانی اسم کتابهایی کهاین تزویج را انکار کردهاند، در الذریعه بیان نموده است.[۱۹]
بهنظریه عالمانی همانند سیدِ مرتضی (۳۵۵-۴۳۶ق) و ادب بن حسن طَبْرِسی (درگذشتهٔ ۵۴۸ق) این تزویج انجام یافته میباشد؛ ولی از روی جبر و تقیه بوده میباشد.[۲۰] روایاتی نیز وجود داراست کهاین حرف را تأیید مینماید. به عنوان مثال در کتاب کافی از امام درست گو(ع) نقل شدهاست که امکلثوم دختری میباشد که از ما غصب شد.[۲۱] در داستان دیگری از همین کتاب، از ترساندن قدمت برای تایید وصلت از سوی امام علی(ع) صحبت آمده میباشد.
رزرو مسجد قبا مشهد برای برگزاری مراسم