مراسیل ابن ابیعمیر
نوشتهعلمیٔ اساسی: مرسلات ابنابیعمیر
بینش قدماء
ابن ابیعمیر از اصحاب اجماع میباشد که رجالیان امامیه در درستی احادیث منقول از آنان حادثهحیث داراهستند.[۳۱] نجاشی منجر متکی بودن علمای امامیه به مراسیل ابن ابیعمیر را اینگونه ذکر مینماید: ابن ابیعمیر پس از نابود شدن کتابهایش، از نگهداری حدیث میاذعان کرد، لذا اصحاب ما به مراسیل او متکی بودن مسجد قبا مشهد مینمایند.[۳۲]
روحانی طوسی دربارهی تعادل و تراجیح میگوید: در حالتی که یکی راویان، خبر خویش را با اِسناد و دیگری با ارسال بیان کرده باشد، در راوی خبر مُرسَل اعتنا می کنیم، هرگاه او از افرادی باشد که تنها از ثقه نقل آدرس مسجد قبا مشهد مینمایند،
این دو خبر بر یکدیگر ترجیح ندارند. از این روست که امامیه در بین احادیث محمد بن ابیعمیر، صفوان بن یحیی و... با احادیث مُسندی که بقیه افراد نقل مینمایند فرقی قائل نمی شوند.[۳۳] اکثر فقها و رجالیان بر این نظریه رفتهاند و مامقانی ادعای تواتر این اجماع منقول رزرو مسجد قبا مشهد را نموده است.[۳۴]
طریقه متاخرین
گروهی از متأخران می گویند: از نقل اجماع کشّی اینگونه فهمیده میشود حدیثی را که یک کدام از اصحاب اجماع قصه کرده باشند، اعتبار حدیث درست را دارااست، خواه مرسل باشد یا این که مسند، ثقه باشد یا این که ضعیف و یا این که مجهول، به شرط آنکه رجال گواهی تا شماره تلفن مسجد قبا مشهد راوی درست باشند.
[۳۵] بعضی دیگر مراسیل ابن ابیعمیر را دارای اعتبار ندانسته، آن ها فی مابین مراسیل وی و دیگر ثقات تفاوتی قائل نیستند و معتقدند در مواقعی اصحاب اجماع به عنوان مثال ابن ابیعمیر از ضعفا حدیث نقل کردهاند.[۳۶] همینطور اجماع داعیه گردیده به وسیله نجاشی را اجماع بر حکم دینی دانستهاند که اصلش به روضه خوان طوسی برمیشود، و در اصول فقه اثبات گردیدهاست که اجماع منقول بوسیله خبر واحد حجیت ندارد.[۳۷]
اثر ها
ابن بَطّه شمار مُصَنّفات ابن ابیعمیر را ۹۴ بیان کرده که بیشتر آنان در حیات او نابود شدهاست. در سبب ساز آن اینگونه گفتهاند: خواهرش در وقتی که او در زندان بود، کتابهایش را پایین خاک مخفی کرد تا اینکه پوسید. به روایتی دیگر، کتابها را در غرفهای بنیان و آب باران به آن رویکرد یافت و آنهارا از در میان موفقیت.[۳۸] بنابر نقل طوسی پس از شهیدشدن امام رضا(ع) کتابهای ابن ابیعمیر به حراج رفت و او ناگزیر آنچه را از مراقبت داشت، در ۴۰ مجلد گردآورد و آنانرا النّوادر نامید.[۳۹] برخی از کتابهای او که صرفا نامی از آن ها باقی میباشد عبارتند از:
المغازی
الکفر والایمان
البداء
الاحتجاج فی الامامه
الملاحم
النّوادر
یوم و لیله
التوحید
یک سری کتابهای شرعی.[۴۰]
جستارهای متعلق
اصحاب اجماع
کتاب یوم و لیله
پانویس
طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۸۳.
نجاشی، الرجال، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۰۴.
اثر گذار، الاختصاص، مؤسسه انتشار الاسلامی، ص۸۶.
طوسی، الفهرست، ۱۳۵۱ش، ص۲۶۶.
صدوق، التوحید، ۱۳۹۸ق، ص۷۶، ۳۵۶، ۴۰۷.
صدوق، کمالالدین، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۴۳۳.
ابن قولویه، بی نقص الزیارات، ۱۳۵۶ق، ص۲۴۷.
کلباسی، سماء المقال، ۱۳۷۲ق، ص۴۵.
طوسی، الفهرست، ۱۳۵۱ش، ص۲۶۶.
نک: کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۷، ص۱۲۶.
طوسی، سپردن معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ص۱۴۳؛ طوسی، تهذیب، ۱۴۰۱ق، ج۱، ص۲۷۴؛ ج۲، ص۵۵، ۳۷۰؛ ج۵، ص۴۴۷؛ کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۳، ص۴۲۰ و ۴۴۳.
شوشتری، قاموس الرجال، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۰۸ -۵۱۰؛ خویی، معجم رجال، ۱۴۰۳ق، ج۱۴، ص۲۷۶، ۲۷۷؛ قس: اردبیلی، جامع
مراسیل ابن ابیعمیر
نوشتهعلمیٔ اساسی: مرسلات ابنابیعمیر
بینش قدماء
ابن ابیعمیر از اصحاب اجماع میباشد که رجالیان امامیه در درستی احادیث منقول از آنان حادثهحیث داراهستند.[۳۱] نجاشی منجر متکی بودن علمای امامیه به مراسیل ابن ابیعمیر را اینگونه ذکر مینماید: ابن ابیعمیر پس از نابود شدن کتابهایش، از نگهداری حدیث میاذعان کرد، لذا اصحاب ما به مراسیل او متکی بودن مسجد قبا مشهد مینمایند.[۳۲]
روحانی طوسی دربارهی تعادل و تراجیح میگوید: در حالتی که یکی راویان، خبر خویش را با اِسناد و دیگری با ارسال بیان کرده باشد، در راوی خبر مُرسَل اعتنا می کنیم، هرگاه او از افرادی باشد که تنها از ثقه نقل آدرس مسجد قبا مشهد مینمایند،
این دو خبر بر یکدیگر ترجیح ندارند. از این روست که امامیه در بین احادیث محمد بن ابیعمیر، صفوان بن یحیی و... با احادیث مُسندی که بقیه افراد نقل مینمایند فرقی قائل نمی شوند.[۳۳] اکثر فقها و رجالیان بر این نظریه رفتهاند و مامقانی ادعای تواتر این اجماع منقول رزرو مسجد قبا مشهد را نموده است.[۳۴]
طریقه متاخرین
گروهی از متأخران می گویند: از نقل اجماع کشّی اینگونه فهمیده میشود حدیثی را که یک کدام از اصحاب اجماع قصه کرده باشند، اعتبار حدیث درست را دارااست، خواه مرسل باشد یا این که مسند، ثقه باشد یا این که ضعیف و یا این که مجهول، به شرط آنکه رجال گواهی تا شماره تلفن مسجد قبا مشهد راوی درست باشند.
[۳۵] بعضی دیگر مراسیل ابن ابیعمیر را دارای اعتبار ندانسته، آن ها فی مابین مراسیل وی و دیگر ثقات تفاوتی قائل نیستند و معتقدند در مواقعی اصحاب اجماع به عنوان مثال ابن ابیعمیر از ضعفا حدیث نقل کردهاند.[۳۶] همینطور اجماع داعیه گردیده به وسیله نجاشی را اجماع بر حکم دینی دانستهاند که اصلش به روضه خوان طوسی برمیشود، و در اصول فقه اثبات گردیدهاست که اجماع منقول بوسیله خبر واحد حجیت ندارد.[۳۷]
اثر ها
ابن بَطّه شمار مُصَنّفات ابن ابیعمیر را ۹۴ بیان کرده که بیشتر آنان در حیات او نابود شدهاست. در سبب ساز آن اینگونه گفتهاند: خواهرش در وقتی که او در زندان بود، کتابهایش را پایین خاک مخفی کرد تا اینکه پوسید. به روایتی دیگر، کتابها را در غرفهای بنیان و آب باران به آن رویکرد یافت و آنهارا از در میان موفقیت.[۳۸] بنابر نقل طوسی پس از شهیدشدن امام رضا(ع) کتابهای ابن ابیعمیر به حراج رفت و او ناگزیر آنچه را از مراقبت داشت، در ۴۰ مجلد گردآورد و آنانرا النّوادر نامید.[۳۹] برخی از کتابهای او که صرفا نامی از آن ها باقی میباشد عبارتند از:
المغازی
الکفر والایمان
البداء
الاحتجاج فی الامامه
الملاحم
النّوادر
یوم و لیله
التوحید
یک سری کتابهای شرعی.[۴۰]
جستارهای متعلق
اصحاب اجماع
کتاب یوم و لیله
پانویس
طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۸۳.
نجاشی، الرجال، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۰۴.
اثر گذار، الاختصاص، مؤسسه انتشار الاسلامی، ص۸۶.
طوسی، الفهرست، ۱۳۵۱ش، ص۲۶۶.
صدوق، التوحید، ۱۳۹۸ق، ص۷۶، ۳۵۶، ۴۰۷.
صدوق، کمالالدین، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۴۳۳.
ابن قولویه، بی نقص الزیارات، ۱۳۵۶ق، ص۲۴۷.
کلباسی، سماء المقال، ۱۳۷۲ق، ص۴۵.
طوسی، الفهرست، ۱۳۵۱ش، ص۲۶۶.
نک: کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۷، ص۱۲۶.
طوسی، سپردن معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ص۱۴۳؛ طوسی، تهذیب، ۱۴۰۱ق، ج۱، ص۲۷۴؛ ج۲، ص۵۵، ۳۷۰؛ ج۵، ص۴۴۷؛ کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۳، ص۴۲۰ و ۴۴۳.
شوشتری، قاموس الرجال، ۱۳۸۷ق، ج۷، ص۵۰۸ -۵۱۰؛ خویی، معجم رجال، ۱۴۰۳ق، ج۱۴، ص۲۷۶، ۲۷۷؛ قس: اردبیلی، جامع
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه