(۱۷۰-۲۱۸ق) فرزند هارون، هفتمی خلیفه عباسی میباشد. وی بعد از باختدادن و کشتن برادرش محمد امین (ششمی خلیفه عباسی) در سال ۱۹۸ق به حکومت رسید و به پیشنهاد وزیر اهل ایران خویش ادب بن آسوده، مرو را پایتخت خلافت خویش قرار بخشید. سالهای اول حکومت وی به جهت مبارزه با امین و قیامهای علویان متزلزل بود از این رو برای ثبت خلافتش امام رضا(ع) را از مدینه به مرو فراخواند و برای وانمود کردن دوستی با آل علی آغاز توصیه واگذاری خلافت را به امام مسجد قبا مشهد بخشید
بعد از آنکه امام این سفارش را نپذیرفت، منصب ولایتعهدی را بر امام رضا(ع) اجبار کرد. وی بعداز مهار قیامهای علویان و برای احاطه بیشتر بر قلمرو خلافتش از مرو راهی بغداد شد و دراین مسیر، امام رضا(ع) را به جهت اینکه محبوبیتش نزد عموم بالا رفته بود، به شهید شدن آدرس مسجد قبا مشهد رساند.
مأمون را به منجر اعلام برتری امام علی علیهالسلام بعد از رسول(ص)، روا پی بردن تزویج موقت، ولایتعهدی امام رضا(ع) و بازگرداندن مجدد فدک به علویان، متأثر از شیعه ها دانستهاند. از سویی دیگر امان مأمون از معتزله به ویژه در مورد عبد و بنده بودن قرآن و اقرار به چنگ آوردن از مسئولان بهترمرتبه و قاضیان و عالمانِ زمان خویش بر عبد بودن قرآن، موجب گردیده اورا از معتزلیان رزرو مسجد قبا مشهد بدانند.
نسب و به دنیاآمدن ، عبدالله ملقّب به مأمون پسر هارون، از نسل قریش و بنیهاشم در شب آدینه نصفه ربیع الاول سال ۱۷۰ق در بغداد متولد شد.[۱] مامان وی (به نقلی کنیزی) به اسم مَراجِل[یادداشت ۱] از هم محلی بادغیس (شمال غربی افغانستان) بود.[۲] اُستادْسیس که در حین منصور عباسی قیام کرد، بابا مراجل بوده میباشد.[۳] خالو مأمون نیز شخصی به اسم برنده بوده که با خیانت مأمون، ادب بن آسوده وزیر و فرمانده لشکر مأمون را به قتل شماره تلفن مسجد قبا مشهد رساند.
خلافت
مأمون هفتمی خلیفه از خلفای عباسیان بود که بعداز پیکار با اخوی خلیفهاش امین عباسی، اورا باخت بخشید و به خلافت رسید.
بنیعباس
خلفا
تیتر عصرٔ سلطنت
سفاح عباسی ۱۳۲-۱۳۶
منصور عباسی ۱۳۶-۱۵۸
مهدی عباسی ۱۵۸-۱۶۹
هادی عباسی ۱۶۹-۱۷۰
هارون عباسی ۱۷۰-۱۹۳
امین عباسی ۱۹۳-۱۹۸
مأمون عباسی ۱۹۸-۲۱۸
معتصم عباسی ۲۱۸-۲۲۷
واثق عباسی ۲۲۷-۲۳۲
متوکل عباسی ۲۳۲-۲۴۷
منتصر عباسی ۲۴۷-۲۴۸
مستعین عباسی ۲۴۸-۲۵۲
معتز عباسی ۲۵۲-۲۵۵
مهتدی عباسی ۲۵۵-۲۵۶
معتمد عباسی ۲۵۶-۲۷۸
معتضد عباسی ۲۷۸-۲۸۹
مکتفی ۲۸۹-۲۹۵
مقتدر ۲۹۵-۳۲۰
قاهر ۳۲۰-۳۲۲
راضی ۳۲۲-۳۲۹
متقی ۳۲۹-۳۳۳
مستکفی ۳۳۴-۳۳۳
فرمان بردار ۳۳۴-۳۶۳
طائع ۳۶۳-۳۸۱
توانا ۳۸۱-۴۲۲
عبدالله قائم ۴۲۲-۴۶۷
مقتدی ۴۶۷-۴۸۷
مستظهر ۴۸۷-۵۱۲
مسترشد ۵۱۲-۵۲۹
منصور راشد ۵۲۹-۵۳۰
مقتفی ۵۳۰-۵۵۵
مستنجد ۵۵۵-۵۶۶
مستضی ۵۶۶-۵۷۵
الناصر لدین الله ۵۷۵-۶۲۲
ظواهر ۶۲۲-۶۲۳
مستنصر ۶۲۳-۶۴۰
مستعصم ۶۴۰-۶۵۶
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
ابومسلم خراسانی ابوسلمه علاوه بر • یحیی بن خالد برمکی • ادب بن یحیی برمکی • جعفر بن یحیی برمکی • حمید بن قحطبه طائی • علی بن عیسی بن ماهان • ادب بن ربیع • ادب بن سهل و آسان • طاهر بن حسین • عضدالدوله دیلمی • عیسی بن یزید جلودی
امامان همبعد از ظهر
امام راستگو • امام کاظم • امام رضا • امام جواد • امام هادی • امام عسکری • امام مهدی(عج)
رویدادهای اصلی
قیام محمد نفس زکیه • حادثه فخ
نبو
شیوه به خلافت وصال مأمون
خلافت مأمون درپی زد خورد وی با خلیفه وقت امین عباسی شکل گرفت. مأمون با دوراندیشی فضل و ادب بن سهل وآسان سپاهی را به سرداری طاهر بن حسین ملقب به ذوالیمینین برای رویا رویی با علی بن عیسی سردار سپاه امین ارسال کرد که سپاه امین با کشته شدن علی بن عیسی در سال ۱۹۵ قمری در ری ناکامی خورد. سپاه مأمون در غایت توانست در سال ۱۹۸ق بعد از جنگی شدید بر بغداد مسلط گردد. بعداز این باخت امین زندانی و کشته شد. در پی نقطه پایان یافتن خلافت امین، مأمون در ۱۹۸ق در مرو به طور رسمیً به خلافت برگزیده شد و ادب بن آسوده را به وزارت خود برگزید.[۵]
بعضی دانشمندان زد خورد در میان دو اخوی را در دو ادله دانستهاند: معضل ولایتعهدی، تضارب دو حزب عربی و اهل ایران
بعداز مرگ هارون و خلافت امین، اقداماتی از سوی امین صادر شد که شائبه نقض عهدوپیمان را ساخت. کارایی او برای نفوذ به استانهای پایین قلمرو دو اخوی خویش مأمون و مؤتمن، تعیین فرزند خویش موسی تحت عنوان البتهعهدوپیمان و در غایت سوزاندان عهدوپیمان آویخته گردیده در باطن کعبه، نقض آشکار قسم و اعلان قانونی پیکار با مأمون بود.[۸]
ب: تضارب دو حزب عربی و اهل ایران
ادب بن سهل و آسان که در عصر نفوذ برمکیان وارد دستگاه خلافت عباسی گردیده بود و به نوعی آموزگار و بعد ها مشاور و وزیر مأمون شد، چهت نیل به آرزوی تبارک خویش یعنی جابجایی پایتخت خلافت از بغداد به مرو و عظمت خراسان کوشش کرد حق مأمون را در خلافت محفوظ نگه دارااست.[۹] از سوی دیگر ادب بن ربیع، وزیر هارون و امین،و شخصی که در زمان هارون کینه برامکه را در دل داشت و توانسته بود آن ها را از صحنه توان کنار بزند و خویش به منصب وزارت هارون دست یابد، نقش فعالی در جهت تقویت جریان عربی و نفوذ آنها در دربار عباسی و تضعیف خراسانیان داشت. این نبرد وجهه مردمی به خویش گرفت تا آنجا که عربها از امین پناه کردند و اهل ایرانها، مأمون را که مامان و همسر خراسانی داشت، امداد نمودند
(۱۷۰-۲۱۸ق) فرزند هارون، هفتمی خلیفه عباسی میباشد. وی بعد از باختدادن و کشتن برادرش محمد امین (ششمی خلیفه عباسی) در سال ۱۹۸ق به حکومت رسید و به پیشنهاد وزیر اهل ایران خویش ادب بن آسوده، مرو را پایتخت خلافت خویش قرار بخشید. سالهای اول حکومت وی به جهت مبارزه با امین و قیامهای علویان متزلزل بود از این رو برای ثبت خلافتش امام رضا(ع) را از مدینه به مرو فراخواند و برای وانمود کردن دوستی با آل علی آغاز توصیه واگذاری خلافت را به امام مسجد قبا مشهد بخشید
بعد از آنکه امام این سفارش را نپذیرفت، منصب ولایتعهدی را بر امام رضا(ع) اجبار کرد. وی بعداز مهار قیامهای علویان و برای احاطه بیشتر بر قلمرو خلافتش از مرو راهی بغداد شد و دراین مسیر، امام رضا(ع) را به جهت اینکه محبوبیتش نزد عموم بالا رفته بود، به شهید شدن آدرس مسجد قبا مشهد رساند.
مأمون را به منجر اعلام برتری امام علی علیهالسلام بعد از رسول(ص)، روا پی بردن تزویج موقت، ولایتعهدی امام رضا(ع) و بازگرداندن مجدد فدک به علویان، متأثر از شیعه ها دانستهاند. از سویی دیگر امان مأمون از معتزله به ویژه در مورد عبد و بنده بودن قرآن و اقرار به چنگ آوردن از مسئولان بهترمرتبه و قاضیان و عالمانِ زمان خویش بر عبد بودن قرآن، موجب گردیده اورا از معتزلیان رزرو مسجد قبا مشهد بدانند.
نسب و به دنیاآمدن ، عبدالله ملقّب به مأمون پسر هارون، از نسل قریش و بنیهاشم در شب آدینه نصفه ربیع الاول سال ۱۷۰ق در بغداد متولد شد.[۱] مامان وی (به نقلی کنیزی) به اسم مَراجِل[یادداشت ۱] از هم محلی بادغیس (شمال غربی افغانستان) بود.[۲] اُستادْسیس که در حین منصور عباسی قیام کرد، بابا مراجل بوده میباشد.[۳] خالو مأمون نیز شخصی به اسم برنده بوده که با خیانت مأمون، ادب بن آسوده وزیر و فرمانده لشکر مأمون را به قتل شماره تلفن مسجد قبا مشهد رساند.
خلافت
مأمون هفتمی خلیفه از خلفای عباسیان بود که بعداز پیکار با اخوی خلیفهاش امین عباسی، اورا باخت بخشید و به خلافت رسید.
بنیعباس
خلفا
تیتر عصرٔ سلطنت
سفاح عباسی ۱۳۲-۱۳۶
منصور عباسی ۱۳۶-۱۵۸
مهدی عباسی ۱۵۸-۱۶۹
هادی عباسی ۱۶۹-۱۷۰
هارون عباسی ۱۷۰-۱۹۳
امین عباسی ۱۹۳-۱۹۸
مأمون عباسی ۱۹۸-۲۱۸
معتصم عباسی ۲۱۸-۲۲۷
واثق عباسی ۲۲۷-۲۳۲
متوکل عباسی ۲۳۲-۲۴۷
منتصر عباسی ۲۴۷-۲۴۸
مستعین عباسی ۲۴۸-۲۵۲
معتز عباسی ۲۵۲-۲۵۵
مهتدی عباسی ۲۵۵-۲۵۶
معتمد عباسی ۲۵۶-۲۷۸
معتضد عباسی ۲۷۸-۲۸۹
مکتفی ۲۸۹-۲۹۵
مقتدر ۲۹۵-۳۲۰
قاهر ۳۲۰-۳۲۲
راضی ۳۲۲-۳۲۹
متقی ۳۲۹-۳۳۳
مستکفی ۳۳۴-۳۳۳
فرمان بردار ۳۳۴-۳۶۳
طائع ۳۶۳-۳۸۱
توانا ۳۸۱-۴۲۲
عبدالله قائم ۴۲۲-۴۶۷
مقتدی ۴۶۷-۴۸۷
مستظهر ۴۸۷-۵۱۲
مسترشد ۵۱۲-۵۲۹
منصور راشد ۵۲۹-۵۳۰
مقتفی ۵۳۰-۵۵۵
مستنجد ۵۵۵-۵۶۶
مستضی ۵۶۶-۵۷۵
الناصر لدین الله ۵۷۵-۶۲۲
ظواهر ۶۲۲-۶۲۳
مستنصر ۶۲۳-۶۴۰
مستعصم ۶۴۰-۶۵۶
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
ابومسلم خراسانی ابوسلمه علاوه بر • یحیی بن خالد برمکی • ادب بن یحیی برمکی • جعفر بن یحیی برمکی • حمید بن قحطبه طائی • علی بن عیسی بن ماهان • ادب بن ربیع • ادب بن سهل و آسان • طاهر بن حسین • عضدالدوله دیلمی • عیسی بن یزید جلودی
امامان همبعد از ظهر
امام راستگو • امام کاظم • امام رضا • امام جواد • امام هادی • امام عسکری • امام مهدی(عج)
رویدادهای اصلی
قیام محمد نفس زکیه • حادثه فخ
نبو
شیوه به خلافت وصال مأمون
خلافت مأمون درپی زد خورد وی با خلیفه وقت امین عباسی شکل گرفت. مأمون با دوراندیشی فضل و ادب بن سهل وآسان سپاهی را به سرداری طاهر بن حسین ملقب به ذوالیمینین برای رویا رویی با علی بن عیسی سردار سپاه امین ارسال کرد که سپاه امین با کشته شدن علی بن عیسی در سال ۱۹۵ قمری در ری ناکامی خورد. سپاه مأمون در غایت توانست در سال ۱۹۸ق بعد از جنگی شدید بر بغداد مسلط گردد. بعداز این باخت امین زندانی و کشته شد. در پی نقطه پایان یافتن خلافت امین، مأمون در ۱۹۸ق در مرو به طور رسمیً به خلافت برگزیده شد و ادب بن آسوده را به وزارت خود برگزید.[۵]
بعضی دانشمندان زد خورد در میان دو اخوی را در دو ادله دانستهاند: معضل ولایتعهدی، تضارب دو حزب عربی و اهل ایران
بعداز مرگ هارون و خلافت امین، اقداماتی از سوی امین صادر شد که شائبه نقض عهدوپیمان را ساخت. کارایی او برای نفوذ به استانهای پایین قلمرو دو اخوی خویش مأمون و مؤتمن، تعیین فرزند خویش موسی تحت عنوان البتهعهدوپیمان و در غایت سوزاندان عهدوپیمان آویخته گردیده در باطن کعبه، نقض آشکار قسم و اعلان قانونی پیکار با مأمون بود.[۸]
ب: تضارب دو حزب عربی و اهل ایران
ادب بن سهل و آسان که در عصر نفوذ برمکیان وارد دستگاه خلافت عباسی گردیده بود و به نوعی آموزگار و بعد ها مشاور و وزیر مأمون شد، چهت نیل به آرزوی تبارک خویش یعنی جابجایی پایتخت خلافت از بغداد به مرو و عظمت خراسان کوشش کرد حق مأمون را در خلافت محفوظ نگه دارااست.[۹] از سوی دیگر ادب بن ربیع، وزیر هارون و امین،و شخصی که در زمان هارون کینه برامکه را در دل داشت و توانسته بود آن ها را از صحنه توان کنار بزند و خویش به منصب وزارت هارون دست یابد، نقش فعالی در جهت تقویت جریان عربی و نفوذ آنها در دربار عباسی و تضعیف خراسانیان داشت. این نبرد وجهه مردمی به خویش گرفت تا آنجا که عربها از امین پناه کردند و اهل ایرانها، مأمون را که مامان و همسر خراسانی داشت، امداد نمودند
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه