مُستَدرَكُ الوَسائل و مُستَنبَطُ المَسائل پر اسم و رسم به مستدرک کتابی حاوی روایات شرعی، تألیف میرزا حسین نوری (درگذشت: ۱۳۲۰ق) معروف به محدث نوری. این کتاب برای کامل شدن و استدراک کتاب وسائل الشیعه نگاشته گردیدهاست و مهمترین تاثیر میرزای نوری به شمار مسجد قبا مشهد می آید.
معرفی و اعتبار کتاب
محدث نوری در مستدرک الوسائل، به گردآوریآوری بیشتراز ۲۳ هزار قصه که در وسائل الشیعه نیامده پرداخته میباشد.تاب مستدرک الوسائل از تیمهای روایی دارای اعتبار شیعه به شمار می آید که در قرن چهاردهم هجری نگاشته آدرس مسجد قبا مشهد شدهاست.
برای اجتهاد و استنباط احکام فقاهتی بعداز مراجعه به کتاب وسائل الشیعه برای جستجوی بی نقصخیس بین احادیث، بهاین کتاب نیز مراجعه میگردد تا اطمینان به جستجوی بی نقص و عدم معارض نتایج خواهد شد.
محدث نوری با جستجوی عمیق خویش، به بخش اعظمی از منابع و کتابهای دارای اعتبار روایی دست یافته که در وسائل الشیعه روضه خوان حر عاملی نیامدهاند؛ این منابع دربرگیرنده ۷۵ کتاب روایی شیعه میباشد که محدث نوری در خاتمه، اعتبار هرکدام از آنهارا به ثابت رزرو مسجد قبا مشهد رسانده.
مؤلف، احادیث فراوانی از کتابهای دارای اعتبار روایی شیعه را که در معرض بیماری آلزایمر بوده، گردآوریآوری کرده و بعد از بازرسی در درستی و اعتبار آن ها، به گروههای روایی شیعه اضافه نموده و غنای آنان را بیشتراز پیش شماره تلفن مسجد قبا مشهد نموده است.
علتٔ کتابت
محدث نوری، کتاب وسائل الشیعه را از این رو گزینش کرده که اعتقاد دارد حر عاملی، احادیث و روایات فراوانی را عدهآوری کرده و هیچ کتابی به پای آن نمی رسد و هیچ مجتهد فقیهی برای استنباط احکام فقاهتی، بینیاز از آن وجود ندارد.
نویسنده، مبنای مستدرکنویسی را در سه قسمت قابل تقسیم میداند:
روایاتی که در کتابهای روایی دارای اعتبار و سابق بوده اما به دست روضه خوان حُر عاملی نرسیده میباشد.
روایاتی که در کتابهایی بوده که حر عاملی زیرا مولفان آن ها را نمیشناخته از آنان اعراض نموده است. و محدث نوری با پژوهش ها خویش به اسم و اسم مؤلفان و اعتبار آنها پی برده میباشد.
بعضی احادیث در کتابهای معتبری که در چنگ وی بوده وجود داشته، البته او از آنان اعراض کرده یا این که به دلیل غفلت و با به دلیل استحضار پیدا نکردن برآنها.
محدث نوری در تبیین علت خویش از کتابت مستدرک الوسائل، خلال تصریح بهاین که گردآوری احادیث مستدرک را براساس استخاره جاری ساختن داده میباشد؛ تودهآوری و الحاق احادیث به کتاب وسائل را از شایسته ترین عبادات دانسته و گردآوریآوری روایات را دارنده فایده ها تعالی و مهمی قلمداد کرده که پایه آئین با آن بی نقص گردیده و شریعت رسول(ص) براقخیس و احادیث با آن سامان خواهند یافت.[۱]
طریق کتابت
سر مشق:قسمت فارغ از منبع محدث نوری کتاب مستدرک را به طریقٔ کتاب وسائل نگاشته میباشد.
او ترتیب بابهای کتاب را مانند ترتیب بابهای وسائل نامگذاری کرده تا مراجعهکننده به راحتی بتواند احادیث متبوع را پیدا نماید و درصورتیکه لحاظ او با صاحب و مالک وسائل در نامگذاری برخی بابها فرق میکرده گشوده هم رعایت هماهنگی گردیده تا دو کتاب نوشته یک نفر به لحاظ آید.[۲]
درحالتی که دربارهی خاصی احادیث جدیدی نیافته آن باب را حذف کرده است.
دراین کتاب از مالک وسائل به «روحانی» تعبیر و تفسیر گردیده و از کتاب وسائل تحت عنوان اصل مذکور میگردد.
در نقطه نهایی بیشتر ابواب نکات مهمی درباره مباحث ابواب آمده، مانند احکامی که می بایست در آن بابها مطرح میشد یا این که نباید مطرح میشد و دیگر مباحث مرتبط با آن.
گاهی روایتی را روضه خوان حر عاملی در امر خاصی نیاورده اما در مکان دیگری آورده میباشد. محدث نوری آن ماجرا را در آن باب خاص نیز که به لحاظ او مایحتاج بوده آورده میباشد.[۳]
محدث نوری اعتراف کرده که در کتاب مستدرک اشتباهاتی وجود دارااست که برنده به اصلاح پارهای از آن ها گردیده است ونباید بهاین سبب ساز (با دقت به کثرت اشتغالات و تنهاییاش) اورا شماتت کرد. [۴]
نگاهی به محتوا
اول قصه در مستدرک وسائل از امام باقر(ع) میباشد که ده چیز را منجر ورود به فردوس دانسته میباشد که عبارتند از: شهیدشدن به توحید و رسالت رسول و اقرار به آن چه از نزد پروردگار آورده میباشد، اقامه نماز، دادن زکات، روزه ماه رمضان، حج منزل خداوند، پذیرفتن ولایت اولیاءالله، بیزاری از معاندان پروردگار و خودداری از کلیه مُسکرات. [۵] اولیه ماجرا اورده شده در وسائل الشیعه از امام باقر(ع) میباشد که او اساس های اسلام را پنج چیز برشمرده میباشد: نماز، زکات، حج، روزه و ولایت. [۶] ماجرا آخری کتاب از ابوهریره به گزارش رسول(ص) درباره دو زنی میباشد که با هم ستیز کردند و یکیاز دیگری را باسنگ کشت؛ فرستاده آفریدگار(ص) درباره جنینی که زن کشته شده داشت حکم کرد که دیه این جنین را آدم کش بپردازد. [۷]
مُستَدرَكُ الوَسائل و مُستَنبَطُ المَسائل پر اسم و رسم به مستدرک کتابی حاوی روایات شرعی، تألیف میرزا حسین نوری (درگذشت: ۱۳۲۰ق) معروف به محدث نوری. این کتاب برای کامل شدن و استدراک کتاب وسائل الشیعه نگاشته گردیدهاست و مهمترین تاثیر میرزای نوری به شمار مسجد قبا مشهد می آید.
معرفی و اعتبار کتاب
محدث نوری در مستدرک الوسائل، به گردآوریآوری بیشتراز ۲۳ هزار قصه که در وسائل الشیعه نیامده پرداخته میباشد.تاب مستدرک الوسائل از تیمهای روایی دارای اعتبار شیعه به شمار می آید که در قرن چهاردهم هجری نگاشته آدرس مسجد قبا مشهد شدهاست.
برای اجتهاد و استنباط احکام فقاهتی بعداز مراجعه به کتاب وسائل الشیعه برای جستجوی بی نقصخیس بین احادیث، بهاین کتاب نیز مراجعه میگردد تا اطمینان به جستجوی بی نقص و عدم معارض نتایج خواهد شد.
محدث نوری با جستجوی عمیق خویش، به بخش اعظمی از منابع و کتابهای دارای اعتبار روایی دست یافته که در وسائل الشیعه روضه خوان حر عاملی نیامدهاند؛ این منابع دربرگیرنده ۷۵ کتاب روایی شیعه میباشد که محدث نوری در خاتمه، اعتبار هرکدام از آنهارا به ثابت رزرو مسجد قبا مشهد رسانده.
مؤلف، احادیث فراوانی از کتابهای دارای اعتبار روایی شیعه را که در معرض بیماری آلزایمر بوده، گردآوریآوری کرده و بعد از بازرسی در درستی و اعتبار آن ها، به گروههای روایی شیعه اضافه نموده و غنای آنان را بیشتراز پیش شماره تلفن مسجد قبا مشهد نموده است.
علتٔ کتابت
محدث نوری، کتاب وسائل الشیعه را از این رو گزینش کرده که اعتقاد دارد حر عاملی، احادیث و روایات فراوانی را عدهآوری کرده و هیچ کتابی به پای آن نمی رسد و هیچ مجتهد فقیهی برای استنباط احکام فقاهتی، بینیاز از آن وجود ندارد.
نویسنده، مبنای مستدرکنویسی را در سه قسمت قابل تقسیم میداند:
روایاتی که در کتابهای روایی دارای اعتبار و سابق بوده اما به دست روضه خوان حُر عاملی نرسیده میباشد.
روایاتی که در کتابهایی بوده که حر عاملی زیرا مولفان آن ها را نمیشناخته از آنان اعراض نموده است. و محدث نوری با پژوهش ها خویش به اسم و اسم مؤلفان و اعتبار آنها پی برده میباشد.
بعضی احادیث در کتابهای معتبری که در چنگ وی بوده وجود داشته، البته او از آنان اعراض کرده یا این که به دلیل غفلت و با به دلیل استحضار پیدا نکردن برآنها.
محدث نوری در تبیین علت خویش از کتابت مستدرک الوسائل، خلال تصریح بهاین که گردآوری احادیث مستدرک را براساس استخاره جاری ساختن داده میباشد؛ تودهآوری و الحاق احادیث به کتاب وسائل را از شایسته ترین عبادات دانسته و گردآوریآوری روایات را دارنده فایده ها تعالی و مهمی قلمداد کرده که پایه آئین با آن بی نقص گردیده و شریعت رسول(ص) براقخیس و احادیث با آن سامان خواهند یافت.[۱]
طریق کتابت
سر مشق:قسمت فارغ از منبع محدث نوری کتاب مستدرک را به طریقٔ کتاب وسائل نگاشته میباشد.
او ترتیب بابهای کتاب را مانند ترتیب بابهای وسائل نامگذاری کرده تا مراجعهکننده به راحتی بتواند احادیث متبوع را پیدا نماید و درصورتیکه لحاظ او با صاحب و مالک وسائل در نامگذاری برخی بابها فرق میکرده گشوده هم رعایت هماهنگی گردیده تا دو کتاب نوشته یک نفر به لحاظ آید.[۲]
درحالتی که دربارهی خاصی احادیث جدیدی نیافته آن باب را حذف کرده است.
دراین کتاب از مالک وسائل به «روحانی» تعبیر و تفسیر گردیده و از کتاب وسائل تحت عنوان اصل مذکور میگردد.
در نقطه نهایی بیشتر ابواب نکات مهمی درباره مباحث ابواب آمده، مانند احکامی که می بایست در آن بابها مطرح میشد یا این که نباید مطرح میشد و دیگر مباحث مرتبط با آن.
گاهی روایتی را روضه خوان حر عاملی در امر خاصی نیاورده اما در مکان دیگری آورده میباشد. محدث نوری آن ماجرا را در آن باب خاص نیز که به لحاظ او مایحتاج بوده آورده میباشد.[۳]
محدث نوری اعتراف کرده که در کتاب مستدرک اشتباهاتی وجود دارااست که برنده به اصلاح پارهای از آن ها گردیده است ونباید بهاین سبب ساز (با دقت به کثرت اشتغالات و تنهاییاش) اورا شماتت کرد. [۴]
نگاهی به محتوا
اول قصه در مستدرک وسائل از امام باقر(ع) میباشد که ده چیز را منجر ورود به فردوس دانسته میباشد که عبارتند از: شهیدشدن به توحید و رسالت رسول و اقرار به آن چه از نزد پروردگار آورده میباشد، اقامه نماز، دادن زکات، روزه ماه رمضان، حج منزل خداوند، پذیرفتن ولایت اولیاءالله، بیزاری از معاندان پروردگار و خودداری از کلیه مُسکرات. [۵] اولیه ماجرا اورده شده در وسائل الشیعه از امام باقر(ع) میباشد که او اساس های اسلام را پنج چیز برشمرده میباشد: نماز، زکات، حج، روزه و ولایت. [۶] ماجرا آخری کتاب از ابوهریره به گزارش رسول(ص) درباره دو زنی میباشد که با هم ستیز کردند و یکیاز دیگری را باسنگ کشت؛ فرستاده آفریدگار(ص) درباره جنینی که زن کشته شده داشت حکم کرد که دیه این جنین را آدم کش بپردازد. [۷]
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه