حضور در کشورایران
بعداز موفقیت انقلاب اسلامی (بهمن ۱۳۵۷ش)، چمران بعد از ۲۳ سال غربت از وطن به جمهوری اسلامی ایران رجوع. اولیه مبادرت وی فعالسازی اولین زمان فراگیری سپاه پاسداران بود که خویش تربیت اعضاوجوارح را عهده دار شد و بعداز انتصاب به سمت معاونت ابتدا وزیر، به حل و فصل مسائل بخشها بحرانی مرزوبوم مسجد قبا مشهد پرداخت.[۱۶]
در کردستان
با سپری شد هشت روز از برد انقلاب اسلامی، آشوب و پیکار مسلحانه در کردستان شروع شد و چمران به همدم سرتیپ فلاحی، فرمانده نیروی زمینی، مأموریت یافت تا با روشهای مسالمت آمیز معضل را رفع کند. وی بعد از حل وفصل مورد مریوان، مأمور آهسته سازی پاوه و دیگر شهرهای کردستان شد. غائله کردستان سرنوشت با ورود ارتش به حوزه و استقامت چمران و نیروهای محلی فروکش آدرس مسجد قبا مشهد کرد.[۱۷]
وزیر امان
چمران بعداز برگشت به طهران به سفارش شورای انقلاب و به امر امام خمینی در آبان ۱۳۵۸ش به وزارت مدد منصوب شد. وی نرمافزارهایی را برای تحول و اصلاح در ارتش پی ریزی کرد که یک کدام از مهم ترین آن ها اعتنا به صنعت های و پژوهش ها دفاعی بود.[۱۸] او همینطور یک کدام از سه عضو هیئتی بود که بعد از برقراری وقار نسبی در کردستان، برای اصلاحات و سازندگی و مذاکرات سیاسی با گروهها و عموم کردستان راهی حوزه رزرو مسجد قبا مشهد شدند.[۱۹]
نماینده مجلس
چمران، در اول به دور انتخابات مجلس شورای اسلامی، با بیش تر از یک میلیون رأی به نمایندگی عموم طهران تعیین شد و براساس حکم امام خمینی در اردیبهشت ماه ۱۳۵۹ش، نماینده و مشاور رهبر انقلاب در شورای خوب تامین شد.[۲۰] چمران براساس تجربه نظامیاش قبل از آغاز پیکار عراق با کشور ایران، با دقت به ناامنی مرزها به ویژه مرزهای غربی، توصیه تشکیل لشکرهایی ده هزار نفری از نیروهای مردمی را اعطا کرد که به ثبت شورای انقلاب رسید و ارتش نیز مکلف به همیاری شد، البته به سبب ساز موافق نبودن مدیر ستاد مشترک وقت، این طرح به شماره تلفن مسجد قبا مشهد عقب افتاد.[۲۱]
قسمتی از پیام امام خمینی به مناسبت شهیدشدن پزشک چمران:
چمران عزیز با نظریه تمیز خالص مستقل به دستجات و تیمهای سیاسی، و نظریه به غرض گران قدر الهی، جهاد را در رویکرد آن از استارت معاش آغاز و به آن ختم کرد. وی در حیات، با فروغ معرفت و پیوستگی به خداوند گام بنیان و در رویه آن به جهاد برخاست و جان خویش را تقدیم کرد. وی با سر بلندی زیست، و با سربلندی شهید شد و به حق رسید. هنر آن میباشد که بیهیاهوهای سیاسی، و «عرض اندام»های شیطانی، برای خداوند به جهاد برخیزد و خویش را فدای مقصود نماید خیر هوی، و این هنر مردان خداست. وی در پیشگاه خدای تعالی با آبرو رفت. روانش بشاش و یادش بخیر.
صحیفه امام ج ۱۴ ص۴۷۸.
تشکیل ستاد مبارزههای نامنظم
با آغاز پیکار، چمران به هم پا شماری از رزمندگانی که در کردستان جنگیده بودند، برای ساماندهی نیروهای مردمی در قبال تهاجم ها عراق راهی اهواز شد و در اول شب ورود، اولی حمله چریکی را به تانکهای معاند، که اهواز را محاصره کرده بودند، شروع کرد. یک کدام از اقدامات اصلی او، تشکیل ستاد جنگهای نامنظم در اهواز بود تا در جناحهای غرب و جنوب اهواز خط دفاعی به وجود آورد. این ستاد با سازماندهی گروهی از رزمندگان داوطلب، واحد مهندسی فعالی را فعالسازی کرد که یکی نرم افزارهای آن تاسیس جادههای نظامی در بخش ها گوناگون و ساخت و ساز آبراههای برای تغییر تحول مسیر رود کارون به سوی معاند برای نگهداری از اهواز بود.[۲۲] همینطور به ساختوساز هماهنگی میان ارتش و سپاه و نیروهای داوطلب مردمی پرداخت که در فرایند مقاومت اهواز نتیجه ها ثمربخشی داشت.[۲۳]
خصوصیتها
چمران مردی وارسته، با عاطفه ها عمیق انسانی بود که در قبال مصائب بشری به شدت منقلب می شد. رمز و نیازهای عارفانهاش، در دست نویسهایی که از وی ارثیه، حاکی از عشق خالصانه وی به پروردگار و نقط ی اوج محبت و دوستیاش نسبت به همنوعانش میباشد، چنان که دوستانش کنیه «خدای عشق و علاقه» را به وی داده بودند.[۲۴] وی شخصی وحدت گرا و از تمایل به هر جریانِ منهای اسلام به شدت گریزان بود.[۲۵]
دستنوشتهها
پوستری برای فیلم «چ»
دست نویسهای چمران کم کم از سوی بنیاد چمران به چاپ رسیده که از آن پاراگراف میباشد:
آفریدگار بود و دیگر هیچ عدم وجود.
علی زیباترین سرودۀ هستی.
گروه طریقه و نیایش و چهارگفتار پیرامون آشنایی بشر و خداوند.
دو کتاب لبنان و کردستان دربردارنده خاطرات وی از لبنان و کردستان میباشد.
همینطور انتشارات به تکثیر متعلق به آستان قدس رضوی، متن عربی دعای کمیل را یار و همدم با ترجمه شهید مصطفی چمران در سال ۱۳۹۵ خورشیدی. در ٦٤ص. منتشر نموده است. [۲۶]
فیلم
"چ" اسم فیلمی اهل ایران درباره مصطفی چمران به نویسندگی و کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا و فرآورده سال ۱۳۹۲ش میباشد. محتوای فیلم به ۴۸ ساعت از حضور چمران در تضاربهای داخلی شهر پاوه در سال ۱۳۵۸ش پرداخت. فريبرز عربنيا، هنرپیشه سینما نیز نقش چمران درین فیلم را بر ذمه داشت.[۲۷]
حضور در کشورایران
بعداز موفقیت انقلاب اسلامی (بهمن ۱۳۵۷ش)، چمران بعد از ۲۳ سال غربت از وطن به جمهوری اسلامی ایران رجوع. اولیه مبادرت وی فعالسازی اولین زمان فراگیری سپاه پاسداران بود که خویش تربیت اعضاوجوارح را عهده دار شد و بعداز انتصاب به سمت معاونت ابتدا وزیر، به حل و فصل مسائل بخشها بحرانی مرزوبوم مسجد قبا مشهد پرداخت.[۱۶]
در کردستان
با سپری شد هشت روز از برد انقلاب اسلامی، آشوب و پیکار مسلحانه در کردستان شروع شد و چمران به همدم سرتیپ فلاحی، فرمانده نیروی زمینی، مأموریت یافت تا با روشهای مسالمت آمیز معضل را رفع کند. وی بعد از حل وفصل مورد مریوان، مأمور آهسته سازی پاوه و دیگر شهرهای کردستان شد. غائله کردستان سرنوشت با ورود ارتش به حوزه و استقامت چمران و نیروهای محلی فروکش آدرس مسجد قبا مشهد کرد.[۱۷]
وزیر امان
چمران بعداز برگشت به طهران به سفارش شورای انقلاب و به امر امام خمینی در آبان ۱۳۵۸ش به وزارت مدد منصوب شد. وی نرمافزارهایی را برای تحول و اصلاح در ارتش پی ریزی کرد که یک کدام از مهم ترین آن ها اعتنا به صنعت های و پژوهش ها دفاعی بود.[۱۸] او همینطور یک کدام از سه عضو هیئتی بود که بعد از برقراری وقار نسبی در کردستان، برای اصلاحات و سازندگی و مذاکرات سیاسی با گروهها و عموم کردستان راهی حوزه رزرو مسجد قبا مشهد شدند.[۱۹]
نماینده مجلس
چمران، در اول به دور انتخابات مجلس شورای اسلامی، با بیش تر از یک میلیون رأی به نمایندگی عموم طهران تعیین شد و براساس حکم امام خمینی در اردیبهشت ماه ۱۳۵۹ش، نماینده و مشاور رهبر انقلاب در شورای خوب تامین شد.[۲۰] چمران براساس تجربه نظامیاش قبل از آغاز پیکار عراق با کشور ایران، با دقت به ناامنی مرزها به ویژه مرزهای غربی، توصیه تشکیل لشکرهایی ده هزار نفری از نیروهای مردمی را اعطا کرد که به ثبت شورای انقلاب رسید و ارتش نیز مکلف به همیاری شد، البته به سبب ساز موافق نبودن مدیر ستاد مشترک وقت، این طرح به شماره تلفن مسجد قبا مشهد عقب افتاد.[۲۱]
قسمتی از پیام امام خمینی به مناسبت شهیدشدن پزشک چمران:
چمران عزیز با نظریه تمیز خالص مستقل به دستجات و تیمهای سیاسی، و نظریه به غرض گران قدر الهی، جهاد را در رویکرد آن از استارت معاش آغاز و به آن ختم کرد. وی در حیات، با فروغ معرفت و پیوستگی به خداوند گام بنیان و در رویه آن به جهاد برخاست و جان خویش را تقدیم کرد. وی با سر بلندی زیست، و با سربلندی شهید شد و به حق رسید. هنر آن میباشد که بیهیاهوهای سیاسی، و «عرض اندام»های شیطانی، برای خداوند به جهاد برخیزد و خویش را فدای مقصود نماید خیر هوی، و این هنر مردان خداست. وی در پیشگاه خدای تعالی با آبرو رفت. روانش بشاش و یادش بخیر.
صحیفه امام ج ۱۴ ص۴۷۸.
تشکیل ستاد مبارزههای نامنظم
با آغاز پیکار، چمران به هم پا شماری از رزمندگانی که در کردستان جنگیده بودند، برای ساماندهی نیروهای مردمی در قبال تهاجم ها عراق راهی اهواز شد و در اول شب ورود، اولی حمله چریکی را به تانکهای معاند، که اهواز را محاصره کرده بودند، شروع کرد. یک کدام از اقدامات اصلی او، تشکیل ستاد جنگهای نامنظم در اهواز بود تا در جناحهای غرب و جنوب اهواز خط دفاعی به وجود آورد. این ستاد با سازماندهی گروهی از رزمندگان داوطلب، واحد مهندسی فعالی را فعالسازی کرد که یکی نرم افزارهای آن تاسیس جادههای نظامی در بخش ها گوناگون و ساخت و ساز آبراههای برای تغییر تحول مسیر رود کارون به سوی معاند برای نگهداری از اهواز بود.[۲۲] همینطور به ساختوساز هماهنگی میان ارتش و سپاه و نیروهای داوطلب مردمی پرداخت که در فرایند مقاومت اهواز نتیجه ها ثمربخشی داشت.[۲۳]
خصوصیتها
چمران مردی وارسته، با عاطفه ها عمیق انسانی بود که در قبال مصائب بشری به شدت منقلب می شد. رمز و نیازهای عارفانهاش، در دست نویسهایی که از وی ارثیه، حاکی از عشق خالصانه وی به پروردگار و نقط ی اوج محبت و دوستیاش نسبت به همنوعانش میباشد، چنان که دوستانش کنیه «خدای عشق و علاقه» را به وی داده بودند.[۲۴] وی شخصی وحدت گرا و از تمایل به هر جریانِ منهای اسلام به شدت گریزان بود.[۲۵]
دستنوشتهها
پوستری برای فیلم «چ»
دست نویسهای چمران کم کم از سوی بنیاد چمران به چاپ رسیده که از آن پاراگراف میباشد:
آفریدگار بود و دیگر هیچ عدم وجود.
علی زیباترین سرودۀ هستی.
گروه طریقه و نیایش و چهارگفتار پیرامون آشنایی بشر و خداوند.
دو کتاب لبنان و کردستان دربردارنده خاطرات وی از لبنان و کردستان میباشد.
همینطور انتشارات به تکثیر متعلق به آستان قدس رضوی، متن عربی دعای کمیل را یار و همدم با ترجمه شهید مصطفی چمران در سال ۱۳۹۵ خورشیدی. در ٦٤ص. منتشر نموده است. [۲۶]
فیلم
"چ" اسم فیلمی اهل ایران درباره مصطفی چمران به نویسندگی و کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا و فرآورده سال ۱۳۹۲ش میباشد. محتوای فیلم به ۴۸ ساعت از حضور چمران در تضاربهای داخلی شهر پاوه در سال ۱۳۵۸ش پرداخت. فريبرز عربنيا، هنرپیشه سینما نیز نقش چمران درین فیلم را بر ذمه داشت.[۲۷]

آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه