محل تولد و فامیل
تقیالدین، ابراهیم بن علی عاملی کفعمی در سال ۸۴۰ق، در روستای کفَرعیما از ناحیه جبلبرهان لبنان دیده به جهان گشود.[۱] آقابزرگ تهرانی به دنیاآمدن اورا سال ۸۲۸ق بیان مسجد قبا مشهد نموده است.[۲]
نسب او به حارث همدانی، از یاران حضرت علی(ع) میرسد. کفعمی در نقطه نهایی کتاب مصباح، خویش را حارثی معرفی نموده است. کفعمی منسوب به روستای کفرعیما میباشد که در حوالی روستای جِبشیت واقع آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۳]
بابا کفعمی، روحانی علی، از علمای ناحیه بود. کفعمی دو اخوی به اسمهای شمسالدین محمد (متوفای ۸۸۶ق) و جمالالدین احمد دارااست. شمسالدین محمد، جد والا روضه خوان بهایی میباشد و جمالالدین احمد مؤلف کتاب «زبدة البیان فی فعالیت شهر رمضان» رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴]
منزلت علمی
به گفته میرزاعبدالله افندی در ریاض العلما، وی در اشکال علم ها رایج مهارتی تام داشت و در علم ها عربی ادبیات سرآمد بعدازظهر خود بود.[۵] همینطور علامه امینی اورا جامع دانش و آرامش معرفی نموده است.[۶] روحانی حر عاملی صاحب و مالک وسائل الشیعة شماره تلفن مسجد قبا مشهد مینویسد:
«وی شخصیتی گزینه اعتقادوباور، فاضل، ادیب، شعر سرا، عبادت کننده و با تقوا بود.»[۷]
اساتید
علی بن حسن کفعمی بابا وی که اجازۀ داستان نیز به وی داده میباشد.
سید حسین بن مساعد حسینی، مؤلف کتاب «تحفة الابرار فی مناقب الائمة الابرار»
سید علی بن عبدالحسین موسوی حسینی، مؤلف کتاب «رفع الملامة عن علی علیهالسلام فی سوراخ الإمامة»
کتاب البلد الامین
تألیفات
نوشتهعلمیٔ مهم: اثر ها کفعمی
کتاب مصباح کفعمی
ابراهیم کفعمی در علم ها گوناگون زیرا (عرفان، سیر و سلوک، ادبیات، شعر، تاریخ، دعا و زیارات) تألیفاتی دارااست. مصباح و البلد الامین از مشهورترین اثرها اوست. سید محسن امین در اعیان الشیعة ، اثرها زیادی برای وی شمرده میباشد.[۸] به گفته زِرِکْلی از شخصیتنگاران اهلسنت، اثر ها او در پوسته نظم و نثر به ۴۹ کتاب و رساله می رسد.[۹] ورژنای از صحیفه سجادیه به خط کفعمی جان دار میباشد. این ورژن، خلال ۵۴ دعای صحیفههای دیگر، چهار دعا بیشتر دارااست.[۱۰]
اشعار و خطابههای ادبی
کفعمی ادیب هم بوده میباشد. او خطبه قرآنی دارااست مشتمل بر بر اسمهای سورههای قرآن[یادداشت ۱] که تلمسانی دانا اهلسنت از او به خیال این خطبه حمد نموده است.[۱۱] وی خطبهای درباره روز غدیر دارااست که به قصیده رائیه آوازه داراست.[۱۲][۱۳]
بحقّک مولای فاشفع لمن
أتاک بمدح شفاء الصدور
هو الجبعی المسیء الفقیر
إلی رحمات الرحیم الغفور
اینجانب الحسنات نبود قدحه
فما اینجانب فتیل و لا اینجانب نقیر
خطایاه تحکی رمال الفلاة
و وزن اللکام و أحد و ثور
و روضه خوان گسترده له لمّة
کساها التعمّر ثوب القتیر
وفات و آرامگاه
ابراهیم کفعمی در کربلا سکونت داشت وی وصیت کرده بود در همانجا دفن خواهد شد ولی در اواخر قدمت سفری به زادگاهش کرد و در سال ۹۰۵ق در روستای کفرعیما در اطراف روستای جِبشیت درگذشت و در همانجا دفن شد. مدتی بعد از وفات کفعمی، روستای کفرعیما وخیم شد و از قبر کفعمی اثری بر مکان نماند. بعداز سالها (پس از قرن ۱۱ق) سنگ قبری بوسیله کشاورزی پیدا شد که بر روی آن درج شده بود: هذا قبر الشیخ إبراهیم بن علی الکفعمی رحمهُ الله. محل قبر اورا نوسازی کردند و بر آن بقاعای ساختند. مرقد وی زیارتگاه شیعهها میباشد.[۱۴]
پانویس
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۴.
تهرانی، الذریعه، ج۳، ص۳ و ۱۴۳.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۵.
برنامه جامع فقه اهل بیت.
افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ ق، ج۱، ص۲۱.
امینی، الغدیر، ۱۳۹۷ق، ج۱۱، ص۲۱۳.
حرعاملی، امل الآمل، ج۱، ص۲۸.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۵ و ۱۸۶.
زرکلی، الاعلام، ۱۳۸۹ق، ج۱، ص۵۳.
خبرگزاری ایکنا، «صحیفه سجادیه کفعمی در مشهد رونمایی شد».
محل تولد و فامیل
تقیالدین، ابراهیم بن علی عاملی کفعمی در سال ۸۴۰ق، در روستای کفَرعیما از ناحیه جبلبرهان لبنان دیده به جهان گشود.[۱] آقابزرگ تهرانی به دنیاآمدن اورا سال ۸۲۸ق بیان مسجد قبا مشهد نموده است.[۲]
نسب او به حارث همدانی، از یاران حضرت علی(ع) میرسد. کفعمی در نقطه نهایی کتاب مصباح، خویش را حارثی معرفی نموده است. کفعمی منسوب به روستای کفرعیما میباشد که در حوالی روستای جِبشیت واقع آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۳]
بابا کفعمی، روحانی علی، از علمای ناحیه بود. کفعمی دو اخوی به اسمهای شمسالدین محمد (متوفای ۸۸۶ق) و جمالالدین احمد دارااست. شمسالدین محمد، جد والا روضه خوان بهایی میباشد و جمالالدین احمد مؤلف کتاب «زبدة البیان فی فعالیت شهر رمضان» رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴]
منزلت علمی
به گفته میرزاعبدالله افندی در ریاض العلما، وی در اشکال علم ها رایج مهارتی تام داشت و در علم ها عربی ادبیات سرآمد بعدازظهر خود بود.[۵] همینطور علامه امینی اورا جامع دانش و آرامش معرفی نموده است.[۶] روحانی حر عاملی صاحب و مالک وسائل الشیعة شماره تلفن مسجد قبا مشهد مینویسد:
«وی شخصیتی گزینه اعتقادوباور، فاضل، ادیب، شعر سرا، عبادت کننده و با تقوا بود.»[۷]
اساتید
علی بن حسن کفعمی بابا وی که اجازۀ داستان نیز به وی داده میباشد.
سید حسین بن مساعد حسینی، مؤلف کتاب «تحفة الابرار فی مناقب الائمة الابرار»
سید علی بن عبدالحسین موسوی حسینی، مؤلف کتاب «رفع الملامة عن علی علیهالسلام فی سوراخ الإمامة»
کتاب البلد الامین
تألیفات
نوشتهعلمیٔ مهم: اثر ها کفعمی
کتاب مصباح کفعمی
ابراهیم کفعمی در علم ها گوناگون زیرا (عرفان، سیر و سلوک، ادبیات، شعر، تاریخ، دعا و زیارات) تألیفاتی دارااست. مصباح و البلد الامین از مشهورترین اثرها اوست. سید محسن امین در اعیان الشیعة ، اثرها زیادی برای وی شمرده میباشد.[۸] به گفته زِرِکْلی از شخصیتنگاران اهلسنت، اثر ها او در پوسته نظم و نثر به ۴۹ کتاب و رساله می رسد.[۹] ورژنای از صحیفه سجادیه به خط کفعمی جان دار میباشد. این ورژن، خلال ۵۴ دعای صحیفههای دیگر، چهار دعا بیشتر دارااست.[۱۰]
اشعار و خطابههای ادبی
کفعمی ادیب هم بوده میباشد. او خطبه قرآنی دارااست مشتمل بر بر اسمهای سورههای قرآن[یادداشت ۱] که تلمسانی دانا اهلسنت از او به خیال این خطبه حمد نموده است.[۱۱] وی خطبهای درباره روز غدیر دارااست که به قصیده رائیه آوازه داراست.[۱۲][۱۳]
بحقّک مولای فاشفع لمن
أتاک بمدح شفاء الصدور
هو الجبعی المسیء الفقیر
إلی رحمات الرحیم الغفور
اینجانب الحسنات نبود قدحه
فما اینجانب فتیل و لا اینجانب نقیر
خطایاه تحکی رمال الفلاة
و وزن اللکام و أحد و ثور
و روضه خوان گسترده له لمّة
کساها التعمّر ثوب القتیر
وفات و آرامگاه
ابراهیم کفعمی در کربلا سکونت داشت وی وصیت کرده بود در همانجا دفن خواهد شد ولی در اواخر قدمت سفری به زادگاهش کرد و در سال ۹۰۵ق در روستای کفرعیما در اطراف روستای جِبشیت درگذشت و در همانجا دفن شد. مدتی بعد از وفات کفعمی، روستای کفرعیما وخیم شد و از قبر کفعمی اثری بر مکان نماند. بعداز سالها (پس از قرن ۱۱ق) سنگ قبری بوسیله کشاورزی پیدا شد که بر روی آن درج شده بود: هذا قبر الشیخ إبراهیم بن علی الکفعمی رحمهُ الله. محل قبر اورا نوسازی کردند و بر آن بقاعای ساختند. مرقد وی زیارتگاه شیعهها میباشد.[۱۴]
پانویس
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۴.
تهرانی، الذریعه، ج۳، ص۳ و ۱۴۳.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۵.
برنامه جامع فقه اهل بیت.
افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ ق، ج۱، ص۲۱.
امینی، الغدیر، ۱۳۹۷ق، ج۱۱، ص۲۱۳.
حرعاملی، امل الآمل، ج۱، ص۲۸.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۵ و ۱۸۶.
زرکلی، الاعلام، ۱۳۸۹ق، ج۱، ص۵۳.
خبرگزاری ایکنا، «صحیفه سجادیه کفعمی در مشهد رونمایی شد».
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه