سوای شک وتردید اولین قدم برای اصلاح دیگرافراد اصلاح خویش میباشد؛ به این مضمون که آدم اولیه می بایست خویش را بشناسد، استعدادها و توانگریهایش را در مسیر کمال و روشن بختی به شغل اندازد و به حاکمیت هواها و هوسها در مرزو بوم وجودش خاتمه دهد. این فعالیت از نگرش امام علی (علیهالسّلام) برگزیدگان امور به حساب میآید. غفلت از آن بشر را مبتلا خسارات جبرانناپذیری خواهد تشکیل داد. احادیث زیادی از امام علی (علیهالسّلام) گواه مدعای ماست:
- الاشتغال بتهذیب النفس اصلح، «پرداختن به تربیت نفس برگزیدگان کارهاست.»
- سیاسة النفس افضل السیاسات؛ «تربیت نفس برگزیدگان تربیتهاست.»
- اینجانب اهمل نفسه افسد امره؛ «هر که نفس خویش را وا گذارد فعالیت خویش را تباه ساخته میباشد.»
- اینجانب لم یهذب نفسه لم ینتفع بالعقل؛ «هر کس به تهذیب نفس نپردازد سودی از عقلش نبرده میباشد.»
اما پرنور میباشد که خواسته از خودسازی و پرداختن به خویش صورت دادن مسجد قبا مشهد و جهت بخشیدن به شغلهای حیاتی و تصحیح علتها و حدس مقصد پایانی و جهتگیری شغلها برای پروردگار میباشد، خیر محصور کردن و متوقف ساختن کارها و سفارش بهاینکه آدم صرفا به خویش بپردازد و در عملهای اجتماعی شرکت کردن نداشته باشد و عزلت گزینی را منش خویش سازد. بدین ترتیب لازمه این دعوا انکار حقایق فارغ ذهن و یا این که انکار ارزشی که آشنایی آنها دارااست و یا این که هر سیرتکامل میل ایدهآلیستی و یا این که پراگماتیستی که بر پایه ی اصالت شغل موثر برای معاش دنیوی و مادی میباشد که از مظاهر «اومانیسم» میباشد، وجود ندارد. آدرس مسجد قبا مشهد
بشر چهت نیل به کمال مطلوبش ناگزیر میباشد که خویش و بضاعتها و استعدادهای درونی خویش را بشناسد و در جهت رویش و پرورش آنان همت و کارایی کند وگرنه از خواسته ها و هدف های انسانی خویش بدور گشته و شماره تلفن مسجد قبا مشهد در وادی برهوت ضایع گردد.
۷.۲.۳ - اصلاح ارتباط بشر با جامعه
بشر جان دار مدنی و اجتماعی میباشد، از اینرو برای حفاظت نیازهای اول خویش مستلزم تعامل با دیگرافراد جامعه میباشد. وی نمیتواند به سوی نهایت هستی جز بین گردآوری و مبتنی بر رابطه ها سلامت اجتماعی سیر نماید؛ چه آنکه بشر عزلتگزین در نرمافزارهای تکاملی خویش مبتلا نقص می شود.
در جامعه آرمانی اسلام هر شخص تک تک ارتباطاتش را با دیگرافراد مبنی بر دو اصل قسط و احسان مبتنی میسازد. مقتضای اصل قسط این میباشد که هر شخص در فعالیت به دستمزد و اختیاراتش پایبند باشد. در غیر این شکل نابود می شود؛ پروردگار نیز انگیزه زوال و هلاکت بخش اعظمی از ملتها را ستمپیشگی آن ها تیتر نموده است: «هل یهلک الا القوم الظالمون؛ [۱۵] آیا جز خویشان ستمکار هلاک می گردد؟»
در جامعه اسلامی شخص فقط در فکر منافع و مصالح فردی خویش وجود ندارد. خیر صرفا اشخاص دیگر را ابزار دفاع مرادهای خویش نمیداند بلکه آنهارا نیز بندگان پروردگار میداند و سعی مینماید تا غرض آفرینش که گران قدر و استکمال واقعی کلیه آدمها میباشد، به شایسته ترین وجه تحقق یابد. از اینرو نسبت به دیگران شم مسئولیت مینماید؛ به نظام آموزشی آن ها می پردازد و نصیب عظیمی از پیوندها و مناسباتش، تزکیه، یاد دادن و تعلم، نهی از منکر، تواصی به حق و تواصی به حوصله میباشد. نشانهها زیادی بر این مقاله دلالت داراهستند مثلا:
«یا این که ایها الذین آمنوا اصبروا و صابروا و رابطوا و اتقوا الله لعلکم تفلحون» [۱۶]
«ولتکن منکم امة یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر اولئک هم المفلحون» [۱۷]
«تعاونوا علی البر و التقوی و لا تعاونوا علی الاثم و العدوان» [۱۸]
و نیز امام درستگو (علیهالسّلام) درباره اصلاح ارتباط ها اجتماعی می فرماید:
«قال الله عزوجل: الخلق عیالی فاحبهم الی الطفهم بهم واسعیهم فی حوائجهم؛ [۱۹] پروردگار فرموده میباشد: عموم خانواده اینجانب می باشند دوستداشتنیترین آنها نزد اینجانب کسی میباشد در منش حوایج آنها کارایی بیشتر کند.»
و در صحبت دیگر از آن امام همام میباشد که فرمود: «المؤمن اخو المؤمن کالجسد الواحد ان اشتکی شیئا وجد الم ذلک فی سائر جسده و ارواحهما اینجانب روح واحدة و ان روح المؤمن لا شد اتصالاً بروح اللّه اینجانب اتصال شعاع الشمس ارزش؛ [۲۰] مؤمن اخوی مؤمن میباشد آنها مثل یک تن میباشند که چنانچه یک قسمتی از آن به درد آید دیگر بخشهای آن نیز آن درد را حس مینمایند و شدت اتصال روح مؤمن به روح خداوند از شدّت اتصال اشعه آفتاب به جِحافظه موقت آن بیشتر میباشد.»
۷.۲.۴ - اصلاح ارتباط بشر با طبیعت
آشنایی طبیعت تحت عنوان مظهر حق و آیه الهی و تسخیر و منفعتمندی از آن در جهت سیر به سوی کمال آخری یکیاز دیگر از هدف ها بسیار اصلی تربیتی اسلام میباشد.
از نظر اسلام هر شخص مسلمان برای خویش در ازای طبیعت یعنی جمادات، نبادات و حیوانها دو موضع بسیار اصلی قایل میباشد.
یکیاز ودیعهدار خدای متعال بودن و دیگری خلیفه و جانشین وی در زمین بودن.
به دیگر صحبت، وی می کوشد که نعمتهای الهی ضایع و تلف نشود و حرث و نسل به هلاکت نیفتد و پدیدههای طبیعی به پرورش و کمال خویش برسند و از سوی دیگر جلوی تضییعها، اتلافها، اسرافها و تبذیرها گرفته گردد و به عمران ارض بپردازد.
«هو انشاکم اینجانب الارض و استعمرکم فیها؛ وی شمارا از زمین پدید آورد و آباد کردن آن را به شما سپرد.» [۲۱]
بشر برای اینکه از ذمه توشه این مسئولیت خطیر خویش نسبت به طبیعت برآید می بایست احکام و تعالیم الهی و علم ها و فوتوفن ناظر بدین مورد را بیشتر و خوب بیاموزد.
در قضیه فکری نیز با فکر در آیهها تعالی الهی که در سراسر طبیعت مخفی میباشد پلکان عروج به افقهای فضیلت و تقوی را طی نموده بر مسند قرب الهی توکل زند.
علی (علیهالسّلام) فرمود: «ولو فکروا فی بزرگ القدرة و جسیم النعمة لرجموا الی الطریق و خافوا عذاب الحریق؛ [۲۲] در صورتیکه در عظمت توان و بزرگی نعمت وی میاندیشیدند به منش راست گشوده میگشتند و از حریق سوزان عذاب میترسیدند ولکن دلها مریض میباشد و طریقهها عیبدار.»
آیهها قرآن نیز موج میزند از تشویق و ترغیب به اندیشه و تدبر در آیه ها الهی که تحت عنوان مثال به یک آیه اشاره می کنیم.
«ان فی اختلاف اللیل و النهار و ما کردار الله فی السموات و الارض لایات لقوم یتقون؛ [۲۳] در آمد شد شب و روز و آنچه پروردگار در افقها و زمین آفریده، علامتهایی میباشد برای مردمی که پروا نمایند.»
۷.۲.۵ - اصلاح ارتباط بشر با تاریخ
اخذ آدم از جایگا خویش در تاریخ و طریقه به حادثه ها تاریخی و سیر در آنان و دستیابی اعتبار از آنان و آشنایی سنتهای حکم کننده بر تحولات و تطورات دولت ها از هدف ها اصلی تربیت محسوب میشود که با حصول به آن آدم قادر است هم اکنون و آجل خویش را به صورت سزاوار اصلاح کند.
دعوت قرآن به شعور تاریخ و سیر در حادثه ها پیشین آن و دقت به سنتهای حکم دهنده بر آن ها در واقعیت سیر دادن بشر به سوی مقصد تربیت میباشد، آنجا که فرمود:
«قد خلت اینجانب قبلکم سنن فسیروا فی الارض فانظروا کیف کان عاقبة المکذّمیان؛ [۲۴] قبل از شما طریقهایی قبلی میباشد، پس در زمین بگردید و بنگرید که فرجام لافانگاران چه گونه بوده میباشد.»
امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) در وصیتی به فرزند بزرگوارش امام حسن مجتبی (علیهالسّلام) به سیرتکامل بسیار زیبایی این مقاله را تبیین نموده است که: «فرزندم دلت را به پند زنده دار... و خبرهای گذشتگان را بدو عرضه دار و آنچه را که به پیشینیان رسیده میباشد به یادش آر و در دیار و علامتهای آن سیر کن و نگاه کن که چه کردند، و از کجا به کجا شدند و کجا توشه گشودند و در کجا فرود آمدند؛ آنها را خواهی روئت کرد که از کنار دوستان رخت بستند و در منزلهای دوری نشستند و دیری نخواهد سپری شد که تو نیز یک کدام از آنها خواهی بود پس در ساختن اقامتگاه خود تلاش کن و آخرتت را به عالم مفروش». [۲۵]
اینها اهدافی میباشد که تربیت بایستی بر پایه ی آنان اساسریزی شود، تا موضوع را برای ترفیع به مقصود آخری آماده کند، و بر آدم مسلمان میباشد که در جهت حمایت آن ها همت وافر و کارایی دورازشوخی کند.
امام خمینی بر طبق عالمبینی و راه و روش خویش اهدافی برای تربیت ذکر مینماید و از آن جا که اعتقاد دارد بشر ورژن خرد دانا و عصاره آحاد عوالم غیب و شهود میباشد و دارنده بعد ها متعدد وجودی میباشد، ازاینرو این نظر را دارد تربیت بایستی باتوجهبه دو آنگاه الهی و دنیوی آدم پیریزی گردد ازاینجهت وی تربیت را به دو عهد کلی تقسیم مینماید.
الف) هدف ها مهم: به اعتقاد و باور امام خمینی مهم ترین مقصد کل پیامبران معرفت و آشنایی آفریدگار و بندگی اوست؛ لذا اشتباهات آدم ناشی از نشناختن خویش و آفریدگار میباشد.[۲۶][۲۷][۲۸] در واقعیت غرض در تربیت اسلامی رویش یک آدم الهی میباشد و مقصد قرآن و انبیاء (علیهمالسّلام) به کمال رساندن بشر در آحاد بعدها وجودی میباشد.[۲۹][۳۰] امام خمینی غرض پایانی تربیت الهی را وصال به نابودی و بقای بالله میداند که ریشه در فطرت بشر داراست؛ چون بشر در هیچ مرحله و جايگاهای توقف ندارد و کسی که به فطرت خویش مراجعه نماید در می یابد که قلبش متوجه هر جمالی باشد در حالتی که خوب از آن را بیابد بهسوی آن متوجه می شود و قلب بشر درحقیقت متوجه کمال و جمال مطلق میباشد.[۳۱][۳۲]
ب) هدف ها میانی: از نظر امام خمینی بعضا هدف ها تربیتی که در درجه آتی مداقه جای دارد و مرتبط با تربیت شخصیاند به عنوان مثال حقطلبی، وظیفه تربیت شرعی، ساختوساز روحیه حقخواهی و روحیه نبردطلبی در بشر میباشد، [۳۳] همینطور اعتمادبهنفس. استاد و آموزگار می بایست الهامقسمت روحیه اعتمادبهنفس در اشخاص ذیل تربیت خویش باشد؛ چون بر پایه ی مبانی اسلامی یاس و ناامیدی از لشکریان شیطان میباشد. از حیث امام خمینی برخی از هدف ها مرتبط با تربیت در حوزه اجتماعی میباشد ازجمله؛ اصلاح جامعه؛ آحاد انبیا (علیهمالسّلام) آمدهاند جامعه را اصلاح نمایند تا آنجا که جان خویش را فدای جامعه میکردند تا جامعه اصلاح گردد و جامعه دارنده ارتباط ها تندرست اجتماعی شود، به عنوان مثال آن ها تولید روحیه برای تعاون میباشد
سوای شک وتردید اولین قدم برای اصلاح دیگرافراد اصلاح خویش میباشد؛ به این مضمون که آدم اولیه می بایست خویش را بشناسد، استعدادها و توانگریهایش را در مسیر کمال و روشن بختی به شغل اندازد و به حاکمیت هواها و هوسها در مرزو بوم وجودش خاتمه دهد. این فعالیت از نگرش امام علی (علیهالسّلام) برگزیدگان امور به حساب میآید. غفلت از آن بشر را مبتلا خسارات جبرانناپذیری خواهد تشکیل داد. احادیث زیادی از امام علی (علیهالسّلام) گواه مدعای ماست:
- الاشتغال بتهذیب النفس اصلح، «پرداختن به تربیت نفس برگزیدگان کارهاست.»
- سیاسة النفس افضل السیاسات؛ «تربیت نفس برگزیدگان تربیتهاست.»
- اینجانب اهمل نفسه افسد امره؛ «هر که نفس خویش را وا گذارد فعالیت خویش را تباه ساخته میباشد.»
- اینجانب لم یهذب نفسه لم ینتفع بالعقل؛ «هر کس به تهذیب نفس نپردازد سودی از عقلش نبرده میباشد.»
اما پرنور میباشد که خواسته از خودسازی و پرداختن به خویش صورت دادن مسجد قبا مشهد و جهت بخشیدن به شغلهای حیاتی و تصحیح علتها و حدس مقصد پایانی و جهتگیری شغلها برای پروردگار میباشد، خیر محصور کردن و متوقف ساختن کارها و سفارش بهاینکه آدم صرفا به خویش بپردازد و در عملهای اجتماعی شرکت کردن نداشته باشد و عزلت گزینی را منش خویش سازد. بدین ترتیب لازمه این دعوا انکار حقایق فارغ ذهن و یا این که انکار ارزشی که آشنایی آنها دارااست و یا این که هر سیرتکامل میل ایدهآلیستی و یا این که پراگماتیستی که بر پایه ی اصالت شغل موثر برای معاش دنیوی و مادی میباشد که از مظاهر «اومانیسم» میباشد، وجود ندارد. آدرس مسجد قبا مشهد
بشر چهت نیل به کمال مطلوبش ناگزیر میباشد که خویش و بضاعتها و استعدادهای درونی خویش را بشناسد و در جهت رویش و پرورش آنان همت و کارایی کند وگرنه از خواسته ها و هدف های انسانی خویش بدور گشته و شماره تلفن مسجد قبا مشهد در وادی برهوت ضایع گردد.
۷.۲.۳ - اصلاح ارتباط بشر با جامعه
بشر جان دار مدنی و اجتماعی میباشد، از اینرو برای حفاظت نیازهای اول خویش مستلزم تعامل با دیگرافراد جامعه میباشد. وی نمیتواند به سوی نهایت هستی جز بین گردآوری و مبتنی بر رابطه ها سلامت اجتماعی سیر نماید؛ چه آنکه بشر عزلتگزین در نرمافزارهای تکاملی خویش مبتلا نقص می شود.
در جامعه آرمانی اسلام هر شخص تک تک ارتباطاتش را با دیگرافراد مبنی بر دو اصل قسط و احسان مبتنی میسازد. مقتضای اصل قسط این میباشد که هر شخص در فعالیت به دستمزد و اختیاراتش پایبند باشد. در غیر این شکل نابود می شود؛ پروردگار نیز انگیزه زوال و هلاکت بخش اعظمی از ملتها را ستمپیشگی آن ها تیتر نموده است: «هل یهلک الا القوم الظالمون؛ [۱۵] آیا جز خویشان ستمکار هلاک می گردد؟»
در جامعه اسلامی شخص فقط در فکر منافع و مصالح فردی خویش وجود ندارد. خیر صرفا اشخاص دیگر را ابزار دفاع مرادهای خویش نمیداند بلکه آنهارا نیز بندگان پروردگار میداند و سعی مینماید تا غرض آفرینش که گران قدر و استکمال واقعی کلیه آدمها میباشد، به شایسته ترین وجه تحقق یابد. از اینرو نسبت به دیگران شم مسئولیت مینماید؛ به نظام آموزشی آن ها می پردازد و نصیب عظیمی از پیوندها و مناسباتش، تزکیه، یاد دادن و تعلم، نهی از منکر، تواصی به حق و تواصی به حوصله میباشد. نشانهها زیادی بر این مقاله دلالت داراهستند مثلا:
«یا این که ایها الذین آمنوا اصبروا و صابروا و رابطوا و اتقوا الله لعلکم تفلحون» [۱۶]
«ولتکن منکم امة یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر اولئک هم المفلحون» [۱۷]
«تعاونوا علی البر و التقوی و لا تعاونوا علی الاثم و العدوان» [۱۸]
و نیز امام درستگو (علیهالسّلام) درباره اصلاح ارتباط ها اجتماعی می فرماید:
«قال الله عزوجل: الخلق عیالی فاحبهم الی الطفهم بهم واسعیهم فی حوائجهم؛ [۱۹] پروردگار فرموده میباشد: عموم خانواده اینجانب می باشند دوستداشتنیترین آنها نزد اینجانب کسی میباشد در منش حوایج آنها کارایی بیشتر کند.»
و در صحبت دیگر از آن امام همام میباشد که فرمود: «المؤمن اخو المؤمن کالجسد الواحد ان اشتکی شیئا وجد الم ذلک فی سائر جسده و ارواحهما اینجانب روح واحدة و ان روح المؤمن لا شد اتصالاً بروح اللّه اینجانب اتصال شعاع الشمس ارزش؛ [۲۰] مؤمن اخوی مؤمن میباشد آنها مثل یک تن میباشند که چنانچه یک قسمتی از آن به درد آید دیگر بخشهای آن نیز آن درد را حس مینمایند و شدت اتصال روح مؤمن به روح خداوند از شدّت اتصال اشعه آفتاب به جِحافظه موقت آن بیشتر میباشد.»
۷.۲.۴ - اصلاح ارتباط بشر با طبیعت
آشنایی طبیعت تحت عنوان مظهر حق و آیه الهی و تسخیر و منفعتمندی از آن در جهت سیر به سوی کمال آخری یکیاز دیگر از هدف ها بسیار اصلی تربیتی اسلام میباشد.
از نظر اسلام هر شخص مسلمان برای خویش در ازای طبیعت یعنی جمادات، نبادات و حیوانها دو موضع بسیار اصلی قایل میباشد.
یکیاز ودیعهدار خدای متعال بودن و دیگری خلیفه و جانشین وی در زمین بودن.
به دیگر صحبت، وی می کوشد که نعمتهای الهی ضایع و تلف نشود و حرث و نسل به هلاکت نیفتد و پدیدههای طبیعی به پرورش و کمال خویش برسند و از سوی دیگر جلوی تضییعها، اتلافها، اسرافها و تبذیرها گرفته گردد و به عمران ارض بپردازد.
«هو انشاکم اینجانب الارض و استعمرکم فیها؛ وی شمارا از زمین پدید آورد و آباد کردن آن را به شما سپرد.» [۲۱]
بشر برای اینکه از ذمه توشه این مسئولیت خطیر خویش نسبت به طبیعت برآید می بایست احکام و تعالیم الهی و علم ها و فوتوفن ناظر بدین مورد را بیشتر و خوب بیاموزد.
در قضیه فکری نیز با فکر در آیهها تعالی الهی که در سراسر طبیعت مخفی میباشد پلکان عروج به افقهای فضیلت و تقوی را طی نموده بر مسند قرب الهی توکل زند.
علی (علیهالسّلام) فرمود: «ولو فکروا فی بزرگ القدرة و جسیم النعمة لرجموا الی الطریق و خافوا عذاب الحریق؛ [۲۲] در صورتیکه در عظمت توان و بزرگی نعمت وی میاندیشیدند به منش راست گشوده میگشتند و از حریق سوزان عذاب میترسیدند ولکن دلها مریض میباشد و طریقهها عیبدار.»
آیهها قرآن نیز موج میزند از تشویق و ترغیب به اندیشه و تدبر در آیه ها الهی که تحت عنوان مثال به یک آیه اشاره می کنیم.
«ان فی اختلاف اللیل و النهار و ما کردار الله فی السموات و الارض لایات لقوم یتقون؛ [۲۳] در آمد شد شب و روز و آنچه پروردگار در افقها و زمین آفریده، علامتهایی میباشد برای مردمی که پروا نمایند.»
۷.۲.۵ - اصلاح ارتباط بشر با تاریخ
اخذ آدم از جایگا خویش در تاریخ و طریقه به حادثه ها تاریخی و سیر در آنان و دستیابی اعتبار از آنان و آشنایی سنتهای حکم کننده بر تحولات و تطورات دولت ها از هدف ها اصلی تربیت محسوب میشود که با حصول به آن آدم قادر است هم اکنون و آجل خویش را به صورت سزاوار اصلاح کند.
دعوت قرآن به شعور تاریخ و سیر در حادثه ها پیشین آن و دقت به سنتهای حکم دهنده بر آن ها در واقعیت سیر دادن بشر به سوی مقصد تربیت میباشد، آنجا که فرمود:
«قد خلت اینجانب قبلکم سنن فسیروا فی الارض فانظروا کیف کان عاقبة المکذّمیان؛ [۲۴] قبل از شما طریقهایی قبلی میباشد، پس در زمین بگردید و بنگرید که فرجام لافانگاران چه گونه بوده میباشد.»
امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) در وصیتی به فرزند بزرگوارش امام حسن مجتبی (علیهالسّلام) به سیرتکامل بسیار زیبایی این مقاله را تبیین نموده است که: «فرزندم دلت را به پند زنده دار... و خبرهای گذشتگان را بدو عرضه دار و آنچه را که به پیشینیان رسیده میباشد به یادش آر و در دیار و علامتهای آن سیر کن و نگاه کن که چه کردند، و از کجا به کجا شدند و کجا توشه گشودند و در کجا فرود آمدند؛ آنها را خواهی روئت کرد که از کنار دوستان رخت بستند و در منزلهای دوری نشستند و دیری نخواهد سپری شد که تو نیز یک کدام از آنها خواهی بود پس در ساختن اقامتگاه خود تلاش کن و آخرتت را به عالم مفروش». [۲۵]
اینها اهدافی میباشد که تربیت بایستی بر پایه ی آنان اساسریزی شود، تا موضوع را برای ترفیع به مقصود آخری آماده کند، و بر آدم مسلمان میباشد که در جهت حمایت آن ها همت وافر و کارایی دورازشوخی کند.
امام خمینی بر طبق عالمبینی و راه و روش خویش اهدافی برای تربیت ذکر مینماید و از آن جا که اعتقاد دارد بشر ورژن خرد دانا و عصاره آحاد عوالم غیب و شهود میباشد و دارنده بعد ها متعدد وجودی میباشد، ازاینرو این نظر را دارد تربیت بایستی باتوجهبه دو آنگاه الهی و دنیوی آدم پیریزی گردد ازاینجهت وی تربیت را به دو عهد کلی تقسیم مینماید.
الف) هدف ها مهم: به اعتقاد و باور امام خمینی مهم ترین مقصد کل پیامبران معرفت و آشنایی آفریدگار و بندگی اوست؛ لذا اشتباهات آدم ناشی از نشناختن خویش و آفریدگار میباشد.[۲۶][۲۷][۲۸] در واقعیت غرض در تربیت اسلامی رویش یک آدم الهی میباشد و مقصد قرآن و انبیاء (علیهمالسّلام) به کمال رساندن بشر در آحاد بعدها وجودی میباشد.[۲۹][۳۰] امام خمینی غرض پایانی تربیت الهی را وصال به نابودی و بقای بالله میداند که ریشه در فطرت بشر داراست؛ چون بشر در هیچ مرحله و جايگاهای توقف ندارد و کسی که به فطرت خویش مراجعه نماید در می یابد که قلبش متوجه هر جمالی باشد در حالتی که خوب از آن را بیابد بهسوی آن متوجه می شود و قلب بشر درحقیقت متوجه کمال و جمال مطلق میباشد.[۳۱][۳۲]
ب) هدف ها میانی: از نظر امام خمینی بعضا هدف ها تربیتی که در درجه آتی مداقه جای دارد و مرتبط با تربیت شخصیاند به عنوان مثال حقطلبی، وظیفه تربیت شرعی، ساختوساز روحیه حقخواهی و روحیه نبردطلبی در بشر میباشد، [۳۳] همینطور اعتمادبهنفس. استاد و آموزگار می بایست الهامقسمت روحیه اعتمادبهنفس در اشخاص ذیل تربیت خویش باشد؛ چون بر پایه ی مبانی اسلامی یاس و ناامیدی از لشکریان شیطان میباشد. از حیث امام خمینی برخی از هدف ها مرتبط با تربیت در حوزه اجتماعی میباشد ازجمله؛ اصلاح جامعه؛ آحاد انبیا (علیهمالسّلام) آمدهاند جامعه را اصلاح نمایند تا آنجا که جان خویش را فدای جامعه میکردند تا جامعه اصلاح گردد و جامعه دارنده ارتباط ها تندرست اجتماعی شود، به عنوان مثال آن ها تولید روحیه برای تعاون میباشد
رزرو مسجد قبا مشهد برای برگزاری مراسم