بهترین مرجع مسجد قبا در مشهد

خانواده‎ها در‌این دنیای پرهیاهو که به‎سوی مدرنیته شدن پیش می‎رود، با اشتباهات بخش اعظمی مواجه گردیده که به تنهایی نمی‎توانند به رفع آن ها بپردازند؛ درنتیجه مستلزم راهنما و مشاوری امین و آیتم متکی بودن می‌باشند تا در مواقع ضرورت، آنها را کمک کند. مساجد به‎تیتر یکی‌از اساسی‎ترین مرکزها مشورت کردن در جامعه ها فقهی، مطلوب‎ترین جای و مطمئن‎ترین مشاور به‎‎خواسته جذب خانواده‎ها، جوان ها و تحکیم لینک دربین آن‌ها میباشد؛ ازاین‎رو مساجد می‎توانند در رفع ایرادات اخلاقی و جراحت‎های اجتماعی و... به خانواده‎ها کمکی شایان نمایند.

این نوشتار که با مقصود نظارت نقش مسجد در مشاورۀ اجتماعی و تحکیم خانواده‎ها انجام یافته، درصدد پژوهش و تبیین نقش مرکزیت مسجد در مشورت کردن به خانواده‎ها و تأثیر آن در انسجام خانواده و بسط رابطه ها اجتماعی میباشد.

با استیناف در تاریخ ادیان متعدد می‎قدرت اخذ که آئین جزو طلاق‎ناپذیر فرهنگ هر جامعه‎ای بوده میباشد؛ درحقیقت، پیشینۀ جاری ساختن جاری ساختن عبادی و ساختن عبادتگاه به فرصت‎های بسیار به دور یعنی زمانه معاش حضرت بشر (علیه السلام) بازمی‎شود. معابد در همۀ ادیان توحیدی جایگاهی خاص داشته و مکانی مقدس به‎شمار می‎فرآیند؛ البته با این‎همگی، قداست و قیمت جای ‎های شرعی در میان مسلمان‌ها بیشتر بوده و مسجد یکی‌از ارگان های عبادی، اجتماعی و سیاسی میباشد که بیشترین دگرگونی را در دنیا امروز و جامعۀ مسلمان ها جاری ساختن نموده است. این بنیان مقدس، شایسته ترین مقر برای آشنایی قیمت‎های الهی، نشانه شرعی مسلمان‌ها و نشانۀ حضور معبود در زمین به‎شمار می‎رود.

مسجد در اسلام خیر ‎صرفا غیروابسته از معاش و جامعه وجود ندارد، بلکه کانون شغل‎های جامعۀ اسلامی میباشد. در همۀ ادیان الهی، عشق و علاقه‌های معنوی از تمایلات دنیوی غیر وابسته بوده و بشر مسجد قبا مشهد به گوشه‎گیری از جامعه ترغیب می‎گردد، اما در اسلام مساجد در قلب اجتماعات سازه گردیده و نیایش به طور گروهی سفارش گردیده است. مسجد کانون همبستگی و انس و الفت مسلمان ها با یکدیگر و برهان نیرومندی در اتحاد مسلمانها عالم میباشد.

در آیین مبین اسلام، خانواده خرد‎ترین عضو اجتماع و زیرساخت مهم جامعه و مسجد دوست داستنی‎ترین آدرس مسجد قبا مشهد جای شهرها نزد خداوند1 و خانۀ هر پرهیزکاری میباشد.2 رابطه بنیان خانواده و مسلمانها با مسجد راه و روش جدید‎ای وجود ندارد که در حین ما التفات یافته باشد، بلکه مقصود و آرمان نبی (صلی الله علیه و اله وسلم) نیز از تاسیس مساجد، تشکیل پایگاهی مردمی به‎مراد اجرا همۀ کارها مسلمین و کانون هرگونه تکان اجتماعی میباشد. مسجد از اساسی‎ترین مرکز ها فقاهتی مسلمانها میباشد که در طی تاریخ اسلام، نقشی ارزنده‎ در پرورش و بزرگ خانواده در مسئله‎های متعدد داشته و در آتی نیز خواهد داشت؛ هم‌اینگونه مساجد، نقشی مؤثر در نگهداری و پاسداشت باورهای شرعی و فرهنگی دولت ها مسلمان داراست؛ افزون‎بر‎این مساجد می‎توانند از روش مشورت کردن به خانواده‎ها و حل اشتباهات آن‌ها در جامعه، ذکر بعدها مختلف خطر تهاجم فرهنگی، سازوکار‎ها و نیز نحوه‎های رویارویی با آن و تقویت رغبت‎های مذهبی، از بنیان خانواده و مفاهیم فقاهتی امان کرده و بازدارنده بیماری آلزایمر بها‎ها ‎گردد. شماره تلفن مسجد قبا مشهد

غرض از کتابت این نوشته ی علمی، نظارت نقش مسجد در مشورت جهت حل اشتباهات خانواده‎ها و درنتیجه لینک فی مابین اعضای آن میباشد. خانواده‎ها در جامعۀ امروز با چه مشکلاتی مواجه میباشند؟ مسجد چه نقشی در مشورت کردن و رفع اشتباهات خانواده‎ها دارااست؟ آیا مسجد می‎تواند برهان مؤثری در تحکیم ارتباط ها خانواده‎ها باشد؟ راهکارهای مسجد به‎خواسته جذب خانواده‎ها و جوان ها چیست؟ و مساجد کنونی تا چه حد در وصال بدین مقصود برنده بوده‎اند؟

درین استیناف در آغاز به مقام مسجد در اسلام و جامعۀ کشور‌ایران، نقش مذهب در جامعه و خانواده در نگاه قرآن و آیین و بعد از آن به اشتباهات خانواده در جامعۀ امروز، پیامدهای حضور خانواده‎ها در مسجد و راهکارهای مسجد جهت جذب خانواده‎ها و جوان ها و مشورت کردن به آن ها به‎مراد حل اشتباهات خانواده‎ها پرداخته می‎خواهد شد.

منزلت مسجد در اسلام

در تمدن فقهی، مسجد یادآور بندگی در پیشگاه پروردگار متعال و مقام سجده میباشد و سجده، نقطع ی عطف عبادت و بندگی بشر؛ برگزیدگان جای برای عبادت و مجاورت شدن به آفریدگار متعال و عروج آدم به ملکوت میباشد. در آیه‌ها و احادیث فراوانی به مسجد و تاثیر آن در معاش فردی بشر‎ها اشاره گردیده‌است؛ برهمین پایه حضور در مسجد موجب ارج نهادن به معاش جمعی و هماهنگ شدن با دسته، تعامل سرازیر و بدن، کاهش خطاها اشخاص از روش پند و مشورت کردن، ساخت‌و‌ساز متانت خل وچل و غلبه بر آلام روحی و آشنایی استعدادها و رشد آن می‎گردد. نبی گرامی اسلام (صلی الله علیه و اله وسلم) دراین‎باره می‎فرمایند: «مساجد خانۀ پارسایان میباشد و هرکس مسجد منزل‎اش باشد، پروردگار اعمال شغل اورا عفو و بخشش و شعف قرار داده و اجازۀ عبور از صراط به سوی پردیس را به وی خواهد بخشید.»3

غرض نبی (صلی الله علیه و اله وسلم) از بنای اول مسجد در جامعۀ جدید‎مسلمان آن مجال، وحدت و انسجام دربین مسلمانها و تحکیم مبانی اعتقادی و فرهنگ و تمدن‎سازی در رابطه ها عموم، تحکیم بنیان خانواده، شناخت با احکام الهی و اجرای آن و... بود.این جای مقدس صرفا مرکزی عبادی به‎شمار نمی‎رفت و افزون‎بر جنبه‎های مذهبی و عبادی، دربرگیرندۀ معنی و مفهوم تربیتی، اجتماعی، اقتصادی و.. نیز می‎باشد؛ به‎همین ادله از مسجد به‎تیتر اولیه مقر مردمی و مظهر اسلام حافظه شد‌ه‌است که با تقویت بها‎های مذهبی، امان از مفاهیم اعتقادی و ذکر آموزه‎های اسلام نقشی بسزا در مراقبت نظام ارزشی جامعه داراست؛ چراکه مسجد به دلیل دردسترس بودن، محلی مطلوب برای اجتماع مسلمانها و برگزاری مراسم مختلف اجتماعی و توسعه فرهنگ وتمدن اصیل اسلامی میباشد.

مسجد در جامعۀ کشور ایران

مساجد همواره به‎تیتر کانون هم‌گرایی مسلمان ها مطرح بوده و با از فی مابین رفتن یا این که جابه‎جایی حکومت‎ها، هیچ‎گاه مقام و نقش محوری خویش را میان عموم از دست نداده و راس اول تکان‎های مردمی در نزاع علیه ظلم و ستم بوده میباشد. در تاریخ کشور ایران و در جریان انقلاب اسلامی نیز، مساجد به‎تیتر یکی مقر‎های مردمی در ساخت و ساز و صورت‎گیری انقلاب و جنگ علیه رژیم ستم‌شاهی نقشی مؤثر را اعمال نموده‎اند؛ هم‌اینگونه مساجد در کنار کار‎های انقلابی و نبرد با استبداد آن مجال در قضیه‎های دیگر نیز بسیار فعالانه حضور داشته و با بسیج تجهیزات و نیروهای مردمی در مواقع ضروری و بحرانی به یاری نیازمندان و زخم‎دیدگان می‎شتافت. این یاری‎ها خیر‎ فقط صورت‎دهندۀ احساس تعاون و نوع‎دوستی بین عموم گردیده بود، بلکه زمینۀ وحدت و هم‌بستگی و مسئولیت‎پذیری را در آن‌ها زنده می‎کرد.

بعداز برد انقلاب اسلامی و تأسیس جمهوری اسلامی نیز، مسجد به جنبش‎های مردمی خویش ادامه داده و به کارکردهای جدیدی دست یافت؛ این مسجد بود که در زمینۀ یادگرفتن جوان ها به‎ویژه در روستاها و تقویت روحیۀ همیاری‎های جمعی در آن‌ها به اشاعه قیمت‎های فقهی پرداخت. با شروع پیکار تحمیلی نیز به‎عامل شرایط بحرانی در میهن، مساجد جایگاهی ویژه در توده‎آوری نیروهای مردمی یافت و اکثریت ارگان‎ها با عموم از روش مسجد درخصوص بوده و به تبلیغ بها‎ها و احکام آیین می‎پرداختند.

امروزه مسجد به‎شکل پایگاهی فعال و پویا به ‎مراد ارائۀ سرویس ها اجتماعی و فرهنگی درآمده که حاصل تولید کننده‎ای نیز در مسئله‎های متفاوت داشته میباشد؛ بی‎شک و تردید مساجد یکی‌از دست اندرکاران اصلی و تأثیرگذار در تداوم تمدن اسلامی در دنیای امروزی امروز می باشند؛ ازاین‎رو احیا و محافظت مقام مسجد، مستلزم کوشش کلیه جانبه و پیگیر مسئولین و عموم میباشد؛ چراکه مسجد، شایسته ترین رسانۀ تبلیغی برای رواج فرهنگ و تمدن فقهی در جهانی میباشد که به‎سرعت در جهت مدرنیته شدن و تغییرات شتابان فرهنگی، اجتماعی و... قدم برمی‎داراست.

مقام مسجد در اجتماع و خانواده

نقش مذهب در جامعه

معاش در دنیای امروزی مدرن و دقت به مادیات چنان آدم را مبتلا سختی و سختی و نگرانی و اضطراب نموده که جز مادیات چیزی را نمی‎شناسد و فقط دغدغۀ فکری‎اش، تهیه کردن معاش مرفه بوده و همگی به‎سوی گنج درحرکت‌اند. به‎طوری‎که در صورتیکه روزی این زرق و برق از معاش او گرفته گردد، نقطۀ اتکای دیگری نداشته و مجبور به یأس و ناامیدی، حزن و غم و واهمه می‎برسد؛ چنان‌چه خدا در قرآن کریم ومهربان بدین نکته اشاره کرده است: «ما آن‌چه در زمین جلوه‎گر میباشد، زینت و آرایش و پیرایش ملک زمین قرار دادیم تا عموم را به آن آزمون کنیم که کدام‎یک، در طاعت خداوند فعالیت‌شان نیکوتر خواهد بود.» (کهف،6)

به‎حقیقت معاش آدم صرفا در مادیات خلاصه گردیده و متانت وی با رفاه پشتیبانی می‎خواهد شد؟ آیا خلئی در‌این معاش صنعتی شم نمی‎نماید؟ و آیا برای ادامۀ حیات و استخراج ادب مطلق به منبعی بی نقص نیاز ندارد؟

درین دنیای پرتنش، بشر به چیزی نیاز داراست که بتواند نگرانی‎ها و فشارهای کم عقل نتیجه ها از این معاش ماشینی را از او به دور ساخته و به معاش امیدوار کند و آن داشتن ایمان به پروردگار و یقین به یک مبدأ حقیقی وواقعی و قدرتی فوق انسانیت میباشد. بله در پرتو ایمان به خداست که آدم از بی دینی و نفاق نجات یافته و به آرامشی درونی دست می‎یابد؛ ویلیام جیمز دراین‎باره می‎گوید: «ایمان یک کدام از قوایی میباشد که انسان به امان آن معاش می‎نماید، فقدان بدون نقص آن درحکم سقوط آدم میباشد»؛4 هم‌اینگونه ویل‎دورانت، معاش فارغ از آیین را ملال انگیز و پست می‎داند که هم‌زیرا جسدی بی‎روح میباشد.5

اکنون این سوال مطرح میباشد که آیا می‎قدرت در دنیایی معاش کرد و به وقار رسید که خدا حضور نداشته و نقش مذهب در آن نادیده گرفته گردیده‌است؟

به‎حقیقت چه‌طور می‎قدرت در اینگونه دنیایی معاش کرد، درحالی‎که جامعۀ فقهی تبلور بخشندگی، سپری شد و امنیت میباشد که در سایۀ آن، قیمت‎های انسانی و الهی تجلی یافته و آدم در مواقع نگرانی و اضطراب به‎شکل ناخودآگاه رو به‎سوی معبود می‎آورد؛ پروردگار متعال در قرآن مهربان دراین‎باره می‎فرماید: «و بشر را هرگاه مصیبتی پیش آید، در آن اکنون به تضرع و توبه و انابه به درگاه خداوند می‎رود» ( زمر،7)؛ و نیز می‎فرماید: «بگو خداست که شما‌را از آن رنج‎ها نجات می‎‎دهد و از ناراحتی می‎‎رهاند. گشوده هم به وی بی دینی می‎آورید؟» (اعراف،185)

کار هایی که در مسجد اجرا میگردد
در بحثهای مرتبط با فرصتهای تبلیغی، به اماکن و فضاهای تبلیغ رسیدیم و د مسجد قبا مشهد ر خبر نامه شماره 53 ذکر شد که عالی میباشد فضاهای تبلیغی در مسجد متمرکز گردیده، میزان دارایی های مردمی به سوی مسجد سوق داده گردد. درین راستا مطالبی درباره اهمیّت و مقام مسجد ذکر شوید و مباحثی درباره‌ی رئیس و کارگزاران مسجد مطرح شد. همینطور در خبر نامه شماره 55 مشاجره اداره مسجد به صورت زود گذر آیتم دقت قرار گرفت.

در‌این نوشته‌ی‌علمی با التفات الهی به فعالیتهای فرهنگی ـ اجتماعی مساجد، با دقت به نیازهای ام آدرس مسجد قبا مشهد روز گفت و گو خوا هیم کرد.

فعالیتهای فرهنگی

مساجد فعال از جهت فرهنگی به طور مهمترین مقر فعالیتهای فقاهتی در فضای جامعه تأثیر عمیق و ژرف داشته، معادلات فرهنگی گوشه و کنار خود را به منفعت عبودیت الهی تغییر‌و تحول می‌دهند و این دستور در‌صورتی‌که میباشد که مدیران مساجد خصوصا روحانیون به خیر و خوبی از رده معنوی مسجد در مسیر بایسته آن شماره تلفن مسجد قبا مشهد منفعت جویند.

فعالیتهای فرهنگی فقهی در مساجد می‌تواند از تنوع اکثری منتفع بوده، به تناسب نیازمندیهای حوزه‌، نوع مخاطبان و… دارنده متغیّرهای فراوان باشد؛ لیکن در اینجا از باب مثال بعضا از فعالیتهای فرهنگی مساجد را گوشزد می نماییم.

بیان این نکته ضروریست که بعضی از کارکردهای مثبت مسجد جنبه عبادی دارااست، لیکن با توجّه به تأثیر انکارناپذیر این عبادات در فرهنگ و تمدن اجتماعی و تصحیح پایین ساختهای فرهنگی جامعه و اثر ها مثبت تربیتی آن، در مقوله فعالیتهای فرهنگی مطرح میگردد.

نماز جماعت
یکی مهم‌ترین فعالیتهای عبادی ـ فرهنگی مساجد، برقراری نماز جماعت در سه وهله صبح، ظهر و شب میباشد.

ائمه جماعاتی که به نماز جماعت در سه دفعه اهتمام جدّی دارا هستند، در فعالیتهای دیگر مسجد هم از توفیق بیشتری برخوردارند.

در صورتی‌که نماز جماعت منظم بوده، حاشیه ها بیشتراز حد نداشته باشد، بوسیله عموم گزینه استقبال قرار می‌گیرد.

عبادت شخصی
یکی‌از دیگر از مسائل عبادی که می‌تواند در فرهنگ و تمدن تأثیر جدّی داشته باشد، اشاعه پرستش، عبادت، نیایش و توبه شخصی و خلوت کردن آدمی با خدای خود در منزل آفریدگار میباشد.

این سنت حسنه که در ابتدا اسلام آیتم اهتمام فراوان مسلمانها بوده، امروزه در میان ما خیلی معدود رنگ شد‌ه‌است و به تدریج به چشم میخورد فردی برای مناجات با پروردگار به طور شخصی به مسجد حمایت برده، نماز حاجت بخواند، به نیایش با خدا خود بپردازد، و از گناهان خود توبه نماید؛ از اینرو بسیار بجاست که‌این سنت نیکو به وسیله مبلغان گرامی احیاء خواهد شد.

خواندن قرآن
یکی‌از فعالیتهای عبادی دارنده تأثیر فرهنگی فراوان، تلاوت قرآن در مساجد میباشد که‌این فرمان هم از توجّه وسیع منتفع نبوده میباشد؛ اما به تازگی در بعضی از مساجد بعداز نماز عشاء یک برگه از قرآن به طور گروهی خوانده می‌شود. گرچه این تکان خوشگل و باارزش میباشد لیکن با حدّ بایسته، مسافت بسیار دارااست.

سخنرانی
از صدر اسلام تا به امروز یار و همدم با نیایش در مساجد، ذکر معارف آیین مطرح بوده میباشد. رسول صلی الله علیه و آله خویش بدین فرمان اساسی توجّه داشته اند و در حین تاریخ اسلام مساجد محل انتشار معارف فقهی بوده میباشد و فعلا نیز مبلّغان شرعی به ذکر عقاید، احکام، خوی، مسائل سیاسی اسلام و… پرداخته، عموم را با اعتقادات و وظایف فقهی خویش آشنا میسازند.

یادگرفتن خواندن نماز و قرآن
ازآنجاکه طبق فتاوای مراجع شیعه موردنیاز میباشد نماز به عربی درست خوانده گردد، از مهم‌ترین اموری که می بایست مبلغان متشخص به آن بپردازند تصحیح تلاوت نماز میباشد. برای کسب بدین غرض می اقتدار با تشکیل گروههای مختلف به سرپرستی اشخاصی که خواندن آن‌ها به طور کاملً گزینه تأیید میباشد، همگی مردان، زنان، خردسال ها و جوان ها را آیتم یادگرفتن قرار بخشید.

همینطور می قدرت با تشکیل کلاسهای فراگیری قرآن و تجوید، از سویی خواندن قرآن را اشاعه نمود و از سوی دیگر خواندن نماز اشخاص را تصحیح کرد.

ناگفته نماند که برای ساخت علت دربین عموم، آغاز ما یحتاج میباشد در سخنرانیهای همگانی احکام مرتبط با تلاوت نماز برای عموم ذکر خواهد شد، آن‌گاه از آن ها دعوت گردد تا در جلسات تصحیح خواندن نماز کمپانی نمایند.

همینطور رعایت حدود سنّ و فردیّت مخاطبان درین تکان موردنیاز میباشد؛ چون بعضا حاضرند خواندن خویش را با روضه خوان تصحیح نمایند، البته چنانچه گفته گردد که فی مابین عموم یا این که در جلسات نزد اشخاص دیگر ایفا دهند، از این فرمان دوری خواهند کرد.

تعبیر و تفسیر قرآن
مهمترین منبع معارف اسلام، قرآن مجید میباشد که مساجد با پرداختن به آن بزرگترین وظیفه را اعمال میدهند.

8 رویه برای جذب جوان ها به مساجد

جوان ها تحت عنوان بعدی سازان جامعه اسلامی از والا ترین سرمایه های این مسجد قبا مشهد مرز و بوم به شمار می‌روند و کوشش در جهت بسط دانایی های فقهی آن ها از مداقه به سزایی شامل است. در حالتی‌که معیار معرفت جوان ها به آموزه های شرعی و زلال معارف آئین از رویش و نمو مطلوبی برخوردار باشد، شخصیت فقاهتی آن ها به طوری لایق صورت خواهند گرفت و هنگام ورود به جامعه اسلامی اثر به سزایی در آن جامعه پدید خواهند آورد، ولی در حالتی‌که خدای ناکرده از تربیت ما یحتاج بهره مند نباشند قضیه اصلاحجامعه مهیا نخواهند شد. یکی‌از جای هایی که قادر است شخصیت آدرس مسجد قبا مشهد جوان را بر اساس آموزه های فقاهتی بارور سازد و روح خداجویی و عدل و داد خواهی را در اعماق وجود آنها ریشه دار سازد مسجد میباشد که کانون انسانی سازی میباشد. پس مایحتاج میباشد راهکارهای جذب جوان ها هدایت آن ها به مساجد شناسایی گردد آیتم اهتمام قرار گیرد تا رفته رفته مورد های حضور فعال خیس جوان ها در مساجد آماده خواهد شد. این یادداشت به مهم‌ترین این راهکارها می‌پردازد. شماره تلفن مسجد قبا مشهد

1- نیازسنجی و آشنایی روحیات جوان ها

آنچه در مسیر جذب جوان ها به مساجد قبل از هر چیز دیگر دارای اهمیت میباشد آشنایی روحیات جوان ها و سنجش نیازهای آن ها میباشد. اپ ریزان فرهنگی مخصوصاً در حوزه فرهنگ وتمدن شرعی بایستی به تناسب وضعیت محلی هر استان روحیات جوان ها را آیتم بازرسی قرار داده و با اعزام کارشناسان، نیازهای آن‌ها را در حوزه فرهنگ وتمدن فقهی آیتم اهمیت دور از شوخی قرار دهند. انتظارات آن‌ها‌را به خواسته شرکت کردن در کار های فرهنگی مساجد با جدیت هر چه تک تک خیس دنبال نمایند. از آن‌ها بخواهند درباره مسجد هرچه میدانند تیتر نمایند و انگیزه حضور یا این که عدم حضورشان در مساجد را بازگو نمایند. در‌این‌حالت‌ اکثری از حقیقت ها که در ذهن آن‌ها نقش بسته میباشد آشکار گردد و با این تمهیدات و پیشگفتار چینی ها می قدرت مبادرت های آینده را پیگیری کرد.

2- اعتنا به آراستگی، نظافت و بهداشت مساجد
از‌آنجا‌که طبعجوانان تمیز و آهسته میباشد، لذا به جای های پاکیزه، آهسته، جالب و دلپذیر بیشتر تمایل پیدا می نمایند و از جای هایی که از پاکیزگی ما یحتاج منتفع وجود ندارد هجران می نمایند. به این ترتیب برای جذب آنها به مساجد می بایست این جای ها را تر و تمیز و پاکیزه تشکیل داد. فرش های مسجد بایستی پاک و پاکیزه باشند. نور مسجد درتوان مناسب باشد. مسجد همواره معطر و خوشبو باشد. نمازگزاران با جامه های پاکیزه و بوی خوش وارد مسجد شوند. مسجد از متانت مورد نیاز بهره مند باشد. به مسائل مادی کمتر پرداخته خواهد شد و بیشتر مسائل اخروی گزینه اهتمام قرار گیرد. مومنان به یکدیگر احترام گذارده و همدیگر را به طاقت، طاقت و خصلت های پسندیده پیشنهاد نمایند.

3- نقش مؤثر امام جماعت
امام جماعت یک کدام از عنصرها مهم مسجد به‌حساب می‌آید. جوان ها امام جماعت را تحت عنوان آیینه تک تک نمای نیکی ها و مکرمت های انسانی و سمبل عصمت و طهارت، صداقت، صفا، شجاعت، مروت، انسانیت، صبر، ایثار و سپری شد میشناسند. براین اساس برای جذب جوان ها به مسجد، امام جماعت بایستی با جوان ها دوست گردیده با آن ها بجوشد، در ناراحتی و شور آن ها سهیم خواهد شد، از آن ها احوالپرسی نماید، با آن ها به اردو رود، حتی الامکان در میادین ورزشی آن ها حضور یافته و آن‌ها را گزینه تشویق قرار دهد. در صورتی‌که امام جماعت اینگونه نماید جوان ها او‌را دوست خواهند داشت و هیچ زمان اورا فراموش نکرده و در صف های جماعت حاضر گردیده و در شغل های فرهنگی مسجد تعامل و همیاری خواهند داشت.

4- نقش هیئت های امنا، بانیان و واقفان
هیئت های امنا، بانیان و واقفان نیز از سایر موادسازنده تأثیر گذار جذب جوان ها به مساجد به شمار می‌روند و روش تعامل آنها با جوان ها بسیار حساس و دقیق میباشد. در صورتی‌که خدای ناکرده هیئت های امنا به خصوص با جوان ها رفتاری دون شأن آن‌ها داشته باشند و به طوری شخصیت آن‌ها را مبتلا خدشه نمایند، سبب ساز مسافت به دست آوردن وی از مسجد خواهند شد. متأسفانه در بعضی از مساجد مشاهده شد‌ه‌است که بعضی از هیئت های امنا اخلاق قابل قبولی با جوان ها نداشت اند که‌این دستور اثرات منفی در جذب جوان ها به یار داشته میباشد. براین اساس می بایست کوشید تا متناسب محترم آنها حرف خاطرنشان کرد و آن ها را در عمل های گروهی و جمعی شرکت کردن داده و با عطوفت و بخشندگی با آن‌ها خوی کرد که در شرایطی که اینگونه گردد مورد های جذب جوان ها در مساجد آماده گردد.

مسجد، سرچشمه فرهنگ اسلامی میباشد؛ به طوری که مهم‌ترین سازه در شهرهای اسلامی، مسجد جامع میباشد که گاه از دو یا این که چهار سو به بازار راه و روش داراست که مقصود از لینک دربین بازار و مسجد، به عبارتی مقصود قرآن یعنی تربیت مردانی میباشد که «هیچ بیزنس و بخشید و ستدی آنان‌را از خاطر پروردگار مسجد قبا مشهد و اقامه نماز بازندارد».[۱۸۷]
نیز مسجد، محل عرضه هنر بامسئولیت معماری، مهندسی، نگارگری، خطاطی و جلوه های ایمانی هنرمندان اسلامی میباشد.مسجد، کانون اتحاد و هم بستگی و انس و الفت مسلمانها میباشد. نقش مساجد برای گردآوردن عموم یک محله در هر روز و مسجد جامع و آدینه برای مأنوس ساختن عموم یک شهر در هر هفته و سرنوشت، مسجدالحرام و مسجدالنبی برای اتحاد و یگانگی مسلمان ها دنیا، بر کسی پوشیده وجود ندارد. «ما رسل بوازار»، اسلام شناس سوئیسی درباره نقش نیرومند مسجد می نویسد: «مسجد، برهان نیرومندی در همبستگی و اتحاد مسلمان ها عالم میباشد... مخصوصاً آدرس مسجد قبا مشهد در زمان معاصر که مسلمان‌ها پر نمک و حرارت صدر اسلام را دگربار از خویش نشانه می‌دهند، مساجد به طور مرکزها تربیت روضه خوان و مقر تکان مسلمان ها در قبال ستمگران و سلطهجویان درآمده میباشد».[۱۸۸]
بارها برایمان اتفاق افتاده که از روزانه گی ها و گرفتاری های جهان به ستوه آمده ایم و در پی سایه آسایشی گشته ایم؛ آرامشی معنوی و الهی، آرامشی روضه خوان که احتیاج روحمان میباشد. در آن لحظه، اکثر اوقات به خاطر هم محلی صمیمی و دیرین مان میافتیم، به حافظه مسجد، منزل پر‌نور معبود و عبادتگاه مؤمنان.
به عبارتی منزل باصفایی که با روی خوش، میزبانمان می‌شود و به قلب های مان روشنی شماره تلفن مسجد قبا مشهد و ادب میبخشد. در حدیث قدسی میباشد که معبود فرمود: «همانا منزل های اینجانب در زمین مساجدند که برای اهل اسمان، همانگونه می درخشند که ستارگان برای اهل زمین! خوشا به اکنون عبد ای که در منزل اش وضو بگیرد و آن‌گاه من‌را در منزل ام زیارت نماید».[۱۸۹]
تا به حالا به واژه و کلمه مسجد پندار کرده ای؟ مسجد یعنی محل سجده و سجده یعنی زیباترین و مجاورت ترین موقعیت عبد و بنده به خدا. روح سجده، ذکرگفتن با سازنده هستی میباشد، با پروردگاری که بیان کننده از مدام به وی مجاورت تری! چه بهتر میشود که مدام خالص و بی دورویی به میهمانی مسجد بروی؛ همان گونه که صاحبخانه می پسندد! «اعتنا شما در هر مسجدی به وی باشد و اورا بخوانید در حالی که آئین خویش را برای وی خالص می گردانید».[۱۹۰]
قطعاً شنیده ای که مسجد سنگر میباشد؛ سنگر حمایت از حریم قدسی آئین، سنگری که اتحاد و همبستگی را در صف های به هم فشرده جماعت، به اکران میگذارد. البته مسجد، سنگر روح ما نیز می باشد؛ سنگری که مارا از خطاها و غل و زنجیرهای عالم محافظت می نماید و در حمایت خویش میکشد. این حدیث امام راستگو(ع) بسیار شنیدنی میباشد که فرمود: «کسی که به سوی مسجدی تکان نماید، بر هیچ خیس و بی آبی قدم نمی نهد مگر اینکه از این زمین تا زمین هفتم رویکرد ها بر روی وی باز میشود».[۱۹۱]
امام خمینی(ره): «مساجد می بایست راءس تربیت درست باشد ... عده ای که در مسجد می‌روند بایستی تربیت شوند؛ تربیت های اسلامی. مساجد را خالی نگذارید».[۱۹۲]
رهبر انقلاب اسلامی: «مسجد در کل تحت عنوان یک مقر آئین، مقر عبودیت، مقر معرفت می‌تواند برای دولت ها اسلامی منشأ و دیباچه حرکات تعالی و برکات به یادماندنی باشد».[۱۹۳]
ابوعلی سینا میگوید: «هرگاه در موضوع ای متحیر می ماندم، به مسجد می رفتم و نماز می خواندم و به مبدأ مجموع و معبود دنیا می نالیدم، باشد که ایراد منرا بگشاید و آن مشقت را بر اینجانب سهل وآسان کند».[۱۹۴]
امام خمینی(ره) میفرماید: «مساجد و محافل دینیه را که سنگرهای اسلام در مقابل شیاطین میباشد هر چه بیشتر گرم و مجهز نگه دارید».[۱۹۵]
رهبر معظم انقلاب: «همگی خانواده ها و تمامی عموم مخصوصاً جوان ها به نماز و مسجد و عبادت و جلسات قرآن التفات بدهند. هر چه امروز این سرزمین از عظمت و عزت و اقتدار به دست آورده میباشد در سایه قرآن و اسلام و نماز و عبادت و بیان خداست».[۱۹۶]
تیتوس بورکهارت می نویسد: «چنانچه هر کس ناگزیر گردیده به سوال اینکه «اسلام چیست؟» جواب گوید، به یک کدام از شاهکارهای هنر اسلامی مانند مسجد قرطبه یا این که مسجد ابن طوطن در قاهره یا این که یک کدام از مدرسه ها سمرقند یا این که حتی مسجد تاج محل اشاره نماید، این جواب خویش دارای اعتبار میباشد، چون هنر اسلامی خویش نمودار به عبارتی مفهومی میباشد که از نامش برمی آید؛ چه از نگاه زیباشناسی و چه از نظر معنویت».[۱۹۷]
تنم خسته از هیاهوی دنیازدگی میباشد و روحم رنگ باخته در بازار دورنگی و دورویی! اینجانب شیدا واگویه کردن رازهایم با توام! البته کدام کنج خلوت و کدام حاشیه دریا سهل و آسان، پلکان صعودم به سوی تو گردد؟
ناگاه، سروش مؤذن در جانم، زیرا نفخه صور، حیات می دمد؛ «حی علی الصلوه»! گویی مجدد زنده گردیده ام! «بشتاب به سوی محبوبی که مشتاق توست، بشتاب به صمیمیت سیال آفریدگار در همین قربت»! و اینجانب تو‌را در منزل ات میجویم؛ منزل ای که گنبد و گلدسته هایش، کسی را رسم می نماید که به آستان تو، دست برآورده میباشد. نمازم که به قامت میرسد، محو گردیده ام در پر نمک و شوق و اشتیاق جماعتی که هرکدام ، چراغی پر‌نور برای اتصال به تواند. سیم های رابطه چه زود وصل می گردد! بیان کننده نرمی پر و بال های ملائک، با قنوتمان لینک خورده میباشد که به‌این راحتی، رنگ های کدرم شسته می‌شود و چشمه زلال معنویت در وجودم می جوشد.
آیا جز این میباشد که مسجد منزل توست؟! شک و تردید ندارم؛ وگرنه کدام منزل بی صاحب خانه، به این شکل گرم و پرمحبت به استقبال میهمانش شتافته میباشد؟
آفریدگار هرکس را دوست بدارد، افتخار سرویس گزاری به مسجد به وی مداقه می نماید![۱۹۸] [فرستاده خداوند(ص)]
مسجد، منزل پروردگار و مجلس پیامبران گران قدر و منزل تمامی پارسایان میباشد.
هفته گرامیداشت مساجد را به کاروان داران جماعت و احیاگران عرصه مسجد و معاش، آنها که شمع جان خود را شب لامپ شبستان دوست کردند، تهنیت می‌گوییم.
مسجد، ضریح توحید، سرسرای نورانی آستان دوست، زائرسرا و مهمانی کده خدا میباشد.
فرستاده اکرم(ص) فرمود: «هر که با مسجد انس گیرد، خدای بلندمرتبه با وی انس میگیرد».[۱۹۹]
فرستاده گرامی اسلام فرمود: «به عده ای که در ظلمات شب به سوی مساجد میروند، مژده ده که در روز قیامت فروغی درخشنده خواهند داشت».[۲۰۰]
هر که در مسجدی از مسجدهای خداوند چراغی پر‌نور نماید، همواره حاملان افق الهی و ملائکه برای وی طلب آمرزش میکنند تا روشنی آن لامپ باقی میباشد».[۲۰۱]
[نبی اکرم(ص)]
در طی مرجع والا پیروی و معلم اعظم، روضه خوان مرتضی انصاری(ره) یکی‌از مقلدین وی که از تاجران متشخص و متدین بود، در مسیر رویه خویش برای اعمال دادن حج، به نجف اشرف به حضور روحانی انصاری آمد و پولی نثار کرد و اذعان کرد: «این مبلغ را از فرآورده خالص (و خمس داده)ام به شما نثار می‌کنم تا با آن منزل ای بخرید و از مستأجری ریلکس گردید» روحانی آن پول را به عهده گرفت. بعداز مراجعت از مکه، به حضور روحانی انصاری (ره) شرفیاب شد و بعداز حال و روز پرسی به وی پهنا کرد: «آیا منزل خریدید؟»
کارکرد سیاسی مساجد:
امام خمینی(ره) در این زمینه می‌فرماید: «در حین فرستاده پروردگار، در حین حضرت امیرالمؤمنین و در حین دیگر افراد، در روز آدینه، در خطبه آدینه مطالب سیاسی، مطالب مرتبط با مبارزه ها و مرتبط با سیاست مُدُن مطرح می‌شد».
۳) تهذیب نفس، ایمنی از آسیب ها و دغدغه ها، حصول رضایت خدا، گشایش کارها، ارتقاء حسنات و کاهش سیئات، درایت از اوضاع و احوال یکدیگر و ... .
۴) ادای حق مسجد بدین میباشد که مسلمان‌ها با صفای قلب و بخشندگی با یکدیگر و با اجتناب از هرگونه کینه و حقد نسبت به یکدیگر، فقط برای رضای معبود متعال در مساجد حضور دیده گیر داشته باشند. از کارها غیرعبادی در مسجد بپرهیزند، به آراستگی ظاهری و جسمانی خویش در موقع حضور در مسجد عنایت دهند. مساجد را پاکیزه و خوشبو و معطر نمایند. با ادب در مسجد جنبش نمایند و در آن وقار خود را مراقبت نمایند.

ک. خردپذیرى و خردپرورى
به عنوان مثال امتیازات اساسی اسلام، عقلانیت و خردپذیرى آموزه هاى آن میباشد. این مسأله در کارها مختلفى نمودار میباشد؛ به عنوان مثال:
1-1. نظام فکرى و عقیدتى اسلام: (مانند خداشناسى، هستى شناسى، آدم شناسى، راهنماشناسى و فرجام شناسى)؛
1-2. نظام اخلاقى اسلام؛
1-3. نظام رفتارى و مقررات و دستورها عملى؛ مسجد قبا مشهد
1-4. دعوت به بازرسی و سوال گرى در تعیین آیین.
خردپذیرى آموزه هاى اسلام، از چنان وضوح و روشنى برخوردار‌است که قرآن مجید، آدمیان را به بررسى مدبرانه و تعیین خردمندانه آئین دعوت کرده و هر سیرتکامل اجبار و زور و تایید کورکورانه آئین را نهى مى نماید:
«فَبَشِّرْ عِبادِ. الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ»زمر (39)، آیه 17و18. «پس بشارت آدرس مسجد قبا مشهد ده بندگانم را، آن‌ها که به سخنان (متفاوت) گوش فراداده و برگزیدگان را بر مى گزینند»
و«لا إِکْرویهَ فِى الدِّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ»بقره(2)، آیه 256.؛ «هیچ سیرتکامل زور و زور راجع‌به آیین جایز وجود ندارد (چون )به خوبى شیوه هدایت از ضلالت پر‌نور شد».
ولی مسیحیت کنونى به انگیزه قرار به چنگ آوردن در تنگناهاى شدید معرفتى و ناتوانى در حل ارتباط شماره تلفن مسجد قبا مشهد تثلیث و توحید و تجسد و خداوند انگارى مسیح، به جداسازى و گسست ایمان از معرفت فتوا داده و آیین و ایمان را با عقل و کوچک بیگانه ساخته میباشد! جهت آگاهى بیشتر نگا :
الف. محمد تقى، فعالى، ایمان دینى در اسلام و مسیحیت، (طهران : مؤسسه فرهنگى علم و تامل معاصر، چاپ نخستین 1378)؛
ب. حمیدرضا، شاکرین، پرسمان سکولاریسم، (خطاها کلامى مسیحیت)، (طهران : مؤسسه فرهنگى علم و پندار معاصر، 1384).
پروفسور لگنهاوزن مى گوید: «چیزى که در اسلام بیشتراز همگی، براى اینجانب جاذبه داشت، این بود که چقدر این آئین از سوال هاى بشر استقبال مى نماید و همواره دعوت به پژوهش ها بیشتر در تعالیم آیین مى نماید». محمد، لگنهاوزن، «با سوال زنده ام»، پرسمان (ماهنامه)، پیش شماره نخستین، خرداد ماه 80، ص 5.
همو مى گوید: «وقتى از کشیش ها مى پرسیدم که اینجانب نمى فهمم به چه شکل معبود یکى میباشد و سه فرد میباشد؟ در اکثر موردها پاسخ مى گفتند که ما نمى توانیم به ادراک این آموزه برسیم. فقط معبود مى داند که واقعیت این دستور چیست. این رمزى میباشد که صرفا پروردگار آن را مى داند و عقل در اینجا به بن بست مى برسد! مثلا چیزهایى که براى مخلوق خیلى جذاب بود، این بود که در اسلام نگفته اند اصول آیین را دیده و گوش بسته بپذیر؛ بلکه دعوت کرده اند که بپرس. مخصوصاً این خصلت میان شیعه ها خیلى بیشتر میباشد» به عبارتی، ص 6.
خانم مارگریت مارکوس (مریم جمیله) نیز دراین باره مى نویسد: «بعد از آنکه عقاید کلیه کیش هاى گران قدر را گزینه بررسى قرار دادم، به‌این فیض رسیدم که به صورت کلى مذهب هاى تعالی یکى بودند؛ ولى به گذر زمان فرصت فاسد گردیده اند. بت پرستى، اندیشه تناسخ و اصول طبقه بندى در کیش هندویى شیوع کرد. صلح جویى مطلق و انزوا از ویژگی ها کیش بودایى شد.
پرستش آبا و اجداد جزء عقاید کنفسیوسى، نظریه اصالت گناه و تثلیث و در فیض آن معنی خدایى مسیح و شفاعت به استناد مرگ ادعایى عیسى بر روى دار در مسیحیت، انحصار طلبى ملت برگزیده یهود و... سود این انحرافات میباشد. هیچ یک از این درنگ هایى که منرا منزجر ساخته بود، در اسلام پیدا نمى شد؛ بلکه به طور روزافزونى شم مى کردم که صرفا اسلام آن مذهب اصیلى میباشد که عصمت خودش را محافظت نموده است. بقیه مذهبها صرفا و تنها بعضى اجزاى آن، مقرون با واقعیت میباشد؛ ولى تنها اسلام میباشد که آحاد واقعیت را مراقبت نموده است» مارگریت، مارکوس، نقش اسلام در قبال غرب، ترجمه غلامرضا سعیدى، (طهران : کمپانی سهامى تکثیر، 1348)، ص 9.
دو. اسلام و دانش
به رغم آنچه در تعارض و ناسازگارى مسیحیت با دانش و معرفت ذکر شد، آئین اسلام با علم و معرفت پیوندى مجاورت و ناگسستنى داراست. وفاق و آشتى آئین و علم در اسلام در سه حوزه چشمگیر و در خور دقت میباشد:
5-1. تشویق به فراگیرى علم
در‌این عرصه اسلام گوى سبقت از هر مدرسه و آئینى ربوده میباشد و از این هم بالاتر رفته و حصول علم هاى ما یحتاج در جهت تأمین نیازمندى هاى دنیوى و اخروى را فرض و مورد نیاز دانسته میباشد.
چنان که نبی اکرم(ص) فرمودند: «ان طلب العلم فریضة على مجموع مسلم»الشیخ المفید : الامالى، ص 292. «همانا دانش آموزى بر هر مسلمانى واجب میباشد».
و نیز آمده میباشد: «عالمى که از علم وی منفعت مارک از هفتاد هزار عبادت کننده رفیعتر میباشد» بصائر الدرجات، باب ادب العالم على العابد، ص 6.
در کتاب هاى روایى و نصوص دینى ابواب مفصلى دراین باره وجود داراست. تحت عنوان مثال ر.ک : اصول کافى، ج 1، کتاب ادب العلم.
2-5 تقویت روحیه علمى
اسلام روحیه پژوهشگرى را ارج مى نهد و در مسیر واقعیت یابى و معرفت اندوزى هیچ مانعى نمى نهد.
قرآن مجید آواى مطالعه و جست و جوى آزاد و انتخاب رهاورد سنجیده تفحص را صلا داده و فرموده میباشد: «بشارت ده بندگانى را که به سخنان گوش فرا داده و برگزیدگان آن‌ها‌را برمى گزینند» «فبشر عباد الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه»، (زمر ،39)..
5-3. دارا بودن معنی ها علمى
نصوص دینى اسلام آکنده‌از مفهوم ها و مطالب علمى میباشد. در‌این عرصه اسلام هم در بردارنده مبانى و پیش فرض هاى عام و متافیزیکى علم ها میباشد و هم دارای بسیارى از پاراگراف هاى علمى، به سیرتکامل اى که یکى از وجوه معجزه کتاب آسمانى اسلام معجزه علمى آن شناخته گردیده تا آن جا که دراین مورد پژوهشگران مسلمان و غیر مسلمان صدها کتاب در زمینه ی رهاوردهاى علمى قرآن به کتابت درآورده اند.
از جهت سازگارى با دانش و علم بشرى نیز اسلام کارنامه درخشانى دارااست. موریس بوکاى دانشمند فرانسوى به دو امتیاز اساسى در‌این ارتباط اشاره مى نماید:
2-1. غناى فراوان قرآن در حوزه مسائل علمى؛ در حالى که عهدوپیمان قدیم (تورات) و قول تازه (انجیل) نسبت به بسیارى از آن‌ها ساکت و فاقد داده ها و داده هاى مشخصى میباشند. موریس، بوکاى، عهدین، قرآن و دانش، ترجمه حسن حبیبى، (طهران : حسینیه پند) بى تا، ص 12.
2-2. استوارى و توافق داده هاى قرآن با دستاوردهاى متقن و دارای اعتبار علم ها روز؛ در حالى که پیمان عتیق و اناجیل به تعارضات آشتى ناپذیرى در این باره دچار می باشند.
بوکاى مى نویسد: «اینجانب سوای سبق ذهن و با عینیت بدون نقص، آغاز به قرآن اعتنا کردم و خواستم مرتبه سازگارى این متن را با مفروضات علمى امروز بسنجم... در نقطه پایان عمل بر اینجانب مسلّم شد که قرآن، به ایجاب و ثابت هیچ مطلبى نمى پردازد که درین عصر معاصر، بتوان آن را از لحاظ گاه علمى محل نقد و شک قرار اعطا کرد. براساس همین طریق عینى، پیمان عتیق و اناجیل را نیز استیناف کردم. راجع به عهدوپیمان عتیق ابدا نیازى عدم وجود که پا را از کتاب در آغاز آن؛ یعنى، هجرت شکل گیری (پیدایش) بالاتر بگذارم، تا به تأکیداتى آشتى ناپذیر، با مفروضات متقن علمى این زمان واکنش کنم! در به عبارتی شیت اولیه انجیل نیز، شجره و نسب عیسى(ع) ما‌را مبتلا گونه های مى نماید؛ چون در‌این باب متن انجیل متى با متن انجیل لوقا آشکارا در تناقض میباشد. درباره تاریخ ظهور آدم بر روى زمین نیز مطالب انجیل لوقا با معارف امروزى تماماً ناسازگار میباشد». به عبارتی، صص 13-12.
5-4. لینک و پیوند دانش، ایمان و رستگارى
اسلام در این مورد، امتیاز اساسى دیگرى بر مسیحیت داراست و آن نوع نگاه اسلام به دانش و علم میباشد. اسلام به گسست ناپذیرى دانش و عقل و ایمان و معرفت و رستگارى فتوا مى دهد.جهت آگاهى بیشتر نگا : اصول کافى، ج 1، کتاب «نفس العلم» و کتاب «العقل و الجهل». ولی به اعتقاد و باور رسمى مسیحیت، شجره ممنوعه - که بشر و حوا به جرم میل کردن آن از پردیس رانده شدند و به تبع آن همگی بشر ها گزینه خشم الهى قرار گرفته و گنهکار شدند - چیزى جز میل کردن از شجره معرفت و علم نیک و بد نبوده میباشد: «پس گرفته آفریدگار آفریدگار انسان را در فردوس عدن قرار بخشید تا اورا رستگار و گزینه مداقه خویش سازد و انسان را فرمان نموده، اینگونه خاطرنشان کرد: آنچه از درختان خواهى بخور؛ ولی مبادا که از درخت معرفت نیک و بد بخورى که هر گاه از آن بخورى خواهى مرد». تورات، مسافرت پیدایش 2، 17-15.

‌پذیرایی در ثبت جمعیت کمپانی کننده و رفع خستگی بسیار مؤثر میباشد، متاسفانه این آیتم جز در بعضا مواقع استثنایی، در اپلیکیشن‌های مسجد آیتم توجّه وجود ندارد و در بخش اعظمی مفاد به مناسبت‌های مسجد قبا مشهد متفاوت، ‌ جلسات سخنرانی و یا این که دعاهای وقت گیر فارغ از هیچ تنوعی از ۲ الی ۳ ساعت، به ارتفاع می‌انجامد، یا این که بعضیً یکسری لیوان دمنوش، ‌ آن هم کیفیت عالی‌های آن چنانی بسنده می‌نمایند، لکن بایستگی دارااست رئیس مسجد با هماهنگ شدن با هیات امنا، در هر مراسمی متناسب با مورد مجلس در مجال قابل قبولی، از کمپانی کنندگان پذیرایی گردد. در این حالت جمعیت حس خستگی نمی‌نماید و مجلس هم متنوع می‌گردد و کمپانی کننده، شکیبایی‌ی بیشتری به خواسته آدرس مسجد قبا مشهد به کارگیری از اپلیکیشن‌های پیش‌بینی گردیده پیدا می‌نماید.

۳.۵ - دعوت سخنران کارشناس
به مراد جذابیت بیشتر اپ‌های مسجد: در مراسمی که سخنرانی جزو نرم افزار‌ی اساسی مسجد میباشد، ‌ضروری به لحاظ می رسد که مدیریت مسجد ترتیبی اتخاذ نماید تا در خصوص موضوعات شماره تلفن مسجد قبا مشهد خاص از اشخاص با صلاحیت نامی و دارای تخصص در پوسته سخنران دعوت گردد که گرد‌همایی سود بیشتری داشته باشد و مستمعین این اعتقادوباور را داشته باشند که مراسم انعقاد گردیده تنهاً برای رفع تکلیف وجود ندارد، بلکه مراسمی مقصود‌دار میباشد و عمده‌ی آن ارتقای سطح علمی، ‌فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و غیره‌ی کمپانی کنندگان میباشد و لذا در شکل ادامه‌ی این نرم‌افزار‌ها و به کارگیری از وجود اینگونه افرادی یقیناً در هر مراسم در مقایسه با مراسم گذشته، خیر صرفا جمعیت افت نمی‌نماید، بلکه در هر مرحله جمعیت بیشتر در مراسم حضور می یابند و از طرفی فایده‌دهی مجلس هم بالا می‌رود.

۴ - لزوم شورای سیاستگذاری
[دستکاری]
با اعتنا به اوصافی که از روش‌ی برگزاری و اجرای نرم‌افزار‌های مساجد به در بین آمد و با اهمیت به اینکه امام جماعت هر مسجد در پوسته فرد روضه خوان مقام ویژه‌ای داراست و عموم نیز برای این عزیزان احترام ویژه‌ای قایلند، به خصوص در وضع و اوضاع کنونی که هر شخصی از جامعه‌ی اسلامی در باب مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، و... مرزو بوم و حوزه‌ تفکراتی داراست که ناشی از پرورش درایت و دیدگاه اشخاص در پرتو برکت انقلاب اسلامی میباشد، به مراد ساخت‌و‌ساز وحدت، انسجام و دوری از هر سیرتکامل تنش و طلاق و تولید مسافت دربین اشخاص و تعارض آرا و موضع‌گیری‌ها و سوق جامعه اسلامی در جهت هدف ها اپلیکیشن‌ها و سیاست‌گذاری‌های نظام مقدس جمهوری اسلامی و پیشنهاد‌های رده ولایت مایحتاج میباشد در هر شهرستانی شورای سیاست‌گذاری ائمه‌ی جماعات مساجد تشکیل خواهد شد و مسائل متفاوت حوزه‌ را تجزیه و محاسبه نماید و راجع‌به مسائل مختلف، تصمیم واحدی اتخاذ نماید. در قبال موضوعات خاص و عام همگن و هماهنگ کار کنند.
از طرفی وجود شواری سیاست‌گذاری ائمه‌ی جماعات می تواند آنگاه نظارتی بر کوشش ائمه‌ی متشخص جماعات داشته باشد و اگر که در پاره‌ای از مسائل در واکنش‌ها و موضع‌گیری‌ها یا این که اداره‌ی مساجد، نقاط ضعفی مطرح بود، شورا بتواند تا پیش از تبدیل نقطه‌ی ضعف به اشتباهات حادتر، جلوی آن را بگیرد و نواقص و نارسایی‌ها را اصلاح نماید.

۵ - بایستگی ارزشیابی
[دستکاری]
ارزشیابی در شغل و تلاش مساجد، عمل بس طاقت فرسا و سنگینی میباشد و ثواب و جایزه عمل‌های صورت گرفته را فقط معبود توانمند میتواند التفات نماید، لکن به حیث اینکه نظارتی بر عمل ائمه‌ی متشخص جماعات باشد و مدیران مساجد هم حس نمایند ضمن اینکه از لحاظ دینیً می بایست وفادار باشند و حس مسئولیت کنند، عملکردشان آیتم آنالیز میباشد، لذا کوشش می‌نمایند به خواسته تحقق کارها متفاوت، چارچوب داشته باشند. ‌درین اوضاع و احوال، حالتی رقابتی در میان مساجد پیش میاید و هر مسجد کارایی می‌نماید شایسته ترین و با محتوا‌ترین نرم افزار‌ها را داشته باشد، بعد از گردآوری ‌بندی تلاش مساجد می‌قدرت به نقاط ضعف و قوت مساجد پی موفقیت و همینطور هر مسجدی می تواند از تجارب‌ی مدیر مسجد دیگر منفعت بگیرد، خلاصه اینکه ارزشیابی کوشش مساجد برهان بسیار مهمی در صدر بردن چگونگی اپ‌های مسجد، عجله بخشیدن به کار‌ها و غیره به شمار می‌رود.

۶ - پیشرفت‌ی شهر‌ها با مبنا مسجد
[دستکاری]
۱ـ موردنیاز میباشد به همگی‌ی دستگاه‌های اجرایی اعم از دولتی یا این که نصیب سری که راجع به شهرک‌سازی یا این که تشکیل داد اماکن مسکونی به طور انبوه فعالند مؤکداً تاکید گردد که محل قابل قبولی با دقت به بعد ها توسعه و گسترش‌ی محل، متبوع قرار گیرد.
۲ـ در ایجاد کرد مساجد همت خواهد شد به مراد بالا بردن جذابیت و زیبایی فضای مسجد خلال ملاحظه مدل‌های معماری سنتی که آیتم به کار گیری‌ی اماکن مذهبی میباشد، فضای سبز مطلوب و جای ‌های مایحتاج به تناسب عمل‌های مسجد مثل حسینیه، منزل‌ی خادم، منزل‌ی فقیه، اتاق صوتی، مقر مقاومت، نمای خوشگل و مطلوب و غیره مد حیث قرار گیرد.
۳ـ درباره‌ی اوضاع و احوال فعلی مساجد مو جود که بخش اعظمی از آن ها دیرین میباشد، ‌ما یحتاج میباشد مدیر هر مسجد با پیگیری و جذب شرکت کردن‌های مردمی، در تجدید بنا، ترمیم و بسط‌ی مسجد، به تناسب حیطه مبادرت کند.
۴ـ فعال کردن مرکز ها علمی برای مثال کتابخانه در کنار مسجد، از مورد ها بسیار ضروری میباشد که می بایست در ساختار مساجد به آن ها اعتنا ظریف گردد. ائمه‌ی با شخصیت جماعات در پوسته مدیران مساجد از ایفا ذوق و سلیقه‌ای فردی در تغییر تحول نما و فضای مساجد به صورت دور از شوخی پرهیز کنند و پیش از جاری ساختن دادن عملیاتی با صاحبان حرفه و مالک نظران مشاوره نمایند تا کار‌های انجام یافته بیشتر آیتم افتتاح و به کارگیری باشد.

۷ - مدیر امام جماعت
[بازنویسی]
نکته حائض اهمیت‌خیس در مشاجره رئیس سیاسی اجتماعی امام جماعت مسجد، این میباشد که امام جماعت بایستی بها‌های انقلاب را پاس دارااست. رئیس مسجد بایستی دارنده نگرش سیاسی و اجتماعی کافی و به مسائل با خبر باشد. موضع‌گیری امام جماعت در پوسته رئیس مسجد می بایست در راستای سیاست‌های نظام مقدس جمهوری اسلامی باشد که هم از تفرقه و طلاق خودداری گردد و هم بر وحدت، ‌ انسجام و یک‌پارچگی فی مابین طبقات متعدد اجتماع عموم اضافه کند و هم از گم راه شدن اشخاص نادر سواد و ناآگاه و بیگانه با مسائل جلوگیری خواهد شد. امام جماعت مسجد در پوسته مدیریت مسجد می بایست قدرتمند و امین باشد، در تصمیم‌گیری‌ها اعتنا خواهد شد و در تصمیم خویش پایدار باشد، از تاثیرپذیری‌های بی‌گزینه فردی دور باشد و در امانتداری زبانزد خاص و عام باشد. در شکل وجود این شروط، صحبت و عملش نافذ میباشد و در غیر این شکل، عامه‌ی عموم اورا با دیده دیگری می نگرند، سخنش نادر تاثیر و عملش غیر صواب دربین عموم جلوه می دهد.
امام جماعت هر حیطه می بایست واکنش‌های عالی و اکانت گردیده با عموم داشته باشد. فی مابین عموم و در بنا شده در دل و قلب عموم منزلت داشته باشد، دربین طبقات مختلف اجتماع نفوذ داشته باشد و در شکل وجود اینگونه اوضاعی امام جماعت مسجد رسالت مدیریتی دیگر خویش را که رفع اختلاف دربین نمازگزاران، رفع اختلاف خانوادگی‌ آن‌ها و بالاتر از تمامی، رفع اختلاف فردی و خانوادگی میباشد، به خیر و خوبی جاری ساختن دهد.
امام جماعت در پوسته یک مبنا در هر حوزه‌ در جریان‌های گروهی بایستی تماماً غیر وابسته شغل کند و تمامی‌ی طبقات و گرو‌ه‌ها را تحت چتر و پوشش خویش داشته باشد. در جریانات گروهی لبریز بدیهی میباشد که امام جماعت محل و حیطه، نباید از بینش خاصی حفاظت و بینش‌های دیگر را رد و با اشخاص جدا رابطه نماید، و یا این که در مقابل آن ها موضع بگیرد، یقیناً آن‌ها هم به تفکر رویا رویی و موضع‌گیری خواهند زمین خورد. لذا در اینگونه اوضاعی به تجربیات اثبات گردیده است که محوریت امام جماعت رفته رفته کمرنگ می شود و نقش مهم خویش را به خیر و خوبی نمی‌تواند انجام نماید. از جملهً در جریان انتخابات مجلس شورای اسلامی می بایست نقش خویش را در پوسته دعوت کلی و همگانی از عموم به مراد حضور در شعب دریافت رای و بایستگی پناه از طبقات و مجموعه‌های مختلف مردمی، انجام نماید و اکیداً از دفاع از فرد و گروهی خاص بپرهیزد.

امام جعفر درستگو (علیه‌السلام) از بابا گرامی‌اش نقل می‌نماید که فرمود: «پیامبر آفریدگار (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) هنگام تلاوت نماز جماعت، صدای شیون طفلی را شنید که مادرش اورا با مسجد قبا مشهد خویش به مسجد آورده بود. آن حضرت نماز را کوتاه کرد تا مبادا نگرانی در مادرش پیدا خواهد شد». [۲۰]

۳.۳ - تشویق به رفت‌و‌آمد به مسجد
تشویق به رفت‌و‌آمد به مسجد برای زن و مرد:
در منابع روایی، روایات متعددی وجود دارااست که کلیه بیان کنده این میباشد که مساجد وابسته به آحاد عموم ـ اعم از زن و مرد ـ میباشد، و بین مرد و زن هیچ‌سیرتکامل تفاوتی نیست؛ چون کلمه‌هایی مانند، آدم‌های با زهدوتقوا، مؤمن، متقین، اهل مسجد، و...، به تیم خاصی تخصیص ندارد و برای مردم مسلمان‌ها میباشد. آدرس مسجد قبا مشهد

۳.۳.۱ - روایاتی از فرستاده اکرم
نبی معبود (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) فرمودند:
ـ «مسجد، منزل هر مؤمنی میباشد». [۲۱]
ـ «مساجد، منزل‌های پرهیزکاران‌اند». [۲۲] [۲۳]
ـ «هرکس منزل‌اش مسجد باشد، آفریدگار کارش را با عفووبخشش و شور قرار داده، و اذن عبور از صراط به سوی پردیس را به وی خواهد اعطا کرد». [۲۴]
ـ «هر کس به مسجدی از مساجد پروردگار برود، برای هر گامی که برمی‌داراست تا به خانه برگردد، ده حسنه برایش نوشته می گردد و ده گناه از وی برداشته و ده جايگاه صعود می یابد». [۲۵]
فقهای بزرگوار شیعه با اعتنا بدین سه تیم از احادیث، نسبت به حضور بانوان در شماره تلفن مسجد قبا مشهد مسجد، اختلاف لحاظ دارا‌هستند، که در تحت به صورت کوتاه اشاره میشود.

۴ - فضیلت نماز در منزل برای بانوان
[دستکاری]
بعضا فقهای شیعه، نماز قرائت زنان را در منزل مستحب و با فضیلت میدانند:

۴.۱ - بینش علامه حلی
«رفتن به مسجد، مختص مردان میباشد، خیر زنان؛ چون به زنان امر پوشش و مخفی شدن داده گردیده‌است».[۲۶]

۴.۲ - نگرش شهید ثانی
شهید ثانی به معنی «مسجد المراة بیتها» اینگونه گفته‌اند: «نماز قرائت زنان در منزل افضل از رفتن آنان به مسجد میباشد یا این که بدین معناست که فضیلت نماز زنان در منزل مثل مسجد میباشد و به رفتن به مسجد نیاز وجود ندارد». [۲۷]

۴.۳ - نگرش پژوهشگر اردبیلی
«فضیلت رفتن به مسجد برای مردان اثبات میباشد، خیر برای زنان، به عبارتی‌طور که معروف دربین فقها هم همین میباشد». [۲۸]

۴.۴ - نگرش محمدتقی مجلسی
«نماز قرائت زنان در منزل به طهارت و حجاب آن ها مجاورت‌خیس میباشد». [۲۹]

۴.۴.۱ - نگرش سیدمحمدکاظم یزدی
«نماز زن در منزل‌اش خوب از نماز وی در مسجد میباشد». [۳۰][۳۱]

۵ - عالی بودن حضور بانوان در مسجد
[دستکاری]
توده‌ای از فقهای شیعه معتقدند که خیر‌صرفا حضور بانوان در مسجد و کمپانی در نماز جماعت مانند دیگر عرصه‌های اجتماعی (ولی با رعایت عفاف و شئونات اسلامی) روا میباشد، بلکه امری نیکو هست. دلایل آن ها، عمومات و اطلاقات روایاتی میباشد که بیان‌کننده ترغیب و تشویق بر رفت‌و‌آمد به مساجد و منفعت‌مندی از فضیلت ها مسجد بر مرد و زن میباشد. درین‌جا به فتوای آنان اشاره می‌گردد.

۵.۱ - طریقه فقها
این تیم از فقها می گویند: «برای زن‌ها نماز قرائت در منزل، بلکه در صندوق‌منزل و اطاق عقب عالی میباشد؛ اما در شرایطی که بتوانند تماماً خویش را از نامحرم مراقبت نمایند، عالی میباشد در مسجد نماز بخوانند و در‌صورتی‌که راهی برای حافظه تصاحب کردن احکام و مسائل اسلامی جز از روش رفتن به مسجد نیست، واجب میباشد به مسجد بروند». [۳۲][۳۳]

۶ - سود‌ گفت و گو
[دستکاری]
هرچند از تمام احادیث و نیز طریقه فقهای بزرگوار می‌اقتدار این‌سیرتکامل به کار گرفت که قرائت نماز در منزل نسبت به مسجد برای زنان عالی میباشد. البته با تأمل در احادیث و نیز فضای صدور آنها، به‌این نکته می‌رسیم که معمولاً سعی گردیده تا به گونه ای موضوع عفاف و حجاب اسلامی به بانوان گوشزد گردیده تا به آن التفات بدهند و به همین استدلال در مرحله اولیه به نماز در منزل فضیلت داده گردیده است. با این اکنون این به معنای ممانعت یا این که کراهت رفتن به مسجد برای نماز جماعت وجود ندارد؛ بلکه اسلام با طرح پوشش زن در واقعیت مجوز حضور او در عرصه‌های گوناگون اجتماعی را رقم زده میباشد و با دستورها حکیمانه و روش‌گشایی که در کیفیت راه و شیوه وی ارائه داده، از یک‌سو این نیروی اجتماعی را از تباه شدن نجات داده و از سوی دیگر، جلوی فسادگری و ناهنجاری‌های ناشی از اختلاط زن و مرد را گرفته میباشد. براین اساس به خیال و خاطر وجود عدم امنیت در جامعه و مداقه و ضرورت مصونیت زن از هرگونه تجاوز، شریعت اسلام امر به محافظت عفاف و پوشش داده میباشد. در فیض در شرایطی که زنی بتواند خویش را از نگاه نامحرم بپوشاند یا این که دیدگان خود را از دید بیگانه فرو بندد، حضور وی در مسجد برای نماز جماعت مانعی ندارد؛ و حتی می‌قدرت اعلام‌کرد که اجر و فضیلت رفتن به مسجد (احادیث گروه سوم) مشمول آن ها نیز می شود؛ و نیز براساس روایاتی که درباره اذن طلبیدن زنان از مردان برای رفتن به مسجد آورده شده، و احادیث مرتبط با حضور زنان در نماز نبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم)، نباید آن‌ها را از فضیلت ها و اثرها معنوی مسجد محروم کرد.
براین اساس در حالتی‌که نماز در منزل برای زن در قوانینی سزاوارتر میباشد، به همین اندازه نیز قرائت نماز در مسجد یا این که کمپانی در ادعیه توصیه گردیده و التفات هرمورد در مکان خویش محفوظ میباشد؛ و چنان‌چه بانوان بتوانند عفاف و حجاب اسلامی و شئون زن مسلمان و منزه‌دامنی را رعایت نمایند، نماز در مسجد برای آنها همانند مردان مستحب خواهد بود.

سوای شک وتردید او‌لین قدم برای اصلاح دیگرافراد اصلاح خویش میباشد؛ به این مضمون‌ که آدم اولیه می بایست خویش را بشناسد، استعدادها و توانگری‌هایش را در مسیر کمال و روشن بختی به شغل‌ اندازد و به حاکمیت هواها و هوس‌ها در مرزو بوم وجودش خاتمه دهد. این فعالیت از نگرش امام علی (علیه‌السّلام) برگزیدگان امور به حساب می‌آید. غفلت از آن بشر را مبتلا خسارات جبران‌ناپذیری خواهد تشکیل داد. احادیث زیادی از امام علی (علیه‌السّلام) گواه مدعای ماست:
- الاشتغال بتهذیب النفس اصلح، «پرداختن به تربیت نفس برگزیدگان کارهاست.»
- سیاسة النفس افضل السیاسات؛ «تربیت نفس برگزیدگان تربیت‌هاست.»
- اینجانب اهمل نفسه افسد امره؛ «هر که نفس خویش را وا گذارد فعالیت خویش را تباه ساخته میباشد.»
- اینجانب لم یهذب نفسه لم ینتفع بالعقل؛ «هر کس به تهذیب نفس نپردازد سودی از عقلش نبرده میباشد.»
اما پر‌نور میباشد که خواسته از خودسازی و پرداختن به خویش صورت دادن مسجد قبا مشهد و جهت بخشیدن به شغل‌های حیاتی و تصحیح علت‌ها و حدس مقصد پایانی و جهت‌گیری شغل‌ها برای پروردگار میباشد، خیر محصور کردن و متوقف ساختن کار‌ها و سفارش به‌این‌که آدم صرفا به خویش بپردازد و در عمل‌های اجتماعی شرکت کردن نداشته باشد و عزلت گزینی را منش خویش سازد. بدین ترتیب لازمه این دعوا انکار حقایق فارغ ذهن و یا این که انکار ارزشی که آشنایی آنها دارااست و یا این که هر سیرتکامل میل ایده‌آلیستی و یا این که پراگماتیستی که بر پایه ی اصالت شغل موثر برای معاش دنیوی و مادی میباشد که از مظاهر «اومانیسم» میباشد، وجود ندارد. آدرس مسجد قبا مشهد
بشر چهت نیل به کمال مطلوبش ناگزیر میباشد که خویش و بضاعت‌ها و استعدادهای درونی خویش را بشناسد و در جهت رویش و پرورش آنان همت و کارایی کند وگرنه از خواسته ها و هدف های انسانی خویش بدور گشته و شماره تلفن مسجد قبا مشهد در وادی برهوت ضایع گردد.

۷.۲.۳ - اصلاح ارتباط بشر با جامعه
بشر جان دار مدنی و اجتماعی میباشد، از این‌رو برای حفاظت نیازهای اول خویش مستلزم تعامل با دیگرافراد جامعه میباشد. وی نمی‌تواند به سوی نهایت هستی جز بین گردآوری و مبتنی بر رابطه ها سلامت اجتماعی سیر نماید؛ چه آن‌که بشر عزلت‌گزین در نرم‌افزار‌های تکاملی خویش مبتلا نقص می شود.
در جامعه آرمانی اسلام هر شخص تک تک ارتباطاتش را با دیگرافراد مبنی بر دو اصل قسط و احسان مبتنی می‌سازد. مقتضای اصل قسط این میباشد که هر شخص در فعالیت به دستمزد و اختیاراتش پایبند باشد. در غیر این شکل نابود می شود؛ پروردگار نیز انگیزه زوال و هلاکت بخش اعظمی از ملت‌ها را ستم‌پیشگی آن ها تیتر نموده است: «هل یهلک الا القوم الظالمون؛ [۱۵] آیا جز خویشان ستمکار هلاک می گردد؟»
در جامعه اسلامی شخص فقط در‌ فکر منافع و مصالح فردی خویش وجود ندارد. خیر صرفا اشخاص دیگر را ابزار دفاع مراد‌های خویش نمی‌داند بلکه آنها‌را نیز بندگان پروردگار میداند و سعی می‌نماید تا غرض آفرینش که گران قدر و استکمال واقعی کلیه آدم‌ها میباشد، به شایسته ترین وجه تحقق یابد. از این‌رو نسبت به دیگران شم مسئولیت می‌نماید؛ به نظام آموزشی آن ها می پردازد و نصیب عظیمی از پیوندها و مناسباتش، تزکیه، یاد دادن و تعلم، نهی از منکر، تواصی به حق و تواصی به حوصله میباشد. نشانه‌ها زیادی بر این مقاله دلالت دارا‌هستند مثلا:
«یا این که ایها الذین آمنوا اصبروا و صابروا و رابطوا و اتقوا الله لعلکم تفلحون» [۱۶]
«ولتکن منکم امة یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر اولئک هم المفلحون» [۱۷]
«تعاونوا علی البر و التقوی و لا تعاونوا علی الاثم و العدوان» [۱۸]
و نیز امام درستگو (علیه‌السّلام) درباره اصلاح ارتباط ها اجتماعی می فرماید:
«قال الله عزوجل: الخلق عیالی فاحبهم الی الطفهم بهم واسعیهم فی حوائجهم؛ [۱۹] پروردگار فرموده میباشد: عموم خانواده اینجانب می باشند دوستداشتنی‌ترین آنها نزد اینجانب کسی میباشد در منش حوایج آن‌ها کارایی بیشتر کند.»
و در صحبت دیگر از آن امام همام میباشد که فرمود: «المؤمن اخو المؤمن کالجسد الواحد ان اشتکی شیئا وجد الم ذلک فی سائر جسده و ارواحهما اینجانب روح واحدة و ان روح المؤمن لا شد اتصالاً بروح اللّه اینجانب اتصال شعاع الشمس ارزش؛ [۲۰] مؤمن اخوی مؤمن میباشد آن‌ها مثل یک تن می‌باشند که چنانچه یک قسمتی از آن به درد آید دیگر بخش‌های آن نیز آن درد را حس می‌نمایند و شدت اتصال روح مؤمن به روح خداوند از شدّت اتصال اشعه آفتاب به جِحافظه موقت آن بیشتر میباشد.»

۷.۲.۴ - اصلاح ارتباط بشر با طبیعت
آشنایی طبیعت تحت عنوان مظهر حق و آیه الهی و تسخیر و منفعت‌مندی از آن در جهت سیر به سوی کمال آخری یکی‌از دیگر از هدف ها بسیار اصلی تربیتی اسلام میباشد.
از نظر اسلام هر شخص مسلمان برای خویش در ازای طبیعت یعنی جمادات، نبادات و حیوان‌ها دو موضع بسیار اصلی قایل میباشد.
یکی‌از ودیعه‌دار خدای متعال بودن و دیگری خلیفه و جانشین وی در زمین بودن.
به دیگر صحبت، وی می کوشد که نعمت‌های الهی ضایع و تلف نشود و حرث و نسل به هلاکت نیفتد و پدیده‌های طبیعی به پرورش و کمال خویش برسند و از سوی دیگر جلوی تضییع‌ها، اتلاف‌ها، اسراف‌ها و تبذیرها گرفته گردد و به عمران ارض بپردازد.
«هو انشاکم اینجانب الارض و استعمرکم فیها؛ وی شمارا از زمین پدید آورد و آباد کردن آن را به شما سپرد.» [۲۱]
بشر برای این‌که از ذمه توشه این مسئولیت خطیر خویش نسبت به طبیعت برآید می بایست احکام و تعالیم الهی و علم ها و فوت‌و‌فن ناظر بدین مورد را بیشتر و خوب بیاموزد.
در قضیه فکری نیز با فکر در آیه‌ها تعالی الهی که در سراسر طبیعت مخفی میباشد پلکان عروج به افق‌های فضیلت و تقوی را طی نموده بر مسند قرب الهی توکل زند.
علی (علیه‌السّلام) فرمود: «ولو فکروا فی بزرگ القدرة و جسیم النعمة لرجموا الی الطریق و خافوا عذاب الحریق؛ [۲۲] در صورتی‌که در عظمت توان و بزرگی نعمت وی می‌اندیشیدند به منش راست گشوده می‌گشتند و از حریق سوزان عذاب می‌ترسیدند ولکن دل‌ها مریض میباشد و طریقه‌ها عیب‌دار.»
آیه‌ها قرآن نیز موج میزند از تشویق و ترغیب به اندیشه و تدبر در آیه ها الهی که تحت عنوان مثال به یک آیه اشاره می کنیم.
«ان فی اختلاف اللیل و النهار و ما کردار الله فی السموات و الارض لایات لقوم یتقون؛ [۲۳] در آمد شد شب و روز و آن‌چه پروردگار در افق‌ها و زمین آفریده، علامت‌هایی میباشد برای مردمی که پروا نمایند.»

۷.۲.۵ - اصلاح ارتباط بشر با تاریخ
اخذ آدم از جایگا خویش در تاریخ و طریقه به حادثه ها تاریخی و سیر در آنان و دستیابی اعتبار از آنان و آشنایی سنت‌های حکم کننده بر تحولات و تطورات دولت ها از هدف ها اصلی تربیت محسوب میشود که با حصول به آن آدم قادر است هم اکنون و آجل خویش را به صورت سزاوار اصلاح کند.
دعوت قرآن به شعور تاریخ و سیر در حادثه ها پیشین آن و دقت به سنت‌های حکم دهنده بر آن ها در واقعیت سیر دادن بشر به سوی مقصد تربیت میباشد، آنجا که فرمود:
«قد خلت اینجانب قبلکم سنن فسیروا فی الارض فانظروا کیف کان عاقبة المکذّمیان؛ [۲۴] قبل از شما طریق‌هایی قبلی میباشد، پس در زمین بگردید و بنگرید که فرجام لاف‌انگاران چه گونه بوده میباشد.»
امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) در وصیتی به فرزند بزرگوارش امام حسن مجتبی (علیه‌السّلام) به سیرتکامل بسیار زیبایی این مقاله را تبیین نموده است که: «فرزندم دلت را به‌ پند زنده دار... و خبرهای گذشتگان را بدو عرضه دار و آنچه را که به پیشینیان رسیده میباشد به یادش آر و در دیار و علامت‌های آن سیر کن و نگاه کن که چه کردند، و از کجا به کجا شدند و کجا توشه گشودند و در کجا فرود آمدند؛ آن‌ها را خواهی روئت کرد که از کنار دوستان رخت بستند و در منزل‌های دوری نشستند و دیری نخواهد سپری شد که تو نیز یک کدام از آن‌ها خواهی بود پس در ساختن اقامتگاه خود تلاش کن و آخرتت را به عالم مفروش». [۲۵]
این‌ها اهدافی میباشد که تربیت بایستی بر پایه ی آنان اساس‌ریزی شود، تا موضوع را برای ترفیع به مقصود آخری آماده کند، و بر آدم مسلمان میباشد که در جهت حمایت آن ها همت وافر و کارایی دورازشوخی کند.
امام‌ خمینی بر طبق عالم‌بینی و راه و روش خویش اهدافی برای تربیت ذکر می‌نماید و از آن جا که اعتقاد دارد بشر ورژن خرد دانا و عصاره آحاد عوالم غیب و شهود میباشد و دارنده بعد ها متعدد وجودی میباشد، ازاین‌رو این نظر را دارد تربیت بایستی باتوجه‌به دو آن‌گاه الهی و دنیوی آدم پی‌ریزی گردد ازاین‌جهت وی تربیت را به دو عهد کلی تقسیم می‌نماید.
الف) هدف ها مهم: به اعتقاد و باور امام‌ خمینی مهم ترین مقصد کل پیامبران معرفت و آشنایی آفریدگار و بندگی اوست؛ لذا اشتباهات آدم ناشی از نشناختن خویش و آفریدگار میباشد.[۲۶][۲۷][۲۸] در واقعیت غرض در تربیت اسلامی رویش یک آدم الهی میباشد و مقصد قرآن و انبیاء (علیهم‌السّلام) به کمال رساندن بشر در آحاد بعدها وجودی میباشد.[۲۹][۳۰] امام‌ خمینی غرض پایانی تربیت الهی را وصال به نابودی و بقای بالله میداند که ریشه در فطرت بشر داراست؛ چون بشر در هیچ مرحله و جايگاه‌ای توقف ندارد و کسی که به فطرت خویش مراجعه نماید در می یابد که قلبش متوجه هر جمالی باشد در حالتی که خوب از آن را بیابد به‌سوی آن متوجه می شود و قلب بشر درحقیقت متوجه کمال و جمال مطلق میباشد.[۳۱][۳۲]
ب) هدف ها میانی: از نظر امام‌ خمینی بعضا هدف ها تربیتی که در درجه آتی مداقه جای دارد و مرتبط با تربیت شخصی‌اند به عنوان مثال حق‌طلبی، وظیفه تربیت شرعی، ساخت‌و‌ساز روحیه حق‌خواهی و روحیه نبرد‌طلبی در بشر میباشد، [۳۳] همینطور اعتمادبه‌نفس. استاد و آموزگار می بایست الهام‌قسمت روحیه اعتمادبه‌نفس در اشخاص ذیل تربیت خویش باشد؛ چون بر پایه ی مبانی اسلامی یاس و ناامیدی از لشکریان شیطان میباشد. از حیث امام‌ خمینی برخی از هدف ها مرتبط با تربیت در حوزه اجتماعی میباشد ازجمله؛ اصلاح جامعه؛ آحاد انبیا (علیهم‌السّلام) آمده‌اند جامعه را اصلاح نمایند تا آنجا که جان خویش را فدای جامعه می‌کردند تا جامعه اصلاح گردد و جامعه دارنده ارتباط ها تندرست اجتماعی شود، به عنوان مثال آن ها تولید روحیه برای تعاون میباشد

توجیه جوان ها و نوجوان ها

ذکر حرمت و احترام مسجد قادر است جنبه ی معنوی آن را تقویت نماید و این ذهنیت را که تنهاً مسجد به مجلس ختم و امثال آن مخصوص میباشد، محو نماید، این جلسات به طور قانونی و غیرقانونی و همینطور به صورت شخصی یا این که جمعی می‌تواند در موقع قابل قبولی صورت پذیرد.

۶ اهتمام به مسأله ی نوجوان ها و جوان ها و احترام گذاشتن به نظریه و شخصیت آن‌ها

اعتنا کردن به جوان ها و سپرده گذاری برای آنان نیز از کارها مهمی میباشد که مسوولان و گردانندگان مسجد می بایست به آن التفات داشته باشند. گرداندن مسجد و اداره ی کارها آن نباید به صورت سنتی باشد، یعنی به شکلی که بعضی اوقات به چشم می‌خورد. اکثر خردسالان و نوجوان ها را به جهت نامرتب کردن، صحبت زدن و غیره از مسجد خارج می نمایند، یا این که نسبت به آن ها بد رفتاری میگردد، می بایست اعتنا داشته باشیم که‌این نوع واکنش با آن ها سوابق ی بدی در اذهانشان باقی میگذارد. این نکته بسیار چشم گردیده‌است مسجد قبا مشهد که با بی حرمتی به جوان و شخصیت وی از مسجد رویگردان گردیده، خیر صرفا از حضور در مسجد امتناع می نماید، بلکه به جهت نوع رفتاری که با وی گردیده است به اسلام نگاه بدبینانه پیدا می نماید و این معضلی میباشد که در سالهای اخیر، بسیار به چشم می خورد.

زیرا جوان موجودی میباشد عاطفی و زودرنج که در شرایطی‌که با صداقت و احترام با وی عکس العمل نشود، این زمان از حیات در عمق روح وی نفوذ کرده و او‌را مجذوب می نماید و قادر است به تحولی شگرف در روحیه و اعتقادات وی بینجامد. بخش اعظمی از عوامل کانونهای فرهنگی و مذهبی مساجد فارغ از اعتنا به روحیات و اقتضائات سنی جوان ها به واکنشهای تند و افراطی دست می‌زنند و چه بسا با یک واکنش ناسنجیده و حتی آمرانه جوان را برای مدام از مساجد به دور می نمایند.

۷ استعمال از تخصص های مختلف

برای رفع اشتباهات روزانه ی مساجد و تقلیل مخارج آن می اقتدار از کسانی که در کارهای متفاوت مهارت دارا هستند، بهره مند شد و در مواقع ضرورت از آن‌ها یاری گرفت. استعمال این تخصص ها آدرس مسجد قبا مشهد هم درباره ی کارها فنی و حرفه‌ای و اقتصادی و هم در کارها فرهنگی و غیر دنیوی خواهد بود.

ج) امام جماعت

امام جماعت در هر مسجد عاملی اصلی در بسط و ترقی مسجد به‌حساب می‌آید و شماره تلفن مسجد قبا مشهد در صورتی‌که واجد شرایط ما یحتاج باشد، تأثیری به سزا در تحولات مثبت در جوان ها و در فیض رغبت آن ها به مساجد خواهد داشت، این صفات از این قرار میباشد:

۱ اثبات بودن

آشنایی امام جماعت از مسجد، مؤمنان محل و نمازگزاران و .... مثلا اموری میباشد که در سعی او نقشی اساسی داراست، مختصات و وضع و اوضاع خاص هر محل و هم محلی آن سبب ساز می‌شود که او تصمیم مقتضی اتخاذ نماید و در منش اجرای آن قدم بردارد که اثبات بودن امام جماعت در مسجد محل این مسأله را عملی می سازد.

۲ بضاعت و توان علمی

از عواملی که میتواند در جذابیت امام جماعت مؤثر باشد، توانگری و اندوخته های علمی اوست، به این دلیل که ممکن میباشد سؤالی از طرف جوان ها در حوزه‌ ی تخصصی وی مطرح خواهد شد تا وی با استعمال از دانسته ها خویش در مورد های گوناگون به عنوان مثال جامعه شناسی و سرازیر شناسی جوان ها و غیره، جواب دهد . به طور طبیعیً اقتدار علمی شیخ مسجد منجر اعتقاد و باور و اتکا عموم، به خصوص جوان ها می‌شود و آن ها نیز همواره کوشش می نمایند در مواقع ضرورت با وی رابطه برقرار سازند و با باور خیال و خاطر و طیب نفس با او معاشر باشند و از کمالات و دانسته ها وی برخوردار شوند.

۳ نظم و انضباط

امام جماعت لزوم داراست که در تمامی ی شغل های مرتبط با مسجد نظم و انضباط را ملاحظه نماید، به موقع به مسجد بیاید، نماز را اقامه نماید و وقت ها سخنرانی و ارشادوراهنمایی عموم را تهیه و با اعتنا به درحال حاضر حضار مطالب خویش را ذکر نماید و از بیان مطالب مازاد و اطاله ی صحبت جلوگیری ورزد.

۴ برخورداری مسجد از امام جماعت خوش‌خلق

دلیل دیگری که میتواند جوان ها را به سوی مسجد جذب کرده و به اشاعه تمدن نماز یاری دهد، ویژگیهای شخصیتی و رفتاری امام جماعت مسجد میباشد. خوی نیکوی امام جماعت مسجد و مهارت اجتماعی وی در برقراری رابطه با نمازگزاران فوق العاده مؤثر میباشد. در صورتیکه خلق مطلوب و حاکی از احترام مشاهده کنند، به نماز علاقمند می‌شوند.

۵ ذکر معمولی و شیوا

مطالبی که امام جماعت ذکر می نماید، بایستی حتی المقدور معمولی و شیوا باشد و از تلفظ لغت ها و جمله ها خیره کننده و غریب و نا مأنوس بپرهیزد، به دلیل آن که عمده ی مخاطبان او بی سواد، نادر سواد و نا آشنا به کلمه ها تخصصی می‌باشند، در غیر این شکل با دقت به روحیه ی جوان ها و نادر گنجایش بودن آن‌ها، خستگی و کسالت بر آنان عارض میگردد.

۶ اختراع اختراع

بعضی از امامان جماعت هنگام سخنرانی آموخته های علمی خویش را همانگونه که فرا گرفته اند، ذکر می نمایند، در حالی که می‌توانند با بیان نمونه ها و حکایت های تاریخی، مطالب و لغت ها قصار، شوخ طبعی و ماجرا های شیرین را با رعایت نکات روانشناسی جوان ها به طوری قشنگ و دیدنی خیس عرضه نمایند.

۷ احترام و تواضع

مدام با احترام به دیگرافراد و داشتن وضعیت تواضع در مقابل همنوعان، نوعی ارادت قلبی دیگر افراد را در حق خویش جذب می‌کنیم، اکنون در حالتی که تواضع و احترام از جانب شیخ و رهبر معنوی، آن هم با جوان ها که دارنده قلبی منزه و جویای محبت میباشند، شکل گیرد، به طبعً توفیق های چشمگیری به دست خواهد آمد. این نحوه به عنوان مثال شیوه های تبلیغ عملی میباشد که در تاریخ صدر اسلام خصوصاً در وصف رسول تبارک اسلام(ص) نقل شد‌ه‌است و حاصل بسیار نیکی هم در بر داشته میباشد.

۸ آراستگی ظاهری

روضه خوان و رهبر معنوی در اجتماع می بایست در پوسته سرمشق و مثال ی نیکی ها مطرح گردد براین اساس امام جماعت بایستی به شایسته ترین وجه ممکن جامه بپوشد، پاک باشد، محاسن آراسته داشته باشد و از بو خوشبو استعمال نماید، مواظب نظافت دهن و دندان و احیاناً بوی بد دهن خویش باشد و مجموعاَ مسأله ی نظافت ظاهری را فراموش نکند.

با اعتنا به اینکه مضمون‌ فرهنگ و تمدن همواره با معنا فرهنگ و تمدن همدم میباشد، به این ترتیب جای جای که بحثی از فرهنگ وتمدن یا این که فرهنگ وتمدن پیش میاید، ناگزیر در کنار مسجد قبا مشهد یک کدام از بایستی به دیگری هم اشاره‌ای گردد. با دقت به تعاریف مختلف فرهنگ و تمدن، شاید از مقایسه آن با فرهنگ و تمدن بتوان معنا آن را پر‌نور‌خیس اظهار‌کرد.
آنچه در نگاه در آغاز به لحاظ میاید، فقدان تمایز در میان فرهنگ و تمدن و فرهنگ و تمدن میباشد و معمولاً در عبارت‌ها هم این دو به طور هم معنی به فعالیت می روند؛ به ویژه در تاریخ فرهنگ و تمدن هر مکان صحبت از فرهنگ میباشد خواسته از آن تمدن است و در محاورات سیاسی و اجتماعی نیز این دو واژه و کلمه به مکان آدرس مسجد قبا مشهد یکدیگر می‌نشینند. لکن بعد از دقیق شدن در می یابیم که‌این دو کلمه دارنده حوزه معنارسانی مستقلی میباشند؛ اگرچه به طور وام‌گیری به مکان یکدیگر بنشینند. حتی‌در عرف نیز در تمامی جا این دو کلمه و واژه به مکان یکدیگر به عمل نمی‌رود. از جملهً در صورتیکه قومی از معیار نسبتاً بالایی از رویش تولیدها صنعتی و مظاهر شهری منفعت‌مند باشد، اما از دید رفتار اجتماعی و شخصی و مناسبات انسانی فی‌مابین، درتوان ابتدایی قرار داشته باشد، به آن فامیل نسبتِ «متمدن» داده نمی شود، در حالی که واژه و کلمه «بافرهنگ» در اینجا درست گو میباشد.[۱۹]

۴.۱ - دو تفاوت تمدن و فرهنگ و تمدن
با همۀ پیوستگی فرهنگ و تمدن و فرهنگ وتمدن، دو تفاوت در بین آنها وجود داراست: در شماره تلفن مسجد قبا مشهد آغاز آنکه فرهنگ و تمدن بیشتر جنبه عملی و عینی دارااست، و تمدن بیشتر جنبه خیالی و معنوی؛ به سیرتکامل‌ای که هنر، فلسفه، حکمت، ادبیات و اعتقادات در قلمرو فرهنگ وتمدن می‌باشند، در حالی که فرهنگ بیشتر ناظر به رفع حوایج دنیوی بشر در اجتماع میباشد. می‌اقتدار مثلا مجسم کرد که آدم از چوب کشتی می‌سازد یا این که از معدن فلز حصول می‌نماید و آن را برای ساختن ابزار به عمل میبرد؛ این فرهنگ میباشد. ولی در عین اکنون قدمی از این بالاتر می‌نهد؛ یعنی می کوشد تا این کشتی را به سبکی خاص و طرزی قشنگ بسازد. یا این که چیزی که از این فلز پدید می آورد، صورت هنری داشته باشد؛ این فرهنگ وتمدن میباشد. معماری، از لحاظ آنکه زیبایی و نازکی تخیلی دارااست، جزء تمدن به شمار می‌رود، اما از آن جا که باور‌نصیب و سفت‌کننده سرپناه می گردد و به آسایش معاش یاری می‌نماید، در قلمرو فرهنگ میباشد. ضابطه، فرهنگ وتمدن میباشد در آنجا که نظم اجتماعی را موجب شود و فرهنگ وتمدن میباشد در آنجا که واجد باریک‌بینی هنری و آموخته‌های انسانی میباشد.
دوم آنکه فرهنگ بیشتر جنبه اجتماعی دارااست و تمدن بیشتر جنبه شخصی. فرهنگ وتمدن دفاع‌کننده توسعه آدم در هیات اجتماع میباشد؛ فرهنگ وتمدن پیشین از این جنبه می تواند ناظر به تکامل شخصی آدم باشد.[۲۰]
فرهنگ وتمدن به دانستن، دریافتن،‌ اندیشیدن، ژرف‌بینی و تدبیر به کارها ربط پیدا می‌نماید و دیررس، دیریاب، روینده، عمیق و استوار میباشد. البته فرهنگ وتمدن به کارها سطحی و زودگذر و آنی معاش متعلق میباشد و بیشتر جنبه اکتسابی و تقلیدی دارااست؛ زودرس، زودیاب و معمولاً استوار و تغییرپذیر میباشد.[۲۱]

۴.۲ - برداشت امریکایی اروپایی
فرهنگ وتمدن و فرهنگ وتمدن در برداشت امریکایی ــ انگلیسی هم معنی یکدیگر به فعالیت می روند، در حالی که در برداشت دیگر، معنا فرهنگ و تمدن با تاکید بر جنبه‌های عقلانیت آن به عمل می‌رود، به بر خلاف فرهنگ وتمدن که بیشتر بر مظاهر دنیوی تمدن اطلاق میشود.
کشورهای اروپایی، به ویژه آن نصیب که بازه‌ها زیر سیطره علمی و فرهنگی اسلام بر رمز برده، خواه ناخواه از فرهنگ وتمدن «فراشمول» و «فراماده» اسلام متاثر شده‌اند و تعالیم اسلامی مراد یا این که ناخواسته خمیرمایۀ اساسی معرفت حکما و فلاسفه آن‌ها، چه در باطن حاکمیت اسلام در آن مرز و بوم‌ها و چه بعداز آن، را صورت داده میباشد و ازاین‌رو چشم میگردد که کانت، ماکس وبر، گوته و نیز مارکس (در اواخر قدمت فلسفی خویش) بر بعدها دنیوی فرهنگ وتمدن نسبت به جنبه‌های عقلانیت آن تاکید کمتری داشته‌اند و بر همین اصل، فرهنگ وتمدن نیز، که وجه استحصال‌یافته و قوه‌های به‌فعلیت‌ رسیده و استعدادهای به‌ثمر نشسته فرهنگ وتمدن است، از منظر این توده معنای متمایزتری یافته میباشد، در مقابل عده ای میباشند که فرهنگ و تمدن را با تاکید بیشتری بر بعدها دنیوی آن مضمون‌ کرده‌اند.

۴.۳ - فرهنگ و تمدن تاریخی
در کنار این دو برداشت، بینش دیگری به فرهنگ نیز می‌باشد و آن «فرهنگ تاریخی» میباشد. در‌این برداشت از فرهنگ وتمدن میباشد که وجه عام آن در بشریت حیث میگردد و خیر امتیازهای امنیتی یا این که ناحیه‌ای، و فرهنگ و تمدن، تیم‌ای از ساخته‌ها و تجربه آدم در پروسه مختلف میباشد. دراین‌صورت جداگانه کردن فرهنگ چینی، اهل ایران، هندی، اروپایی و... از یکدیگر بی‌معناست. درین طریقه تمدن به مضمون‌ «تجلی وجدان جمعی خاندان خاص میباشد که از پیشین تاریخ به ارثیه رسیده میباشد.» و به دیگر ذکر، تمدن به معنای چه گونه زیستن و چه طور‌ اندیشیدن هر بستگان، و فرهنگ به معنای چه‌طور بودن و «هستن» بالفعل هر خاندان و کلاً «هستن عده انسانی» میباشد که در اینگونه برداشتی هیچ‌سیرتکامل تضادی میان فرهنگ و تمدن‌ها به وجود نخواهد آمد.[۲۲]

۴.۴ - دیرین‌خیس بودن فرهنگ وتمدن
به صورت کلی معنا تمدن کبیر‌خیس و کهن‌خیس از فرهنگ وتمدن میباشد. آدم قبل از اینکه بر تاثیر شهرنشینی به فرهنگ دست یابد، فرهنگی داشته میباشد و علامت‌اش همین اثر ها هنری‌ای هست که از وی به‌دست آمده میباشد و تاریخشان به چند هزار سال قبل از شهرنشینی می رسد. به این ترتیب، به عبارتی‌سیرتکامل که بافرهنگ بی‌تمدن داریم، متمدن بی‌فرهنگ وتمدن نیز وجود داشته میباشد.[۲۳]

۴.۵ - نیاز فرهنگ و تمدن به فرهنگ وتمدن
فرهنگ وتمدن مستلزم تمدن میباشد. چون تمدنی می تواند استوار و تولید کننده باشد که بر فرهنگ و تمدن آن ملت پایدار باشد. به عبارت دیگر فرهنگ و تمدن بایستی حمایت کننده‌ای از فرهنگ وتمدن ملی داشته باشد تا استوار و سازگار با طبع آن ملت باشد. فرهنگ و تمدن خالق فرهنگ و تمدن میباشد، البته فرهنگ وتمدن تنها می تواند جلوه‌گاه فرهنگ و تمدن باشد خیر آفریننده آن.[۲۴]
هرچه که جامعه بشری توسعه یافته‌خیس گردیده، آمیختگی تمدن و فرهنگ وتمدن در آن بیشتر شد‌ه‌است. در اینگونه جامعه‌ای، فرهنگ وتمدن از انحصار اشخاص مجرب و نابغه خارج می آید و معدود‌وبیش به همگی عموم رویه پیدا می‌نماید. فرهنگی که در پیشین زینت شخص بوده میباشد، جنبه همگانی به خویش میگیرد و در شیوه نامه مناسب معاش اجتماعی به شغل میفتد.[۲۵]

۴.۶ - فرق دیگر فرهنگ و تمدن و فرهنگ وتمدن
فرق دیگر فرهنگ وتمدن و فرهنگ درین میباشد که ممکن میباشد شی‌ای جزء فرهنگ وتمدن یک ملت باشد، ولی در عین اکنون برای ملت دیگر جزء فرهنگ آن ها باشد. مثلا ماشین برای کشورهای اروپایی جزء فرهنگشان شد‌ه‌است و برای ملت‌های شرق تمدنشان را می‌سازد و هنوز راهی در فرهنگ وتمدن آنها بازنکرده میباشد.[۲۶]

۴.۷ - تمایز تمدن و فرهنگ و تمدن
بر حسب روش‌های پیشرفت نیز دربین فرهنگ و تمدن و فرهنگ تمایز قائل گردیده‌اند: فرهنگ وتمدن به معنای «فوت‌و‌فن» فرابشری پیوسته و جمعی، و مستعد طرز‌های سرایت کردن‌پذیر و قادر به نشر جهانی میباشد و هم اکنون آنکه فرهنگ و تمدن به معنای «ابتکار عمل و آفرینندگی» به تفرق روی می دهد و مستعد طریق‌های سرایت کردن‌پذیر و همینطور جابجایی‌پذیر وجود ندارد.[۲۷]
در دعوا تمایز در بین فرهنگ و تمدن و فرهنگ وتمدن (با هر نگرشی) با تعدادی نگرش روبه‌رو می‌شویم: الف‌ــ فرهنگ و تمدن، وجه معنوی متعالی معاش اجتماعی آدم میباشد؛ و فرهنگ وتمدن وجه دنیوی و پذیره‌گردیده‌های لمس‌شدنی جامعه؛ ب‌ــ فرهنگ و تمدن، وجه فعال پرورش و رویش اندیشه میباشد و فرهنگ، شکل ثبت‌گردیده وجه ایستای فرهنگ و تمدن؛ ج‌ــ تمدن، نوع صورت‌گیری اخلاقی، عقلی و روحی شخص و تبلور آن در تربیت‌یافتگی، اوضاع و احوال مقررات، و آداب و رسوم اجتماعی یک بستگان یا این که اقوام حوزه‌ خاص جغرافیایی میباشد که از حیث آیین، ملیّت و گویش با هم اشتراک دارا‌هستند؛ و فرهنگ و تمدن یعنی کیان تعالی و فراشمول فرهنگی که به مثابه لایه جوّی پهناوری کلیه اقوام و ساکنان حیطه کلان جغرافیایی را به گونه ای زیر پوشش بگیرد که کلیه با هر نوع اختلافی در اجزای فرهنگ وتمدن، آن کیان را پذیرفته باشند؛ مانند اسلامیت، آریایی و....
نکته قابل توجه در اینجاست که در مشرب امریکایی، تفاوت تمدن و فرهنگ وتمدن بیشتر از نوع «ب» میباشد؛ چون آن ها اصولا و ریشه مفهومی تفاوتی فی مابین این دو نمی‌یابند و پژوهشگران آلمانی و اهل ایران عموماً به دو نوع «الف» و «ج» اطمینان دارا‌هستند.[۲۸]
با همگی این‌ها، اشخاصی بوده‌اند که با فرهنگ وتمدن تحت عنوان اشتغالات معنوی و فرهنگ و تمدن تحت عنوان توسعه و گسترش دنیوی مخالفت کرده‌اند که به عنوان مثال آنان هردر میباشد. وی به انکار دوگانگی در بین کار «دنیوی» و «معنوی» برخاست. بنابر نگرش وی مصنوعات به عبارتی‌قدر جزء فرهنگ و تمدن محسوب میشوند که‌تامل‌ها، اعتقادات و قیمت‌ها. فرهنگ و تمدن شامل کلیه کار‌های مبتکرانه انسانی میباشد، هم آنچه «جاری ساختن می دهد» و هم آنچه «می‌اندیشد». [۲۹]

۵ - اصول و خصوصیت‌های فرهنگ وتمدن اسلامی
[دستکاری]
اسلام طریق درنگ منحصر به خویش را داراست و به مسلمانها دنیا‌بینی خاص خویش را می آموزد تا عقاید، ایفا و خوی آن‌ها براساس آن عالم‌بینی ساخته خواهد شد و رنگ اسلامی به خویش بگیرد. لذا اسلام برای هرکدام از مفاهیم تعبیر و تفسیر منحصر خویش را ارائه میدهد.

۵.۱ - معبود عالم
آیین اسلام، آئین تسلیم در تقابل الله هست. الله آن حقیقت متعالی میباشد که کلیه مراتب دیگر حقیقت از وی نشات میگیرد و همگی چیز به وی گشوده میشود؛ چون الله مبدا، سازنده، حکم دهنده، حافظ و نهایت هستی میباشد. اسلام به ادب همین تسلیم به صلح و درود نیز دست مییابد. اسلام چیزی وجود ندارد جز معاش کردن بر پایه ی خواست و مشیت الله برای دستیابی به صلح و درود در جهان و بهروزی و فلاح در آخرت.