حکمة الاشراق (کتاب)
حِکْمَُة الْاِشْراق، مهم ترین تاثیر روحانی شهاب الدین سهروردی و منبع اساسی حکمت اشراق. این کتاب به لهجه عربی میباشد و بنابه گزارش سهروردی، در سال ۵۸۲ تألیف آن به نقطه نهایی رسیده مسجد قبا مشهد میباشد.
سهروردی حکمة الاشرق را کتابی دربرگیرنده حکمتهای شگفت انگیز و کلمه ها رمزگونه معرفی کرده و دربین اثراتی که در علم ها الهی نوشته، برای آن منزلت ویژهای قائل گردیده و آن را بینظیر وصف آدرس مسجد قبا مشهد نموده است.
حکمة الاشراق مشمول دو نصیب عمده میباشد: در قانون ها تامل و انوارالهیه. در اولِ کتاب، پیشگفتار و در پایان وصیتِ مصنّف نیز در آن رزرو مسجد قبا مشهد آمده میباشد.
متن حکمةالاشراق را اولیه توشه هانری کربن تصحیح و انستیتوی جمهوری اسلامی ایران و فرانسه این متن را، همدم با پیشگفتارای مفصّل به گویش فرانسه، با تیتر دسته دوم مصنفات روحانی اشراق در حکمت الهی در ۱۳۴۹ش/۱۹۷۰ در طهران شماره تلفن مسجد قبا مشهد چاپ کرد.
سید جعفر سجادی نیز متن حکمةالاشراق را یار با ترجمه بدون نقص آن به فارسی و گستردن مختصر آن، در ۱۳۵۵ش در طهران به چاپ رساند.
مؤلف
نوشتهی علمیٔ مهم: روحانی شهاب الدین سهروردی
شهاب الدین ابوالفتوح یحیی بن حبش بن امیرک سهروردی، در ۵۴۹ق در سهرورد در حوالی شهر زنجان مدرن چشم به جهان گشود. ابعاد در مراغه نزد مجدالدین جیلی رفت وگفتهاند که نزد وی حکمت و اصول فقه آموخته میباشد. نیز در اصفهان نزد ظهیرالدین فارسی کتاب البصایر در منطق را خوانده میباشد. سهروردی به سفرهای فراوان رفته و با بزرگان و مشایخ هر دیار ملاقات نموده است. واپسین هجرت او به حلب و دمشق بود و در آنجا گزینه احترام ملک ظواهر پادشاه قرار گرفت. این اکرام فرمانروا جوان از وی و نیز دلایل دیگر او را محسود فقها کرد و خواهان حکم قتل وی از صلاح الدین ایوبی شدند و عاقبت در ۵۸۷ق به صورت نامعلومی در جوانی در حلب از عالم رفت.[مستلزم منبع]
نظام فلسفی سهروردی بیشتر بر اشراق، مکاشفه، تصفیه باارزش و اصول کشفی ذوقی سازه شدهاست، سیر و سلوک و شهودات درونی از مهم ترین موادسازنده نظام فلسفی او به شمار میرود.[مستلزم منبع]
معرفی کتاب
این کتاب به لهجه عربی میباشد و بنابه گزارش سهروردی،[۱] در سال ۵۸۲ تألیف آن به نقطه پایان رسیده میباشد. تاریخ ظریف تألیف این کتاب را نمیقدرت مشخص و معلوم کرد، چون سهروردی در حکمةالاشراق[۲] تصریح کرده که به طور همزمان با این کتاب، بعضا اثرها فلسفی خویش را نوشته و همینطور در اکثر زمان ها اثرها فلسفی خویش از حکمة الاشراق چنان حافظه کرده که گویی قبل از آنان نقطه نهایی یافته میباشد.[۳] سهروردی در اثرها عرفانی و رمزی و تمثیلی خویش، به حکمةالاشراق اشارهای نکرده میباشد، ولی نمیاقتدار فیض گرفت که آنهارا پیش از حکمةالاشراق نوشته میباشد، چون مباحث پختهای از حکمت اشراقی دراین اثرها وجود دارااست.[۴]
سهروردی[۵] حکمة الاشرق را کتابی مشمول حکمتهای شگفت انگیز و لغت ها رمزگونه معرفی کرده و بین اثراتی که در علم ها الهی نوشته، برای آن مقام ویژهای قائل گردیده و آن را بینظیر وصف نموده است. او در بقیه اثرها خویش،[۶] برای اخذ یقین مهماش، به حکمة الاشراق ارجاع داده میباشد.
انگیزه اسمگذاری
او ادله تألیف این کتاب را سماجت دوستان و همینطور فرمانی غیبی ـ که نافرمانی از آن موجب خروج از روش راست می گردد ـ تیتر نموده است. وی در پیشگفتار،[۷] به صورت ضمنی، به وجه تسمیه این کتاب اشاره نموده است. خواسته او از حکمت به عبارتی علم ذوقی و کشفی، در مقابل دانش بحثی نظری، میباشد که از جانب خدا اعطا میشود و آرم آن در سخنان رمزگونه حکما یافت میگردد. در رأس این تیم از حکما افلاطون میباشد که وارث حکمت هرمس، والدالحکماء، شناخته میشود و از حکمای یونان و کشورایران، آن ها که از این حکمت سود کردهاند، افرادی میباشند که نفوسشان از نوروروشنایی عقل، مُشرق و نورانی میباشد؛ بدین معنی که به مشاهده وجدانی و معاینه عرفانی واقعیت دست یافتهاند و چنان که طلوع خورشید در مشرقِ عالَمِ جسمانی موجب پدیدار شدن محسوسات میگردد، طلوع نور و روشناییِ معنوی در نفوس آنها، موجب آشکار شدن معقولات و معارف شدهاست.[۸]
حکمة الاشراق (کتاب)
حِکْمَُة الْاِشْراق، مهم ترین تاثیر روحانی شهاب الدین سهروردی و منبع اساسی حکمت اشراق. این کتاب به لهجه عربی میباشد و بنابه گزارش سهروردی، در سال ۵۸۲ تألیف آن به نقطه نهایی رسیده مسجد قبا مشهد میباشد.
سهروردی حکمة الاشرق را کتابی دربرگیرنده حکمتهای شگفت انگیز و کلمه ها رمزگونه معرفی کرده و دربین اثراتی که در علم ها الهی نوشته، برای آن منزلت ویژهای قائل گردیده و آن را بینظیر وصف آدرس مسجد قبا مشهد نموده است.
حکمة الاشراق مشمول دو نصیب عمده میباشد: در قانون ها تامل و انوارالهیه. در اولِ کتاب، پیشگفتار و در پایان وصیتِ مصنّف نیز در آن رزرو مسجد قبا مشهد آمده میباشد.
متن حکمةالاشراق را اولیه توشه هانری کربن تصحیح و انستیتوی جمهوری اسلامی ایران و فرانسه این متن را، همدم با پیشگفتارای مفصّل به گویش فرانسه، با تیتر دسته دوم مصنفات روحانی اشراق در حکمت الهی در ۱۳۴۹ش/۱۹۷۰ در طهران شماره تلفن مسجد قبا مشهد چاپ کرد.
سید جعفر سجادی نیز متن حکمةالاشراق را یار با ترجمه بدون نقص آن به فارسی و گستردن مختصر آن، در ۱۳۵۵ش در طهران به چاپ رساند.
مؤلف
نوشتهی علمیٔ مهم: روحانی شهاب الدین سهروردی
شهاب الدین ابوالفتوح یحیی بن حبش بن امیرک سهروردی، در ۵۴۹ق در سهرورد در حوالی شهر زنجان مدرن چشم به جهان گشود. ابعاد در مراغه نزد مجدالدین جیلی رفت وگفتهاند که نزد وی حکمت و اصول فقه آموخته میباشد. نیز در اصفهان نزد ظهیرالدین فارسی کتاب البصایر در منطق را خوانده میباشد. سهروردی به سفرهای فراوان رفته و با بزرگان و مشایخ هر دیار ملاقات نموده است. واپسین هجرت او به حلب و دمشق بود و در آنجا گزینه احترام ملک ظواهر پادشاه قرار گرفت. این اکرام فرمانروا جوان از وی و نیز دلایل دیگر او را محسود فقها کرد و خواهان حکم قتل وی از صلاح الدین ایوبی شدند و عاقبت در ۵۸۷ق به صورت نامعلومی در جوانی در حلب از عالم رفت.[مستلزم منبع]
نظام فلسفی سهروردی بیشتر بر اشراق، مکاشفه، تصفیه باارزش و اصول کشفی ذوقی سازه شدهاست، سیر و سلوک و شهودات درونی از مهم ترین موادسازنده نظام فلسفی او به شمار میرود.[مستلزم منبع]
معرفی کتاب
این کتاب به لهجه عربی میباشد و بنابه گزارش سهروردی،[۱] در سال ۵۸۲ تألیف آن به نقطه پایان رسیده میباشد. تاریخ ظریف تألیف این کتاب را نمیقدرت مشخص و معلوم کرد، چون سهروردی در حکمةالاشراق[۲] تصریح کرده که به طور همزمان با این کتاب، بعضا اثرها فلسفی خویش را نوشته و همینطور در اکثر زمان ها اثرها فلسفی خویش از حکمة الاشراق چنان حافظه کرده که گویی قبل از آنان نقطه نهایی یافته میباشد.[۳] سهروردی در اثرها عرفانی و رمزی و تمثیلی خویش، به حکمةالاشراق اشارهای نکرده میباشد، ولی نمیاقتدار فیض گرفت که آنهارا پیش از حکمةالاشراق نوشته میباشد، چون مباحث پختهای از حکمت اشراقی دراین اثرها وجود دارااست.[۴]
سهروردی[۵] حکمة الاشرق را کتابی مشمول حکمتهای شگفت انگیز و لغت ها رمزگونه معرفی کرده و بین اثراتی که در علم ها الهی نوشته، برای آن مقام ویژهای قائل گردیده و آن را بینظیر وصف نموده است. او در بقیه اثرها خویش،[۶] برای اخذ یقین مهماش، به حکمة الاشراق ارجاع داده میباشد.
انگیزه اسمگذاری
او ادله تألیف این کتاب را سماجت دوستان و همینطور فرمانی غیبی ـ که نافرمانی از آن موجب خروج از روش راست می گردد ـ تیتر نموده است. وی در پیشگفتار،[۷] به صورت ضمنی، به وجه تسمیه این کتاب اشاره نموده است. خواسته او از حکمت به عبارتی علم ذوقی و کشفی، در مقابل دانش بحثی نظری، میباشد که از جانب خدا اعطا میشود و آرم آن در سخنان رمزگونه حکما یافت میگردد. در رأس این تیم از حکما افلاطون میباشد که وارث حکمت هرمس، والدالحکماء، شناخته میشود و از حکمای یونان و کشورایران، آن ها که از این حکمت سود کردهاند، افرادی میباشند که نفوسشان از نوروروشنایی عقل، مُشرق و نورانی میباشد؛ بدین معنی که به مشاهده وجدانی و معاینه عرفانی واقعیت دست یافتهاند و چنان که طلوع خورشید در مشرقِ عالَمِ جسمانی موجب پدیدار شدن محسوسات میگردد، طلوع نور و روشناییِ معنوی در نفوس آنها، موجب آشکار شدن معقولات و معارف شدهاست.[۸]

آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه