آخِرَت عالم بعداز مرگ و عالَمی که بعد از جهان می آید. آخرت در قبال معاش جهان جایدارد. اعتقاد و باور به آخرت را از اصول آئین اسلام میدانند و کسی را که به آن اطمینان ندارد، مسلمان نمیشمارند. در قرآن بر مداقه آخرت تأکید گردیده و ایمان به آن از اصول دعوت همگی پیامبران بوده میباشد. گفتهاند بیش تر از یکسوم آیهها قرآن به مسجد قبا مشهد آخرت مربوط می شود.
در کتابهای کلامی مسلمانها از آخرت با تیتر معاد خاطر گردیده و دلایل نقلی و عقلیای برای ثابت آن مطرح گردیدهاست. عالمان مسلمان بااستناد به نشانهها قرآن، آخرت را جهانی تماماً مختلف با جهان می دانند و خصوصیتهایی برای آن ذکر مینمایند؛ به عنوان مثال: جاودانگی، تفکیک نیکوکاران از بدکاران، دیدن فیض انجام و فایدهمندی از نعمتها بر پایه آدرس مسجد قبا مشهد ی آمادگی.
برخی از عالمان مسلمان بر این باورند که آخرت بعد از نقطه پايان معاش مادی استارت می شود، البته گروهی نیز می گویند فقید آخرت همفعلا نیز می باشد و بر جهان اشراف دارااست.
چیستی
آخِرت در لغت بهمعنای نقطه نهایی، پسین و دیگر میباشد[۱] و خواسته از آن عالَم دیگری میباشد که بعد از عالم میاید.[۲] در قرآن برای تعریف دنیا بعد از مرگ غالباً از کلمه و واژه آخرت مصرف شده (۱۰۴ توشه) و گاه تعبیرهایی زیرا «دارالآخره» (سرای دیگر= بعداز عالم) و «یومالآخِر» (روز دیگر= روز قیامت ) به فعالیت رزرو مسجد قبا مشهد رفته میباشد.[۳]
عنایت اعتقاد به آخرت
اعتقادوباور به آخرت از اصول آئین و شرط مسلمانی میباشد؛ یعنی هر کس آن را نپذیرد، مسلمان به شمار نمیرود.[۴] از نگاه مرتضی مطهری، مهمترین آموزهای که تمامی انبیا بعداز توحید، عموم را به آن دعوت کردهاند، ایمان به فقید آخرت شماره تلفن مسجد قبا مشهد بوده میباشد.[۵]
بهگفته محمدتقی مصباح یزدی، بیش تر از یکسوم نشانهها قرآن به آخرت رابطه دارااست.[۶] در قرآن اعتقاد و باور به عالم آخرت، از عنصرها دعوت تمامی پیامبران، نقل شده میباشد.[۷] طبق آیهها قرآن، یقین به آخرت در کنار ایمان به آفریدگار و ایمان به نبوّت یکی سه رکن آیین اسلام میباشد.[۸] بهاعتقاد کلیه مذهب ها اسلامی، ایمان به آخرت جزو ضروریات آیین میباشد و هر که به آن ایمان نداشته باشد مسلمان وجود ندارد.[۹]
به نقل از مرتضی مطهری، در کتابهای کلامی مسلمانها از ایمان به فقیه آخرت با تیتر «اصل معاد» حافظه گردیده است.[۱۰] برزخ، قیامت، صراط، اکانت، شفاعت، فردوس و جهنم از کارها مرتبط با آخرتاند که در قرآن، روایات و نوشتههای عالمان مسلمان از آنها مشاجره میشود و طبق قرآن می بایست به آن ها باور داشت.[۱۱]
دلایل وجود آخرت
عالمان مسلمان مهمترین عامل وجود عالم آخرت را ادله نقلی ازجمله وحی میدانند؛ یعنی همینکه پیامبرانِ معصوم، از وجود عالم آخرت خبر میدهند و عموم را به آن دعوت مینمایند، ادله وجود عالم آخرت میباشد.[۱۲] برای مثال دلایل نقلی دراین مورد آیه ۷ سوره تغابن میباشد: «قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ...»«بگو: آرى، قسم و سوگند به پروردگارم، قطعاً برانگيخته خواهيد شد.»[۱۳]
بهگفته مرتضی مطهری بهجز استدلال نقلی طرق دیگری هم برای ثابت دانا آخرت می باشد که حداقل «قرائن و علائم» وجود دنیا آخرتاند. وی سه رویه را دراین مورد اسم میبرد: ۱. آشنایی معبود، ۲. آشنایی عالم ۳. آشنایی روح و نفس بشر.[۱۴]
«استدلال حکمت» و «دلیل عدل و داد» از دلایل عقلیای میباشد که متکلمان برای ثابت وجود آخرت مطرح مینمایند.[۱۵]
در عامل حکمت گفته میگردد با حکمت خدا سازگار وجود ندارد که حیات آدم را که قابلیت جاودانگی داراست، به معاش مادی محصور نماید؛ زیرا معبود آدم را آفریده میباشد که اورا به بیشترین کمال ممکن برساند و وصال به بیشترین کمال در جهان پژوهشگر نمیشود؛ چراکه بها وجودی کمالات اخروی با کمالات مادی قابلمقایسه وجود ندارد.[۱۶]
دلیل عدل و داد هم می گوید: از آنجا که درین عالم نیکوکاران و بدکاران جایزه و کیفر شغل های خویش را آنچنان که در خور آنان میباشد، نمیبینند، عدل و داد پروردگار اقتضا مینماید که دنیا دیگری باشد که در آن هر شخص به آنچه سزاوار آن میباشد، رسد.[۱۷]
خصوصیتهای آخرت و تفاوت آن با جهان
بهگفته مرتضی مطهری در صدها آیه از قرآن موضوعات مربوط به دانا آخرت، همانند فقیه بعداز مرگ، روز قیامت، کیفیت محشورشدن مردگان، معیار، اکانت، ضبط انجام، پردیس و دوزخ و جاودانگی فقید آخرت مطرح شدهاست.[۱۸] عالمان مسلمان برپایه آیهها قرآن آخرت را عالَمی تماماً متعدد با عالم و نظام جان دار در آن میدانند.[۱۹] ملاصدرا بر این اطمینان میباشد که چنانچه روح، داخلِ جسد میباشد فقیهِ آخرت نیز درون فقیه دنیاست.[۲۰]حکیم سبزواری نیز در توضیح این حرف فقیه آخرت را در حین دانا جهان دانسته و آن را در مقایسه با فقید جهان مانند جوجه پرنده نسبت به تخم آن میداند.[۲۱] در آخرت کلیه آدمها از شروع آفرینش تا نقطه نهایی آن، به طور همزمان معاش مینمایند.[۲۲] در آن، آدمها یا این که در خوشبختی مطلقاند و هرچه بخواهند برایشان مهیا میباشد یا این که در سیاه بختی مطلقاند که چیزی جز آنچه بد فکر میکنند، نصیبشان نمیشود؛ ولی در عالم معاش و مرگ، منفعتمندی و محرومیت، شقاوت و بهروزی، مشقت و ریلکس، و حزن و شور با هم آمیخته میباشد.[۲۳]
برخی دیگر از خصوصیتهای آخرت مبنی بر نشانهها قرآن و احادیث بهتفصیل پایین میباشد:
جاودانگی: طبق آیهها قرآن آخرت نقطه نهاییناپذیر و ابدی میباشد. از جمله در آیه ۳۴ سوره ق آورده شده میباشد که در آخرت به بهشتیان بشارت داده می گردد: «امروز روز جاودانگی میباشد.» همینطور در غررالحکم از امام علی(ع) نقل شدهاست: «جهان مجموعشدنی و آخرت ابدی میباشد.»[۲۴]
تفکیک نیکوکاران از بدکاران: بر محور آیه ها قرآن، در آخرت نیکوکاران و بدکاران از هم مستقل میگردند: «و اى گناهکاران، امروز [از بیگناهان] مستقل گردید»؛[۲۵] «کسانى که بی دینی ورزیدند، بهسوى دوزخ وجهنم گرد آورده خواهند شد، تا آفریدگار چرک آلود را از تمیز جداگانه نماید.»[۲۶] مؤمنان خرسنداند و به فردوس میروند و کافران اندوهگیناند و وارد دوزخ می شوند:[۲۷] «کسانى که از پروردگارشان پروا داشتهاند، دستهمجموعه بهسوى پردیس سوق داده میشوند»؛[۲۸] «و مجرمان را با درحال حاضر تشنگى بهسوى دوزخ وجهنم می رانیم.»[۲۹]
دیدن سود انجام: برپایه نشانهها قرآن آدم فیض ایفا خویش در عالم را در آخرت خواهد رویت کرد: «و [سود] تلاش وی بهزودى چشم شود. آنگاه هرچه آحادخیس به وى محرک میدهند»؛[۳۰] «پس هرکه هموزن ذرّهاى نیکى نماید، [سود] آن را خواهد روئت کرد و هرکه هموزن ذرّهاى بدى نماید [فیض] آن را خواهد روءیت کرد.»[۳۱]
منفعتمندی مطابق استعداد: برخلاف جهان، در آخرت هرکس برپایه استحقاقش، فایدهمند می گردد. در حدیثی از امام علی(ع) آمده میباشد: «وضع و اوضاع جهان تابعِ رخداد میباشد و وضع و اوضاع آخرت از استحقاق بشرها تبعیت مینماید.»[۳۲][یادداشت ۱]
آخِرَت عالم بعداز مرگ و عالَمی که بعد از جهان می آید. آخرت در قبال معاش جهان جایدارد. اعتقاد و باور به آخرت را از اصول آئین اسلام میدانند و کسی را که به آن اطمینان ندارد، مسلمان نمیشمارند. در قرآن بر مداقه آخرت تأکید گردیده و ایمان به آن از اصول دعوت همگی پیامبران بوده میباشد. گفتهاند بیش تر از یکسوم آیهها قرآن به مسجد قبا مشهد آخرت مربوط می شود.
در کتابهای کلامی مسلمانها از آخرت با تیتر معاد خاطر گردیده و دلایل نقلی و عقلیای برای ثابت آن مطرح گردیدهاست. عالمان مسلمان بااستناد به نشانهها قرآن، آخرت را جهانی تماماً مختلف با جهان می دانند و خصوصیتهایی برای آن ذکر مینمایند؛ به عنوان مثال: جاودانگی، تفکیک نیکوکاران از بدکاران، دیدن فیض انجام و فایدهمندی از نعمتها بر پایه آدرس مسجد قبا مشهد ی آمادگی.
برخی از عالمان مسلمان بر این باورند که آخرت بعد از نقطه پايان معاش مادی استارت می شود، البته گروهی نیز می گویند فقید آخرت همفعلا نیز می باشد و بر جهان اشراف دارااست.
چیستی
آخِرت در لغت بهمعنای نقطه نهایی، پسین و دیگر میباشد[۱] و خواسته از آن عالَم دیگری میباشد که بعد از عالم میاید.[۲] در قرآن برای تعریف دنیا بعد از مرگ غالباً از کلمه و واژه آخرت مصرف شده (۱۰۴ توشه) و گاه تعبیرهایی زیرا «دارالآخره» (سرای دیگر= بعداز عالم) و «یومالآخِر» (روز دیگر= روز قیامت ) به فعالیت رزرو مسجد قبا مشهد رفته میباشد.[۳]
عنایت اعتقاد به آخرت
اعتقادوباور به آخرت از اصول آئین و شرط مسلمانی میباشد؛ یعنی هر کس آن را نپذیرد، مسلمان به شمار نمیرود.[۴] از نگاه مرتضی مطهری، مهمترین آموزهای که تمامی انبیا بعداز توحید، عموم را به آن دعوت کردهاند، ایمان به فقید آخرت شماره تلفن مسجد قبا مشهد بوده میباشد.[۵]
بهگفته محمدتقی مصباح یزدی، بیش تر از یکسوم نشانهها قرآن به آخرت رابطه دارااست.[۶] در قرآن اعتقاد و باور به عالم آخرت، از عنصرها دعوت تمامی پیامبران، نقل شده میباشد.[۷] طبق آیهها قرآن، یقین به آخرت در کنار ایمان به آفریدگار و ایمان به نبوّت یکی سه رکن آیین اسلام میباشد.[۸] بهاعتقاد کلیه مذهب ها اسلامی، ایمان به آخرت جزو ضروریات آیین میباشد و هر که به آن ایمان نداشته باشد مسلمان وجود ندارد.[۹]
به نقل از مرتضی مطهری، در کتابهای کلامی مسلمانها از ایمان به فقیه آخرت با تیتر «اصل معاد» حافظه گردیده است.[۱۰] برزخ، قیامت، صراط، اکانت، شفاعت، فردوس و جهنم از کارها مرتبط با آخرتاند که در قرآن، روایات و نوشتههای عالمان مسلمان از آنها مشاجره میشود و طبق قرآن می بایست به آن ها باور داشت.[۱۱]
دلایل وجود آخرت
عالمان مسلمان مهمترین عامل وجود عالم آخرت را ادله نقلی ازجمله وحی میدانند؛ یعنی همینکه پیامبرانِ معصوم، از وجود عالم آخرت خبر میدهند و عموم را به آن دعوت مینمایند، ادله وجود عالم آخرت میباشد.[۱۲] برای مثال دلایل نقلی دراین مورد آیه ۷ سوره تغابن میباشد: «قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ...»«بگو: آرى، قسم و سوگند به پروردگارم، قطعاً برانگيخته خواهيد شد.»[۱۳]
بهگفته مرتضی مطهری بهجز استدلال نقلی طرق دیگری هم برای ثابت دانا آخرت می باشد که حداقل «قرائن و علائم» وجود دنیا آخرتاند. وی سه رویه را دراین مورد اسم میبرد: ۱. آشنایی معبود، ۲. آشنایی عالم ۳. آشنایی روح و نفس بشر.[۱۴]
«استدلال حکمت» و «دلیل عدل و داد» از دلایل عقلیای میباشد که متکلمان برای ثابت وجود آخرت مطرح مینمایند.[۱۵]
در عامل حکمت گفته میگردد با حکمت خدا سازگار وجود ندارد که حیات آدم را که قابلیت جاودانگی داراست، به معاش مادی محصور نماید؛ زیرا معبود آدم را آفریده میباشد که اورا به بیشترین کمال ممکن برساند و وصال به بیشترین کمال در جهان پژوهشگر نمیشود؛ چراکه بها وجودی کمالات اخروی با کمالات مادی قابلمقایسه وجود ندارد.[۱۶]
دلیل عدل و داد هم می گوید: از آنجا که درین عالم نیکوکاران و بدکاران جایزه و کیفر شغل های خویش را آنچنان که در خور آنان میباشد، نمیبینند، عدل و داد پروردگار اقتضا مینماید که دنیا دیگری باشد که در آن هر شخص به آنچه سزاوار آن میباشد، رسد.[۱۷]
خصوصیتهای آخرت و تفاوت آن با جهان
بهگفته مرتضی مطهری در صدها آیه از قرآن موضوعات مربوط به دانا آخرت، همانند فقیه بعداز مرگ، روز قیامت، کیفیت محشورشدن مردگان، معیار، اکانت، ضبط انجام، پردیس و دوزخ و جاودانگی فقید آخرت مطرح شدهاست.[۱۸] عالمان مسلمان برپایه آیهها قرآن آخرت را عالَمی تماماً متعدد با عالم و نظام جان دار در آن میدانند.[۱۹] ملاصدرا بر این اطمینان میباشد که چنانچه روح، داخلِ جسد میباشد فقیهِ آخرت نیز درون فقیه دنیاست.[۲۰]حکیم سبزواری نیز در توضیح این حرف فقیه آخرت را در حین دانا جهان دانسته و آن را در مقایسه با فقید جهان مانند جوجه پرنده نسبت به تخم آن میداند.[۲۱] در آخرت کلیه آدمها از شروع آفرینش تا نقطه نهایی آن، به طور همزمان معاش مینمایند.[۲۲] در آن، آدمها یا این که در خوشبختی مطلقاند و هرچه بخواهند برایشان مهیا میباشد یا این که در سیاه بختی مطلقاند که چیزی جز آنچه بد فکر میکنند، نصیبشان نمیشود؛ ولی در عالم معاش و مرگ، منفعتمندی و محرومیت، شقاوت و بهروزی، مشقت و ریلکس، و حزن و شور با هم آمیخته میباشد.[۲۳]
برخی دیگر از خصوصیتهای آخرت مبنی بر نشانهها قرآن و احادیث بهتفصیل پایین میباشد:
جاودانگی: طبق آیهها قرآن آخرت نقطه نهاییناپذیر و ابدی میباشد. از جمله در آیه ۳۴ سوره ق آورده شده میباشد که در آخرت به بهشتیان بشارت داده می گردد: «امروز روز جاودانگی میباشد.» همینطور در غررالحکم از امام علی(ع) نقل شدهاست: «جهان مجموعشدنی و آخرت ابدی میباشد.»[۲۴]
تفکیک نیکوکاران از بدکاران: بر محور آیه ها قرآن، در آخرت نیکوکاران و بدکاران از هم مستقل میگردند: «و اى گناهکاران، امروز [از بیگناهان] مستقل گردید»؛[۲۵] «کسانى که بی دینی ورزیدند، بهسوى دوزخ وجهنم گرد آورده خواهند شد، تا آفریدگار چرک آلود را از تمیز جداگانه نماید.»[۲۶] مؤمنان خرسنداند و به فردوس میروند و کافران اندوهگیناند و وارد دوزخ می شوند:[۲۷] «کسانى که از پروردگارشان پروا داشتهاند، دستهمجموعه بهسوى پردیس سوق داده میشوند»؛[۲۸] «و مجرمان را با درحال حاضر تشنگى بهسوى دوزخ وجهنم می رانیم.»[۲۹]
دیدن سود انجام: برپایه نشانهها قرآن آدم فیض ایفا خویش در عالم را در آخرت خواهد رویت کرد: «و [سود] تلاش وی بهزودى چشم شود. آنگاه هرچه آحادخیس به وى محرک میدهند»؛[۳۰] «پس هرکه هموزن ذرّهاى نیکى نماید، [سود] آن را خواهد روئت کرد و هرکه هموزن ذرّهاى بدى نماید [فیض] آن را خواهد روءیت کرد.»[۳۱]
منفعتمندی مطابق استعداد: برخلاف جهان، در آخرت هرکس برپایه استحقاقش، فایدهمند می گردد. در حدیثی از امام علی(ع) آمده میباشد: «وضع و اوضاع جهان تابعِ رخداد میباشد و وضع و اوضاع آخرت از استحقاق بشرها تبعیت مینماید.»[۳۲][یادداشت ۱]

رزرو مسجد قبا مشهد برای برگزاری مراسم