فُضَیل بن یَسار از اصحاب اجماع که از امام باقر(ع) و امام راست گو(ع) قصه نموده است. اسم وی در گواهی بیش تر از ۲۵۴ حدیث آمده و رجالیان، اورا توثیق کردهاند. امام درست گو درباره او از تفسیر «منا اهلالبیت»؛ (از ما اهل بیت میباشد) استعمال مسجد قبا مشهد نموده است.
نسب و محل تولد
فضیل بن یسار نهدی بصری نسبش به بستگان بنینهد از قبایل یمن می رسد که از فرزندان نهد بن لیث یمنی میباشند.[۱] تاریخ به دنیا آمدن فضیل دقیقا مشخص وجود ندارد اما بنابر گزارشهای تاریخی در اواخر قرن نخستین قمری در کوفه متولد آدرس مسجد قبا مشهد شدهاست.[۲]
وی روزگار اول معاش را در کوفه سپری کرد و آنگاه به بصره سفر کرد و از همین رو به بصری جهانی شد.[۳]
لقب و کنیه
زیرا فرزند تبارک فضیل قاسم اسم داشت، لقب پر اسم و رسم او، ابوالقاسم میباشد. اما در بعضی از منابع، لقب ابومِسْوَر نیز برایش مذکور میباشد. کنیه معروف او نیز «نَهْدی» رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴]
منزلت علمی
رجالیان فضیل را از اصحاب امام باقر(ع) و امام راستگو(ع)[۵] و اصحاب اجماع میدانند.[۶] بر پایه ی منابع، رجالشناسان شیعه بر وثاقت و علم فضیل تاکید دارا هستند؛ کشّی اورا در زمره اشخاصی قرار داده که آحاد عالمان و فقیهان شیعه بر عدل و داد و وثاقتشان اتّفاق داراهستند و روایاتشان را درست میدانند و آنهارا عالمترین اصحاب امام باقر و امام درستگو (ع) به شمار آوردهاند.[۷] روضه خوان اثرگذار، فضیل را در تیم فقیهان والا شیعه قرار داده میباشد که شیعهها برای فراگرفتن احکام آئین به آنها بازگشت میکردند و هیچکس آن ها را مذمت شماره تلفن مسجد قبا مشهد نکرده میباشد.[۸]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درست گو(ع)
۱ جَرغبت بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
نزد امامان شیعه
بنابر گزارش منابع رجالی، فضیل بن یسار از رده ویژهای نزد اهل بیت و بهویژه امام درستگو (ع) منتفع بود؛ آن حضرت در مواقعی به عنوان مثال علی بن سعید بصری را به فضیل ارجاع داده و رده علمی اورا تأیید نموده است.[۹][یادداشت ۱]
بنابر روایتی هرگاه حضرت درستگو(ع) به فضیل می نگریست، میفرمود: «مژده بده بشرهای خاشع را. هرکس دوست داراست مردی از اهل پردیس را ببیند، بدین مرد نگاه نماید.» و یا این که میفرمود: «زمین به فضیل بن یسار، ادب و اُنس می گیرد.»[۱۰]
همینطور به هنگام غسل فضیل اتفاقاتی افتاده میباشد که با وصال خبرها آن به امام درست گو(ع)، وی برای فضیل از پروردگار طلب عفو وبخشش کرد و فرمود.
...هو منا أهل البيت. (وی از ما اهل بیت میباشد.)[۱۱]
نقل ماجرا
اسم فضیل بن یسار در مدرک بیشتراز ۲۵۴ داستان آمده میباشد، او در نقل روایات به صورت بدون واسطه از امام باقر(ع) و امام درستگو(ع) داستان مینماید و ضمن این او از زکریا بن عبداللّه نقّاض و عبدالواحد مختار انصاری نیز ماجرا نقل نموده است. اشخاص اکثری نیز از فضیل داستان نقل کردهاند که بعضی از آنها عبارتند از:
ابان بن عثمان
جمیل بن دراج
حسن بن دوست داستنی
حماد بن عثمان
یونس بن عبدالرحمن
علی بن رئاب
حریز بن عبداللّه سجستانی
علاء بن رزین
عبداللّه بن سنان
جمیل بن با تقوا [۱۲]
قضیه احادیث
رغبت روایی فضیل بیشتر متمایل به فقه میباشد؛ گرچه بین خبر ها وی، روایاتی در حوزه توحید، ولایت و پاکی اهل بیت و رفتار نیز وجود داراست. البته بیشتر دیدگاه وی، متمرکز در احکام فقاهتی میباشد. از همین رو یکی لقب ها فضیل بن یسار، «دانا شیعه» میباشد.[۱۳]
وفات
فضیل در بعدازظهر امام راستگو(ع) درگذشت[۱۴] هر چندین تاریخ ظریف آن مشخص و معلوم وجود ندارد. درباره محل وفات وی نیز استحضار دقیقی در دسترس وجود ندارد اما از آنجا که در تاریخ سخنی درباره رجوع و برگشت او از بصره نیست به احتمال در به عبارتی شهر وفات یافته میباشد.[۱۵]
پانویس
فُضَیل بن یَسار از اصحاب اجماع که از امام باقر(ع) و امام راست گو(ع) قصه نموده است. اسم وی در گواهی بیش تر از ۲۵۴ حدیث آمده و رجالیان، اورا توثیق کردهاند. امام درست گو درباره او از تفسیر «منا اهلالبیت»؛ (از ما اهل بیت میباشد) استعمال مسجد قبا مشهد نموده است.
نسب و محل تولد
فضیل بن یسار نهدی بصری نسبش به بستگان بنینهد از قبایل یمن می رسد که از فرزندان نهد بن لیث یمنی میباشند.[۱] تاریخ به دنیا آمدن فضیل دقیقا مشخص وجود ندارد اما بنابر گزارشهای تاریخی در اواخر قرن نخستین قمری در کوفه متولد آدرس مسجد قبا مشهد شدهاست.[۲]
وی روزگار اول معاش را در کوفه سپری کرد و آنگاه به بصره سفر کرد و از همین رو به بصری جهانی شد.[۳]
لقب و کنیه
زیرا فرزند تبارک فضیل قاسم اسم داشت، لقب پر اسم و رسم او، ابوالقاسم میباشد. اما در بعضی از منابع، لقب ابومِسْوَر نیز برایش مذکور میباشد. کنیه معروف او نیز «نَهْدی» رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴]
منزلت علمی
رجالیان فضیل را از اصحاب امام باقر(ع) و امام راستگو(ع)[۵] و اصحاب اجماع میدانند.[۶] بر پایه ی منابع، رجالشناسان شیعه بر وثاقت و علم فضیل تاکید دارا هستند؛ کشّی اورا در زمره اشخاصی قرار داده که آحاد عالمان و فقیهان شیعه بر عدل و داد و وثاقتشان اتّفاق داراهستند و روایاتشان را درست میدانند و آنهارا عالمترین اصحاب امام باقر و امام درستگو (ع) به شمار آوردهاند.[۷] روضه خوان اثرگذار، فضیل را در تیم فقیهان والا شیعه قرار داده میباشد که شیعهها برای فراگرفتن احکام آئین به آنها بازگشت میکردند و هیچکس آن ها را مذمت شماره تلفن مسجد قبا مشهد نکرده میباشد.[۸]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درست گو(ع)
۱ جَرغبت بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
نزد امامان شیعه
بنابر گزارش منابع رجالی، فضیل بن یسار از رده ویژهای نزد اهل بیت و بهویژه امام درستگو (ع) منتفع بود؛ آن حضرت در مواقعی به عنوان مثال علی بن سعید بصری را به فضیل ارجاع داده و رده علمی اورا تأیید نموده است.[۹][یادداشت ۱]
بنابر روایتی هرگاه حضرت درستگو(ع) به فضیل می نگریست، میفرمود: «مژده بده بشرهای خاشع را. هرکس دوست داراست مردی از اهل پردیس را ببیند، بدین مرد نگاه نماید.» و یا این که میفرمود: «زمین به فضیل بن یسار، ادب و اُنس می گیرد.»[۱۰]
همینطور به هنگام غسل فضیل اتفاقاتی افتاده میباشد که با وصال خبرها آن به امام درست گو(ع)، وی برای فضیل از پروردگار طلب عفو وبخشش کرد و فرمود.
...هو منا أهل البيت. (وی از ما اهل بیت میباشد.)[۱۱]
نقل ماجرا
اسم فضیل بن یسار در مدرک بیشتراز ۲۵۴ داستان آمده میباشد، او در نقل روایات به صورت بدون واسطه از امام باقر(ع) و امام درستگو(ع) داستان مینماید و ضمن این او از زکریا بن عبداللّه نقّاض و عبدالواحد مختار انصاری نیز ماجرا نقل نموده است. اشخاص اکثری نیز از فضیل داستان نقل کردهاند که بعضی از آنها عبارتند از:
ابان بن عثمان
جمیل بن دراج
حسن بن دوست داستنی
حماد بن عثمان
یونس بن عبدالرحمن
علی بن رئاب
حریز بن عبداللّه سجستانی
علاء بن رزین
عبداللّه بن سنان
جمیل بن با تقوا [۱۲]
قضیه احادیث
رغبت روایی فضیل بیشتر متمایل به فقه میباشد؛ گرچه بین خبر ها وی، روایاتی در حوزه توحید، ولایت و پاکی اهل بیت و رفتار نیز وجود داراست. البته بیشتر دیدگاه وی، متمرکز در احکام فقاهتی میباشد. از همین رو یکی لقب ها فضیل بن یسار، «دانا شیعه» میباشد.[۱۳]
وفات
فضیل در بعدازظهر امام راستگو(ع) درگذشت[۱۴] هر چندین تاریخ ظریف آن مشخص و معلوم وجود ندارد. درباره محل وفات وی نیز استحضار دقیقی در دسترس وجود ندارد اما از آنجا که در تاریخ سخنی درباره رجوع و برگشت او از بصره نیست به احتمال در به عبارتی شهر وفات یافته میباشد.[۱۵]
پانویس
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه