تعلیم گویش عربی
در منابع عربیاسلامی نکتهای که عاقبت اسماعیل را با سرانجام عموم عرب لینک زده میباشد، همدم شدن با قبیلۀ جرهم از اعراب بائده و «مستعرب» شدن اوست که شخصیت اسماعیل را به تیتر یک «مهاجرِ عربی گردیده» مطرح مسجد قبا مشهد میسازد.
مبتنی بر احادیث با سپری شد مدتی از مسافرت اسماعیل به مکه، از برکت وجود چشمۀ زمزم، آن منطقۀ کم آب، قابل زیست شد و جرهمیان که در مسیر کوچ خویش، از آن حوالی میگذشتند، یا این که به روایتی در آن زمانه در حوالی مکه مستقر بودند، پس از باخبر شدن از وجود آب، با دستیابی اذن در آن جای آدرس مسجد قبا مشهد مقیم شدند.[۱۹]
در احادیث اینگونه آمده میباشد که اسماعیل در مجاورت جرهمیان، گویش عربی را فراگرفت[۲۰] و حتی زمانی که در هنگام بنای کعبه با بابا خویش حرف میاظهار کرد، ابراهیم به لهجه خود خطاب می کرد و اسماعیل به عربی جواب میاعطا کرد و تفاهم نتیجه ها رزرو مسجد قبا مشهد می شد.[۲۱]
عرب زبانیِ اسماعیل در احادیث بهاندازهای گزینه اعتنا بوده که گاهی اورا اولیه کسی دانستهاند که به لهجه عربی سخن نموده است.[۲۲] در بعضا احادیث حتی اولیه نگارش عربی را نیز به وی نسبت شماره تلفن مسجد قبا مشهد دادهاند.[۲۳]
ساختن منزل کعبه
از حادثه ها اساسی در قصه معاش اسماعیل، ملازمت وی با ابراهیم(ع) در ساختن منزل کعبه میباشد. درباره نشانهها ۱۲۵ تا ۱۲۷ از سوره بقره که به برپایی بیت پروردگار و پیراستن آن از زشتیها بوسیله ابراهیم و اسماعیل(ع) اشاره داراست، احادیث اسلامی به شرح این روایت پرداختهاند. در منابع آمده میباشد که ابراهیم(ع) برای به مکانآوردن امر الهی درباره برپایی کعبه به مکه آمد و اسماعیل به هم پا بابا دست به عمل بنای کعبه شد.[۲۴]
درباره این مسئله احادیث مختلفی وجود داراست که گاهی در جزئیات به روایتپردازی گراییدهمیباشد.[۲۵] در برخی از احادیث، جنبش ابراهیم، هاجر و اسماعیل از شام به مکه اصولاً به علت بنای کعبه دانسته گردیده میباشد.[۲۶]
بر اساس آیاتی از سوره بقره،[۲۷] در جریان ساختن منزل کعبه، اسماعیل یار و همدم بابا دست به دعا برداشته، در طلب هدایت ذریه خویش و درخواست برانگیختن پیامبر اکرم(ص) از در بین آنها، شرکت کردن داشته میباشد.[۲۸]
قربانی کردن اسماعیل(ع)
نوشته ی علمیٔ مهم: ذبح اسماعیل
حدیثی پر اسم و رسم از نبی اکرم(ص) میباشد که در آن، حضرت خویش را «ابن الذبیحین» (اشاره به اسماعیل و عبدالله بن عبدالمطلب) خواندهاند.[۲۹]
در شرح روایی قصه ذبح اینگونه می یابیم که پس از بنای کعبه، ابراهیم(ع) پس از اخذ دستور الهی به ذبح در رؤیا، آن را با فرزند مطرح میسازد و وی نیز به دستور الهی گردن مینهد.[۳۰] در پرداخت روایت در احادیث آمده میباشد که ابلیس زیرا مطلع شد که ابراهیم، همدم فرزند برای اجرا دادن دستور روش کوه ثبیر را در پیش گرفتهاند، کارایی در فریفتن اسماعیل کرد و زیرا توفیقی نیافت، نزد هاجر رفت و تلاشی متعددی کرد تا اورا فریب دهد اما غالب نشد.
ابراهیم و اسماعیل(ع) به نوک کوه رسیدند و آن گاه که اسماعیل بابا را در آن فعالیت نگران مشاهده کرد، نگرانی را از دل وی پیروزی و رضایت خویش به اطاعت امر الهی را گوشزد کرد. پس وقتی که ابراهیم کارد را بر گلوی اسماعیل بنیان، آوای غیبی اورا از ادامۀ عمل دستگیر. امر آمد که خدا در مقابل طاقت و صحت وی، گوسفندی را فدیه گذارده میباشد و ابراهیم را مأمور تشکیل داد تا گوسفند را به مکان اسماعیل، قربانی نماید.[۳۱]
قصه قربانی کردن اسماعیل در نشانهها ۱۰۰ تا ۱۰۷ سوره صافات مذکور میباشد.[۳۲]
وفات و محل دفن
حجر اسماعیل، مدفن هاجر(س) و اسماعیل(ع)
منابع روایی، قدمتِ اسماعیل را ۱۳۰ سال و حتی بیشتر نوشتهاند که پس از مرگ، پیکر وی در منطقه حِجر در کنار مدفن مادرش هاجر به خاک ودیعه شد.[۳۳]
نبوت اسماعیل(ع)
اسماعیل(ع) به تصریح قرآن کریم ومهربان در زمرۀ انبیای الهی بود و آئین اورا در راستای دعوت توحیدی ابراهیم(ع) و در مقابل کفر و بتپرستی قرار دادهاند.[۳۴] اسم وی بارها به تیتر یکیاز از پیامبران در قرآن مذکور میباشد.[۳۵]
بر اساس احادیث، نبوت وی به دلیل هدایت جرهمیان، و نیز قبایل یمانی و عمالیق بود. وی در مقطع ۵۰ سال، فی مابین وی به اجرا رسالت الهی پرداخت و آنها را به نماز و زکات فراخواند و از پرستش بتان بر حذر داشت؛ البته آنها به جز گروهی اندک، در بی دینی خویش پا برجای ماندند.[۳۶]
اسحاق جانشین اسماعیل(ع)
اسماعیل پیش از مرگ وصیت کرد تا دخترش با پسر عمویش عیصو (عیص) فرزند اسحاق وصلت نماید و نیز نبوت را به برادرش اسحاق سپرد.[۳۷] اسماعیل که در طول سالها ذمه دار کارها منزل کعبه بود، سرپرستی کعبه را به فرزندش نابت سپرد.[۳۸]
نوادگان اسماعیل(ع)
براساس نقلهای تاریخی، اسماعیل دوازده پسر داشت که از در بین آنها، قیدار، مدین و ادبیل مشهورترند. مدین به سرزمینی در شمال که به اسم خویش وی به مرزو بوم مدین شناخته شد، کوچ کرد و از فرزندان وی شعیب به پیامبری برگزیده شد.[۳۹]
در منابع خاطر گردیده، همینطور اسماعیل به تیتر یکیاز از اجداد اساسی عرب به شمار آمده میباشد و نسب عدنان، نیای قسمت وسیعی از قبایل عرب، به وی گشوده می گردد؛ در حالی که اقلیتی از منابع دیرین نسبشناسی، نسب کلیه قبایل، حتی اعراب قحطانی را بدو رسانیدهاند و اسماعیل را ابوالعرب خواندهاند.[۴۰]
بر طبق یک سری قصه، اسماعیل در کنار هود، با تقوا، شعیب و حضرت محمد صلی الله علیه و آله یکی از از ۵ نبی عرب معرفی گردیده[۴۱] و پیامبر اکرم(ص) به تیتر شخص برگزیده از ذریۀ وی شناخته گردیده میباشد.[۴۲]
پانویس
قاموس معانی الاسماء، پایین کلمه اسماعیل، مقر اینترنتی المعانی، تاریخ بازدید: ۲۷-۰۱-۱۳۹۶ش.
نک: بغوی، ج۱، ص۱۵۳.
ص ۶۴ ؛ نیز نک: گزنیوس،ص ۱۰۳۵ ؛ برایت، ص۹۰.
بقره، آیه ۱۲۷.
بقره، آیه۱۳۳، ۱۳۶، ۱۴۰؛ آل عمران، آیه ۸۴؛ نساء، آیه ۱۶۳؛ انعام، آیه۸۶.
ابراهیم، آیه ۳۹.
انبیاء، آیه۸۵؛ ص، آیه ۴۸.
نک: فخرالدین رازی،، ج۲۲، ص۲۱۰.
مریم، آیه۵۴
تعلیم گویش عربی
در منابع عربیاسلامی نکتهای که عاقبت اسماعیل را با سرانجام عموم عرب لینک زده میباشد، همدم شدن با قبیلۀ جرهم از اعراب بائده و «مستعرب» شدن اوست که شخصیت اسماعیل را به تیتر یک «مهاجرِ عربی گردیده» مطرح مسجد قبا مشهد میسازد.
مبتنی بر احادیث با سپری شد مدتی از مسافرت اسماعیل به مکه، از برکت وجود چشمۀ زمزم، آن منطقۀ کم آب، قابل زیست شد و جرهمیان که در مسیر کوچ خویش، از آن حوالی میگذشتند، یا این که به روایتی در آن زمانه در حوالی مکه مستقر بودند، پس از باخبر شدن از وجود آب، با دستیابی اذن در آن جای آدرس مسجد قبا مشهد مقیم شدند.[۱۹]
در احادیث اینگونه آمده میباشد که اسماعیل در مجاورت جرهمیان، گویش عربی را فراگرفت[۲۰] و حتی زمانی که در هنگام بنای کعبه با بابا خویش حرف میاظهار کرد، ابراهیم به لهجه خود خطاب می کرد و اسماعیل به عربی جواب میاعطا کرد و تفاهم نتیجه ها رزرو مسجد قبا مشهد می شد.[۲۱]
عرب زبانیِ اسماعیل در احادیث بهاندازهای گزینه اعتنا بوده که گاهی اورا اولیه کسی دانستهاند که به لهجه عربی سخن نموده است.[۲۲] در بعضا احادیث حتی اولیه نگارش عربی را نیز به وی نسبت شماره تلفن مسجد قبا مشهد دادهاند.[۲۳]
ساختن منزل کعبه
از حادثه ها اساسی در قصه معاش اسماعیل، ملازمت وی با ابراهیم(ع) در ساختن منزل کعبه میباشد. درباره نشانهها ۱۲۵ تا ۱۲۷ از سوره بقره که به برپایی بیت پروردگار و پیراستن آن از زشتیها بوسیله ابراهیم و اسماعیل(ع) اشاره داراست، احادیث اسلامی به شرح این روایت پرداختهاند. در منابع آمده میباشد که ابراهیم(ع) برای به مکانآوردن امر الهی درباره برپایی کعبه به مکه آمد و اسماعیل به هم پا بابا دست به عمل بنای کعبه شد.[۲۴]
درباره این مسئله احادیث مختلفی وجود داراست که گاهی در جزئیات به روایتپردازی گراییدهمیباشد.[۲۵] در برخی از احادیث، جنبش ابراهیم، هاجر و اسماعیل از شام به مکه اصولاً به علت بنای کعبه دانسته گردیده میباشد.[۲۶]
بر اساس آیاتی از سوره بقره،[۲۷] در جریان ساختن منزل کعبه، اسماعیل یار و همدم بابا دست به دعا برداشته، در طلب هدایت ذریه خویش و درخواست برانگیختن پیامبر اکرم(ص) از در بین آنها، شرکت کردن داشته میباشد.[۲۸]
قربانی کردن اسماعیل(ع)
نوشته ی علمیٔ مهم: ذبح اسماعیل
حدیثی پر اسم و رسم از نبی اکرم(ص) میباشد که در آن، حضرت خویش را «ابن الذبیحین» (اشاره به اسماعیل و عبدالله بن عبدالمطلب) خواندهاند.[۲۹]
در شرح روایی قصه ذبح اینگونه می یابیم که پس از بنای کعبه، ابراهیم(ع) پس از اخذ دستور الهی به ذبح در رؤیا، آن را با فرزند مطرح میسازد و وی نیز به دستور الهی گردن مینهد.[۳۰] در پرداخت روایت در احادیث آمده میباشد که ابلیس زیرا مطلع شد که ابراهیم، همدم فرزند برای اجرا دادن دستور روش کوه ثبیر را در پیش گرفتهاند، کارایی در فریفتن اسماعیل کرد و زیرا توفیقی نیافت، نزد هاجر رفت و تلاشی متعددی کرد تا اورا فریب دهد اما غالب نشد.
ابراهیم و اسماعیل(ع) به نوک کوه رسیدند و آن گاه که اسماعیل بابا را در آن فعالیت نگران مشاهده کرد، نگرانی را از دل وی پیروزی و رضایت خویش به اطاعت امر الهی را گوشزد کرد. پس وقتی که ابراهیم کارد را بر گلوی اسماعیل بنیان، آوای غیبی اورا از ادامۀ عمل دستگیر. امر آمد که خدا در مقابل طاقت و صحت وی، گوسفندی را فدیه گذارده میباشد و ابراهیم را مأمور تشکیل داد تا گوسفند را به مکان اسماعیل، قربانی نماید.[۳۱]
قصه قربانی کردن اسماعیل در نشانهها ۱۰۰ تا ۱۰۷ سوره صافات مذکور میباشد.[۳۲]
وفات و محل دفن
حجر اسماعیل، مدفن هاجر(س) و اسماعیل(ع)
منابع روایی، قدمتِ اسماعیل را ۱۳۰ سال و حتی بیشتر نوشتهاند که پس از مرگ، پیکر وی در منطقه حِجر در کنار مدفن مادرش هاجر به خاک ودیعه شد.[۳۳]
نبوت اسماعیل(ع)
اسماعیل(ع) به تصریح قرآن کریم ومهربان در زمرۀ انبیای الهی بود و آئین اورا در راستای دعوت توحیدی ابراهیم(ع) و در مقابل کفر و بتپرستی قرار دادهاند.[۳۴] اسم وی بارها به تیتر یکیاز از پیامبران در قرآن مذکور میباشد.[۳۵]
بر اساس احادیث، نبوت وی به دلیل هدایت جرهمیان، و نیز قبایل یمانی و عمالیق بود. وی در مقطع ۵۰ سال، فی مابین وی به اجرا رسالت الهی پرداخت و آنها را به نماز و زکات فراخواند و از پرستش بتان بر حذر داشت؛ البته آنها به جز گروهی اندک، در بی دینی خویش پا برجای ماندند.[۳۶]
اسحاق جانشین اسماعیل(ع)
اسماعیل پیش از مرگ وصیت کرد تا دخترش با پسر عمویش عیصو (عیص) فرزند اسحاق وصلت نماید و نیز نبوت را به برادرش اسحاق سپرد.[۳۷] اسماعیل که در طول سالها ذمه دار کارها منزل کعبه بود، سرپرستی کعبه را به فرزندش نابت سپرد.[۳۸]
نوادگان اسماعیل(ع)
براساس نقلهای تاریخی، اسماعیل دوازده پسر داشت که از در بین آنها، قیدار، مدین و ادبیل مشهورترند. مدین به سرزمینی در شمال که به اسم خویش وی به مرزو بوم مدین شناخته شد، کوچ کرد و از فرزندان وی شعیب به پیامبری برگزیده شد.[۳۹]
در منابع خاطر گردیده، همینطور اسماعیل به تیتر یکیاز از اجداد اساسی عرب به شمار آمده میباشد و نسب عدنان، نیای قسمت وسیعی از قبایل عرب، به وی گشوده می گردد؛ در حالی که اقلیتی از منابع دیرین نسبشناسی، نسب کلیه قبایل، حتی اعراب قحطانی را بدو رسانیدهاند و اسماعیل را ابوالعرب خواندهاند.[۴۰]
بر طبق یک سری قصه، اسماعیل در کنار هود، با تقوا، شعیب و حضرت محمد صلی الله علیه و آله یکی از از ۵ نبی عرب معرفی گردیده[۴۱] و پیامبر اکرم(ص) به تیتر شخص برگزیده از ذریۀ وی شناخته گردیده میباشد.[۴۲]
پانویس
قاموس معانی الاسماء، پایین کلمه اسماعیل، مقر اینترنتی المعانی، تاریخ بازدید: ۲۷-۰۱-۱۳۹۶ش.
نک: بغوی، ج۱، ص۱۵۳.
ص ۶۴ ؛ نیز نک: گزنیوس،ص ۱۰۳۵ ؛ برایت، ص۹۰.
بقره، آیه ۱۲۷.
بقره، آیه۱۳۳، ۱۳۶، ۱۴۰؛ آل عمران، آیه ۸۴؛ نساء، آیه ۱۶۳؛ انعام، آیه۸۶.
ابراهیم، آیه ۳۹.
انبیاء، آیه۸۵؛ ص، آیه ۴۸.
نک: فخرالدین رازی،، ج۲۲، ص۲۱۰.
مریم، آیه۵۴
رزرو مسجد قبا مشهد برای برگزاری مراسم