وثاقت و منزلت روایی
ابوایوب را همگی رجالشناسان اهل سنت ستوده و بعضی نیز توثیق کردهاند،[۳۳] ولی علمای شیعه صرفا به مدح او اکتفا کرده و از تصریح به توثیق وی جلوگیری نمودهاند[۳۴]، حتّی ابن داوود حلی[۳۵] او را در شمار مُهملین آ مسجد قبا مشهد ورده میباشد.
رجالشناسان شیعه در توجیه کمپانی وی در نزاع با مشرکان پایین دستور معاویه و پسرش یزید، به رغم هواداری سفت وی از حق خلافت علی(ع) اختلاف داراهستند. ادب بن شاذان این کار اورا غفلت و نادرست در اجتهاد نسبت داده و می افزاید هرچند وی از خلیفه زمان خویش خشنود نبوده، البته به قصد پیشبرد و تقویت اسلام دراین نبردها کمپانی جسته میباشد[۳۶] شاهد این مدعی مشاجراتی میباشد که فی مابین وی و معاویه صورت داده میباشد،[۳۷] البته آیت الله خویی[۳۸] خلال رد این عقیده، احتمال می دهد که او مبنی بر اذن امام معصوم حسن بن علی(ع) آدرس مسجد قبا مشهد شغل کردهباشد.
وی از فرستاده(ص) و کسانی همجون أُبی بن کعب داستان نقل کرده[۳۹] و راویانی مانند ابن عباس، براء بن عازب، جابر بن سمره، مقدام بن معدی کرب، ابوامامه باهلی، زید بن خالد جُهَنی از او احادیثی را نقل کردهاند. ابو ایوب یکی روایان حدیث غدیر میباشد[۴۰] و حدیث مشهور نبوی(ص) به عمار یاسر «ٍتَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَة» رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴۱]
عده ای از تابعین نیز مانند سعید بن مسیب، عروة بن زبیر و عبدالله بن حنین از وی حدیث شنیده و نقل کردهاند. ابن سعد[۴۲] و مزّی[۴۳] نیز فهرستی از راویان اورا آوردهاند.
سرودن شعر
ابوایوب را شاعری قوی نیز دانستهاند.[۴۴] شاید نسبت شاعری به وی، به باعث اشعاری باشد که در نزاع صفین و نیز ابعاد در پاسخ طومار معاویه بن ابی سفیان، شماره تلفن مسجد قبا مشهد سروده میباشد.[۴۵]
درگذشت
ابوایوب در ۵۲ق در حالی که قسطنطنیه در محاصره مسلمانها بود، در تاثیر بیماری درگذشت.[۴۶] براساس پارهای احادیث، درگذشت وی در ۵۰ یا این که ۵۱ق پیش آمده میباشد.[۴۷]
ابوایوب به هنگام احتضار، به یزید که برای عیادتش آمده بود، اینگونه وصیت کرد: زیرا از عالم رفتم، جسدم را تا آنجا که در خاک معاند پیش رفتی، به یاروهمدم ببر و در آنجا به خاک بسپار[۴۸].
براساس روایتی دیگر، وی اظهار کرد: از رسول خداوند(ص) شنیدهام که مردی با تقوا در کنار دیوارهای قسطنطنیه دفن گردد، امیدوارم که آن مرد اینجانب باشم.[۴۹]
بعداز مرگ ابوایوب، یزید بر لاشه او نماز گزارد و دستور اعطا کرد تا در کنار دیوار شهر به خاکش سپارند[۵۰] و آنگاه، براساس بعضا احادیث، سواره نظام را مأمور تشکیل داد، تا با اسبهای خویش محل دفن اورا لگدکوب و محو نمایند تا معاند نتواند قبرش را بیابد.[۵۱]
تصویری از قبر ابو ایوب انصاری.
آرامگاه و مسجد ابوایوب
ابن سعد[۵۲] نقل نموده است که قبر وی آنچنان گزینه احترام رومیان بود که گروهی از آن ها خصوصاً در مواقع خشکسالی به زیارت قبر وی میرفتند و طلب باران میکردند. به گفته ابن عبدربه[۵۳] بعد ها بر روی قبراو قبهای ساخته شد که تا فرصت او بر مکان بوده میباشد.
بعداز آن تا ۸۵۷ق/۱۴۵۳م که ترکان عثمانی قسطنطنیه را تصرف کردند، قبر وی ناشناخته بود. دراین تاریخ مزار او بوسیله آق شمس الدین روحانی الاسلام، افسانه سیرتکامل شناسانده شد. در ۸۶۳ق/۱۴۵۸م پاد شاه محمد دوم عثمانی مسجد -مسجد ایوب شاه- و بارگاهی بر قبر وی تشکیل داد و از آن پس بخش اعظمی از بزرگان عثمانی در جوار آن به خاک امانت شدند و سلاطین عثمانی به عنوانی آیینی تشریفاتی هنگام جلوس بر تخت سلطنت، بر تربت وی حضور مییافتند و طی مراسمی خاص، چاقو نیاکان خویش را که موسوم به چاقو عثمان بود، بر کمر میبستند.[۵۴]
وثاقت و منزلت روایی
ابوایوب را همگی رجالشناسان اهل سنت ستوده و بعضی نیز توثیق کردهاند،[۳۳] ولی علمای شیعه صرفا به مدح او اکتفا کرده و از تصریح به توثیق وی جلوگیری نمودهاند[۳۴]، حتّی ابن داوود حلی[۳۵] او را در شمار مُهملین آ مسجد قبا مشهد ورده میباشد.
رجالشناسان شیعه در توجیه کمپانی وی در نزاع با مشرکان پایین دستور معاویه و پسرش یزید، به رغم هواداری سفت وی از حق خلافت علی(ع) اختلاف داراهستند. ادب بن شاذان این کار اورا غفلت و نادرست در اجتهاد نسبت داده و می افزاید هرچند وی از خلیفه زمان خویش خشنود نبوده، البته به قصد پیشبرد و تقویت اسلام دراین نبردها کمپانی جسته میباشد[۳۶] شاهد این مدعی مشاجراتی میباشد که فی مابین وی و معاویه صورت داده میباشد،[۳۷] البته آیت الله خویی[۳۸] خلال رد این عقیده، احتمال می دهد که او مبنی بر اذن امام معصوم حسن بن علی(ع) آدرس مسجد قبا مشهد شغل کردهباشد.
وی از فرستاده(ص) و کسانی همجون أُبی بن کعب داستان نقل کرده[۳۹] و راویانی مانند ابن عباس، براء بن عازب، جابر بن سمره، مقدام بن معدی کرب، ابوامامه باهلی، زید بن خالد جُهَنی از او احادیثی را نقل کردهاند. ابو ایوب یکی روایان حدیث غدیر میباشد[۴۰] و حدیث مشهور نبوی(ص) به عمار یاسر «ٍتَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَة» رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴۱]
عده ای از تابعین نیز مانند سعید بن مسیب، عروة بن زبیر و عبدالله بن حنین از وی حدیث شنیده و نقل کردهاند. ابن سعد[۴۲] و مزّی[۴۳] نیز فهرستی از راویان اورا آوردهاند.
سرودن شعر
ابوایوب را شاعری قوی نیز دانستهاند.[۴۴] شاید نسبت شاعری به وی، به باعث اشعاری باشد که در نزاع صفین و نیز ابعاد در پاسخ طومار معاویه بن ابی سفیان، شماره تلفن مسجد قبا مشهد سروده میباشد.[۴۵]
درگذشت
ابوایوب در ۵۲ق در حالی که قسطنطنیه در محاصره مسلمانها بود، در تاثیر بیماری درگذشت.[۴۶] براساس پارهای احادیث، درگذشت وی در ۵۰ یا این که ۵۱ق پیش آمده میباشد.[۴۷]
ابوایوب به هنگام احتضار، به یزید که برای عیادتش آمده بود، اینگونه وصیت کرد: زیرا از عالم رفتم، جسدم را تا آنجا که در خاک معاند پیش رفتی، به یاروهمدم ببر و در آنجا به خاک بسپار[۴۸].
براساس روایتی دیگر، وی اظهار کرد: از رسول خداوند(ص) شنیدهام که مردی با تقوا در کنار دیوارهای قسطنطنیه دفن گردد، امیدوارم که آن مرد اینجانب باشم.[۴۹]
بعداز مرگ ابوایوب، یزید بر لاشه او نماز گزارد و دستور اعطا کرد تا در کنار دیوار شهر به خاکش سپارند[۵۰] و آنگاه، براساس بعضا احادیث، سواره نظام را مأمور تشکیل داد، تا با اسبهای خویش محل دفن اورا لگدکوب و محو نمایند تا معاند نتواند قبرش را بیابد.[۵۱]
تصویری از قبر ابو ایوب انصاری.
آرامگاه و مسجد ابوایوب
ابن سعد[۵۲] نقل نموده است که قبر وی آنچنان گزینه احترام رومیان بود که گروهی از آن ها خصوصاً در مواقع خشکسالی به زیارت قبر وی میرفتند و طلب باران میکردند. به گفته ابن عبدربه[۵۳] بعد ها بر روی قبراو قبهای ساخته شد که تا فرصت او بر مکان بوده میباشد.
بعداز آن تا ۸۵۷ق/۱۴۵۳م که ترکان عثمانی قسطنطنیه را تصرف کردند، قبر وی ناشناخته بود. دراین تاریخ مزار او بوسیله آق شمس الدین روحانی الاسلام، افسانه سیرتکامل شناسانده شد. در ۸۶۳ق/۱۴۵۸م پاد شاه محمد دوم عثمانی مسجد -مسجد ایوب شاه- و بارگاهی بر قبر وی تشکیل داد و از آن پس بخش اعظمی از بزرگان عثمانی در جوار آن به خاک امانت شدند و سلاطین عثمانی به عنوانی آیینی تشریفاتی هنگام جلوس بر تخت سلطنت، بر تربت وی حضور مییافتند و طی مراسمی خاص، چاقو نیاکان خویش را که موسوم به چاقو عثمان بود، بر کمر میبستند.[۵۴]
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه