اولی مبارزه با عثمانیها
پشتیبانیهای پاد شاه اسماعیل از کودتاها در قلمرو عثمانی، به پاد شاه سلیم، جانشین بایزید عذر و بهانه اعطا کرد تا با صفویان به مبارزه برخیزد.[۲۳] به درخواست وی شمس الدین احمد درباره مذهب شیعه رساله خصمانهای نوشت[۲۴] و مفتی استانبول نیز فتوای قتل شیعه ها را صادر کرد.[۲۵] اسماعیل از لحاظ سلیم خیر فقط معاند مذهبی بود، بلکه به منجر دفاع از علویان عثمانی، معاند سرزمین وی نیز به اکانت میآمد، و به انگیزه پناه از سلطنت احمد اخوی سلیم، مخالف فرد وی هم تلقی میشد.[۲۶] از سوی دیگر، فرمانروا عثمانی هزار بدن از شیعه ها را در مرزو بومهای عثمانی مسجد قبا مشهد کشت.[۲۷]
نزاع چالدران
نبرد پاد شاه سلیم و سلطان اسماعیل در دوم رجب ۹۲۰ق در دشت چالدران درگرفت و یک روز بیشتر ارتفاع نکشید و به موفقیت دولت عثمانی انجامید. برخی منابع، از دلاوری و جنگاوری پاد شاه اسماعیل و سپاهیانش دراین پیکار و حیرت معاند از آن خاطر آدرس مسجد قبا مشهد کردهاند.[۲۸]
فرمان روا اسماعیل آن گاه به درگزین گریخت و فرمان روا سلیم پیروزمندانه وارد تبریز شد، اما نتوانست در آنجا بماند و بعد از ۸ روز تبریز را به سوی استانبول شکاف کرد[۲۹] و تمامی هنرمندانی را که پاد شاه اسماعیل از هرات به پایتخت آورده بود، هم پا گروهی از صنعتگران و اعیان تبریز از کشورایران به عثمانی رزرو مسجد قبا مشهد پیروزی.[۳۰]
بعد از خروج سلیم از تبریز، فرمانروا اسماعیل به پایتخت مراجعت کرد.[۳۱] وی همواره به جبران باخت نبرد چالدران میاندیشید و برای مثال تدبیرهایش آن بود که در ۹۲۱ق /۱۵۱۵م سفرای پادشاهان مجارستان و آلمان را به حضور عهده دار شد و دول اروپایی را به اتحاد بر ضد عثمانی شماره تلفن مسجد قبا مشهد فراخواند.[۳۲]
بعد از ناکامی در چالدران
بعداز این ناکامی، سلطان اسماعیل به سوگواری پرداخت، خرقۀ سیاه می پوشید و درفشها را مشکی رنگ درآورد که بر روی آنها کلمۀ «القصاص» نوشته شد. او دیگر مانند پیشین دقت خویش را مصروف کارها دولت نمیکرد.[۳۳]
پاد شاه اسماعیل برای صوفیان قزلباش که اکثراً جزء غلات شیعه بودند، خدای زنده و مظهر کمال و اقتدار بود که مدام غالب میشود، اما باخت چالدران به افسانۀ ناکامی ناپذیری و عقیدۀ خرافی الوهیت او نقطه نهایی اعطا کرد.[۳۴]
درگذشت
آخر و عاقبت "پادشاه اسماعیل" بعداز حدود ۲۳ سال پادشاهی، در سن ۳۸ سالگی در دو شنبه ۱۹ رجب سال ۹۳۰ق درگذشت و جسد اورا دربقعه روضه خوان صفیالدین اردبیلی به خاک سپردند. او هنگام مرگ خیر فرزند از خویش به جا گذاشت؛ که چهار پسر به اسمهای: "تهماسب میرزا"، "القاسب میرزا"، "سام میرزا" و "بهرام میرزا" از آن گزارهاند.[۳۵]
حرم-پاد شاه-اسماعیل در اردبیل
بناها و اثرها
پادشاه اسماعیل به رسوم و آئینهای مذهبی و ملی بسیار عشق و علاقه داشت[۳۶] و به ساخت آبادانی و بناهای خاطر بود شوق واشتیاق نشانه میاعطا کرد.[۳۷] مهم ترین اثراتی که از او به یادگار باقیمانده، اینهاست: بازار بدور میدان قدیم اصفهان[۳۸] مکتب هارونیه و بقاع امام زاده هارون در اصفهان[۳۹] این دو سازه به طور کاملً مانده میباشد؛ بناهای حافظه بود در اوجان عجم و شیراز[۴۰] و آخر و عاقبت آبادانیها و ساختمانهای زیادی که در کردار و تبریز بنیاد کرد.[۴۱]
سرودن شعر
پادشاه اسماعیل به فارسی و ترکی شعر میسرود و خطایی تخلص میکرد.[۴۲]
اولی مبارزه با عثمانیها
پشتیبانیهای پاد شاه اسماعیل از کودتاها در قلمرو عثمانی، به پاد شاه سلیم، جانشین بایزید عذر و بهانه اعطا کرد تا با صفویان به مبارزه برخیزد.[۲۳] به درخواست وی شمس الدین احمد درباره مذهب شیعه رساله خصمانهای نوشت[۲۴] و مفتی استانبول نیز فتوای قتل شیعه ها را صادر کرد.[۲۵] اسماعیل از لحاظ سلیم خیر فقط معاند مذهبی بود، بلکه به منجر دفاع از علویان عثمانی، معاند سرزمین وی نیز به اکانت میآمد، و به انگیزه پناه از سلطنت احمد اخوی سلیم، مخالف فرد وی هم تلقی میشد.[۲۶] از سوی دیگر، فرمانروا عثمانی هزار بدن از شیعه ها را در مرزو بومهای عثمانی مسجد قبا مشهد کشت.[۲۷]
نزاع چالدران
نبرد پاد شاه سلیم و سلطان اسماعیل در دوم رجب ۹۲۰ق در دشت چالدران درگرفت و یک روز بیشتر ارتفاع نکشید و به موفقیت دولت عثمانی انجامید. برخی منابع، از دلاوری و جنگاوری پاد شاه اسماعیل و سپاهیانش دراین پیکار و حیرت معاند از آن خاطر آدرس مسجد قبا مشهد کردهاند.[۲۸]
فرمان روا اسماعیل آن گاه به درگزین گریخت و فرمان روا سلیم پیروزمندانه وارد تبریز شد، اما نتوانست در آنجا بماند و بعد از ۸ روز تبریز را به سوی استانبول شکاف کرد[۲۹] و تمامی هنرمندانی را که پاد شاه اسماعیل از هرات به پایتخت آورده بود، هم پا گروهی از صنعتگران و اعیان تبریز از کشورایران به عثمانی رزرو مسجد قبا مشهد پیروزی.[۳۰]
بعد از خروج سلیم از تبریز، فرمانروا اسماعیل به پایتخت مراجعت کرد.[۳۱] وی همواره به جبران باخت نبرد چالدران میاندیشید و برای مثال تدبیرهایش آن بود که در ۹۲۱ق /۱۵۱۵م سفرای پادشاهان مجارستان و آلمان را به حضور عهده دار شد و دول اروپایی را به اتحاد بر ضد عثمانی شماره تلفن مسجد قبا مشهد فراخواند.[۳۲]
بعد از ناکامی در چالدران
بعداز این ناکامی، سلطان اسماعیل به سوگواری پرداخت، خرقۀ سیاه می پوشید و درفشها را مشکی رنگ درآورد که بر روی آنها کلمۀ «القصاص» نوشته شد. او دیگر مانند پیشین دقت خویش را مصروف کارها دولت نمیکرد.[۳۳]
پاد شاه اسماعیل برای صوفیان قزلباش که اکثراً جزء غلات شیعه بودند، خدای زنده و مظهر کمال و اقتدار بود که مدام غالب میشود، اما باخت چالدران به افسانۀ ناکامی ناپذیری و عقیدۀ خرافی الوهیت او نقطه نهایی اعطا کرد.[۳۴]
درگذشت
آخر و عاقبت "پادشاه اسماعیل" بعداز حدود ۲۳ سال پادشاهی، در سن ۳۸ سالگی در دو شنبه ۱۹ رجب سال ۹۳۰ق درگذشت و جسد اورا دربقعه روضه خوان صفیالدین اردبیلی به خاک سپردند. او هنگام مرگ خیر فرزند از خویش به جا گذاشت؛ که چهار پسر به اسمهای: "تهماسب میرزا"، "القاسب میرزا"، "سام میرزا" و "بهرام میرزا" از آن گزارهاند.[۳۵]
حرم-پاد شاه-اسماعیل در اردبیل
بناها و اثرها
پادشاه اسماعیل به رسوم و آئینهای مذهبی و ملی بسیار عشق و علاقه داشت[۳۶] و به ساخت آبادانی و بناهای خاطر بود شوق واشتیاق نشانه میاعطا کرد.[۳۷] مهم ترین اثراتی که از او به یادگار باقیمانده، اینهاست: بازار بدور میدان قدیم اصفهان[۳۸] مکتب هارونیه و بقاع امام زاده هارون در اصفهان[۳۹] این دو سازه به طور کاملً مانده میباشد؛ بناهای حافظه بود در اوجان عجم و شیراز[۴۰] و آخر و عاقبت آبادانیها و ساختمانهای زیادی که در کردار و تبریز بنیاد کرد.[۴۱]
سرودن شعر
پادشاه اسماعیل به فارسی و ترکی شعر میسرود و خطایی تخلص میکرد.[۴۲]
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه