هشام بن عبدالملک (۷۲-۱۲۵ق) دهمین خلیفه اموی و از خویشاوندان قریش که بعد از مرگ یزید بن عبدالملک در سال ۱۰۵ق به خلافت رسید. آورده شده که او امر قتل امام محمدباقر(ع) را در سال ۱۲۴ق صادر آدرس مسجد قبا مشهد نمود.
هشام ۱۹ سال خلافت کرد و آورده شده که درین مقطع کوشش کرد با اعمال اقداماتی مبناهای خلافت بنیامیه را سفت نماید. بنابر گزارشهای تاریخی، جان مسلمان ها و بهخصوص شیعه ها برای وی هیچ ارزشی نداشت و به عذر و بهانههای گوناگون آنان را مسجد قبا مشهد میکشت.
در طی خلافت هشام بن عبدالملک قیامهای متعددی اعمال شد که مهمترین آن ها قیام زید بن علی بن الحسین(ع) بود و وی در طومارای به والی کوفه نوشت که زید را از کوفه اخراج کرده و اورا بکشد. رخداد اساسی دیگر، متفرق شدن مبلّغان بنیعباس در مملکتهای شرقی اسلام، و شروع حرکتهای شیعهها بود که پنهانی عمل میکردند. در طی هشام، در خراسان بلندمرتبه، فتوحات بزرگای اعمال شد و خوارج هم در قسمتی از کشورهای اسلامی شغل رزرو مسجد قبا مشهد میکردند.
زندگینامه
هشام بن عبدالملک در اوایل سال ۷۲ق زاده شد.[۱] ابنتاثیر زادگاه اورا مدینه و مقریزی آن را دمشق بیان نموده است.[۲]
مادرش اورا هشام نامید و کنیۀ وی اباولید بود و زیرا چشمش لوچ بود، به هشام اَحْوَل مشهور شد.[۳] او از قبیلۀ قریش، از اعراب عَدنانی و از طایفۀ بنیامیه بود.[۴] پدرش عبدالملک بن مروان، پنجمین خلیفۀ اموی، و مادرش عایشه یا این که فاطمه، دختر هاشم بن اسماعیل مخزومی شماره تلفن مسجد قبا مشهد بود.[۵]
هشام سیزده فرزند از همسران و کنیزان خویش داشت که ده پسر و سه دختر بودند.[۶] وی محمد بن مسلم بن شهاب زُهَری را بهتیتر آموزگار برای فرزندانش تعیین کرده بود.[۷]
هشام بن عبدالملک بر تاثیر بیماری در ۶ ربیعالثانی سال ۱۲۵ق در رُصافه شام از عالم رفت. وی هنگام فوت ۵۳ سال داشت و مقطع حکومت وی ۱۹ سال و ۷ ماه و ۲۱ روز بود.[۸]
خلافت
بنی امیه
حاکمان
تیتر زمانٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج بن یوسف ثقفی
رویدادهای اصلی
صلح امام حسن • اتفاق عاشورا • رخداد حره • حریقزدن کعبه • قیام مختار
نبو
هشام بعداز مرگ یزید بن عبدالملک در شعبان سال ۱۰۵ق، در ۳۴ سالگی به خلافت رسید.[۹] زمانی خبر خلافت به وی رسید، در روستایی به اسم رُصافه بود و از آنجا به دمشق رفت و در نخستین ماه رمضان سال ۱۰۵ق، عموم با وی برای خلافت بیعت کردند.[۱۰]
بیان شده که هشام بن عبدالملک عملکرد کرد توشه دیگر اساسهای خلافت بنیامیه را پایدار نماید؛ مورخان نوشتهاند که هشام طریق به طور تقریبً اثبات خلافت بنیامیه را در برکنار و نصب والیان در مناطقی زیرا عراق و خراسان در پیش گرفت که مقصود کلی آن ساخت توازن قوا در میان قبایل حریف یمانی و قیسی بود.[۱۱] هشام مدتی نسبتاً وقتگیر خلافت کرد و بیان شده که برای رونق اقتصادی و ساخت و ساز انضباط دیوانی کوشش متعددی کرد، تا آنجا که ابعاد منصور عباسی و بعضا دیگر از عباسیان از طریق هشام تقلید میکردند.[۱۲] نقل شده که هشام هر مردی از بنیمروان را که مقرری اخذ میکرد، به نبرد میارسال کرد.[۱۳]
کیفیت خلق هشام با امامان معصوم(ع)
هشام معاصر ۳ بدن از امامان شیعه(ع) بوده میباشد:
امام سجاد(ع)
بنابر آنچه در کتاب الاختصاص روضه خوان موثر آمده، هشام بن عبدالملک در عصر خلافت پدرش (۲۶-۸۶ق)، برای اجرا حجّ به طواف کعبه رفت و بهاستدلال داد و فریاد جمعیت نتوانست استلام حجر را ایفا دهد، البته در به عبارتی حالا، علی بن حسین(ع) وارد مسجدالحرام شد و هنگامی بهسوی حجرالاسود رفت، عموم خویش به وی احترام کرده و از رمز راهش کنار رفتند تا بتواند حجرالاسود را لمس نماید.[۱۴] بهگفته ابنشهرآشوب در کتاب مناقب آلابیطالب، هشام از دیدن این چشم انداز خیلی غمگین شد و در جواب به یک کدام از شامیان که پرسید وی چه کسی است، با آنکه علی بن حسین را میآشنایی، اعلامکرد «اورا نمیشناسم».[۱۵]
بیان شده که فرزدق در به عبارتی جا حاضر بود و اعلام کرد اینجانب اورا می شناسم و قصیدهای در وصف امام سجاد(ع) سرود و این شغل موجب اندوه هشام بن عبدالملک شد و به جدا حقوق و دستمزد ماهیانه فرزدق و زندانی شدنش در مکانی در بین مکه و مدینه، دارای شهرت به (عسفان)، انجامید.[۱۶]
هشام بن عبدالملک (۷۲-۱۲۵ق) دهمین خلیفه اموی و از خویشاوندان قریش که بعد از مرگ یزید بن عبدالملک در سال ۱۰۵ق به خلافت رسید. آورده شده که او امر قتل امام محمدباقر(ع) را در سال ۱۲۴ق صادر آدرس مسجد قبا مشهد نمود.
هشام ۱۹ سال خلافت کرد و آورده شده که درین مقطع کوشش کرد با اعمال اقداماتی مبناهای خلافت بنیامیه را سفت نماید. بنابر گزارشهای تاریخی، جان مسلمان ها و بهخصوص شیعه ها برای وی هیچ ارزشی نداشت و به عذر و بهانههای گوناگون آنان را مسجد قبا مشهد میکشت.
در طی خلافت هشام بن عبدالملک قیامهای متعددی اعمال شد که مهمترین آن ها قیام زید بن علی بن الحسین(ع) بود و وی در طومارای به والی کوفه نوشت که زید را از کوفه اخراج کرده و اورا بکشد. رخداد اساسی دیگر، متفرق شدن مبلّغان بنیعباس در مملکتهای شرقی اسلام، و شروع حرکتهای شیعهها بود که پنهانی عمل میکردند. در طی هشام، در خراسان بلندمرتبه، فتوحات بزرگای اعمال شد و خوارج هم در قسمتی از کشورهای اسلامی شغل رزرو مسجد قبا مشهد میکردند.
زندگینامه
هشام بن عبدالملک در اوایل سال ۷۲ق زاده شد.[۱] ابنتاثیر زادگاه اورا مدینه و مقریزی آن را دمشق بیان نموده است.[۲]
مادرش اورا هشام نامید و کنیۀ وی اباولید بود و زیرا چشمش لوچ بود، به هشام اَحْوَل مشهور شد.[۳] او از قبیلۀ قریش، از اعراب عَدنانی و از طایفۀ بنیامیه بود.[۴] پدرش عبدالملک بن مروان، پنجمین خلیفۀ اموی، و مادرش عایشه یا این که فاطمه، دختر هاشم بن اسماعیل مخزومی شماره تلفن مسجد قبا مشهد بود.[۵]
هشام سیزده فرزند از همسران و کنیزان خویش داشت که ده پسر و سه دختر بودند.[۶] وی محمد بن مسلم بن شهاب زُهَری را بهتیتر آموزگار برای فرزندانش تعیین کرده بود.[۷]
هشام بن عبدالملک بر تاثیر بیماری در ۶ ربیعالثانی سال ۱۲۵ق در رُصافه شام از عالم رفت. وی هنگام فوت ۵۳ سال داشت و مقطع حکومت وی ۱۹ سال و ۷ ماه و ۲۱ روز بود.[۸]
خلافت
بنی امیه
حاکمان
تیتر زمانٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج بن یوسف ثقفی
رویدادهای اصلی
صلح امام حسن • اتفاق عاشورا • رخداد حره • حریقزدن کعبه • قیام مختار
نبو
هشام بعداز مرگ یزید بن عبدالملک در شعبان سال ۱۰۵ق، در ۳۴ سالگی به خلافت رسید.[۹] زمانی خبر خلافت به وی رسید، در روستایی به اسم رُصافه بود و از آنجا به دمشق رفت و در نخستین ماه رمضان سال ۱۰۵ق، عموم با وی برای خلافت بیعت کردند.[۱۰]
بیان شده که هشام بن عبدالملک عملکرد کرد توشه دیگر اساسهای خلافت بنیامیه را پایدار نماید؛ مورخان نوشتهاند که هشام طریق به طور تقریبً اثبات خلافت بنیامیه را در برکنار و نصب والیان در مناطقی زیرا عراق و خراسان در پیش گرفت که مقصود کلی آن ساخت توازن قوا در میان قبایل حریف یمانی و قیسی بود.[۱۱] هشام مدتی نسبتاً وقتگیر خلافت کرد و بیان شده که برای رونق اقتصادی و ساخت و ساز انضباط دیوانی کوشش متعددی کرد، تا آنجا که ابعاد منصور عباسی و بعضا دیگر از عباسیان از طریق هشام تقلید میکردند.[۱۲] نقل شده که هشام هر مردی از بنیمروان را که مقرری اخذ میکرد، به نبرد میارسال کرد.[۱۳]
کیفیت خلق هشام با امامان معصوم(ع)
هشام معاصر ۳ بدن از امامان شیعه(ع) بوده میباشد:
امام سجاد(ع)
بنابر آنچه در کتاب الاختصاص روضه خوان موثر آمده، هشام بن عبدالملک در عصر خلافت پدرش (۲۶-۸۶ق)، برای اجرا حجّ به طواف کعبه رفت و بهاستدلال داد و فریاد جمعیت نتوانست استلام حجر را ایفا دهد، البته در به عبارتی حالا، علی بن حسین(ع) وارد مسجدالحرام شد و هنگامی بهسوی حجرالاسود رفت، عموم خویش به وی احترام کرده و از رمز راهش کنار رفتند تا بتواند حجرالاسود را لمس نماید.[۱۴] بهگفته ابنشهرآشوب در کتاب مناقب آلابیطالب، هشام از دیدن این چشم انداز خیلی غمگین شد و در جواب به یک کدام از شامیان که پرسید وی چه کسی است، با آنکه علی بن حسین را میآشنایی، اعلامکرد «اورا نمیشناسم».[۱۵]
بیان شده که فرزدق در به عبارتی جا حاضر بود و اعلام کرد اینجانب اورا می شناسم و قصیدهای در وصف امام سجاد(ع) سرود و این شغل موجب اندوه هشام بن عبدالملک شد و به جدا حقوق و دستمزد ماهیانه فرزدق و زندانی شدنش در مکانی در بین مکه و مدینه، دارای شهرت به (عسفان)، انجامید.[۱۶]
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه