بهترین مرجع مسجد قبا در مشهد

ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا (۳۷۰-۴۲۸ق)، معروف به ابن‌سینا، فیلسوف دارای اسم و رسم مشایی و پزشک معالج نام دار اهل ایران بود. فکر فلسفی ابن‌سینا، تأثیراتی بر پندار فلسفی اسلامی و فلسفه اروپایی و خلاقیت‌هایی در ساختار درنگ مشایی داشته میباشد. اورا بزرگترين متفكر و فيلسوفى می دانند كه در دانا اسلام ظهور مسجد قبا مشهد كرده میباشد.

ابن سینا طبیبی قدرتمند بود و کتاب ضابطه وی در طب طی یک‌سری قرن -چه در مرزوبوم‌های اسلامی و چه در اروپای قرن‌های وسط - بر تمامی کتاب‌های پزشکی دیگر برتری داشت و در کالج‌های متعددی درس دادن میشد. روز اولیه شهریور که زادروز ابن‌سینا میباشد، به واسطه نقش اصلی وی در رواج علم پزشکی به اسم روز ملی دکتر معالج نامگذاری آدرس مسجد قبا مشهد شد‌ه‌است.

در فهرست‌ها و منابع تاریخی و رجالی، بیشتراز ۵۰۰ کتاب، رساله و نوشته‌ی علمی به ابن‌سینا منسوب شده میباشد. شفاء اساسی‌ترين‌ تاثیر فلسفى‌ ابن‌ سينا میباشد و مشهورترین تاثیر وی به فارسی کتاب دانشنامه رزرو مسجد قبا مشهد علائی میباشد.

معاش

آرامگاه ابن‌سینا در کشور‌ایران، همدان که در ۱۳۳۳ش بهره برداری شد.
ابن‌سینا نزدیک به ۳۷۰ق /۹۸۰م،[۱] در روستایی به اسم اَفْشَنِه از توابع بخارا (بنا شده در ازبکستان) متولد شد.[۲] بابا وی عبدالله اهل بلخ بود و در روزگار فرمانروایی نوح بن منصور سامانی (۳۶۶–۳۸۷ق/۹۷۷–۹۹۷م) به بخارا رفت و در آنجا در خَحافظه موقتَیثَن به شغل حکومتی شماره تلفن مسجد قبا مشهد پرداخت.[۳]

ابن‌سینا در سال ۴۲۸ق/۱۰۳۷م یاروهمدم با علاءالدوله کاکویه، حکم دهنده اصفهان، به مبارزه با تاش فَرّاش، سپهسالار شاه مسعود غزنوی، در حوزه‌ کَرَج ابودَلَف، شهری در میان بروجرد و اراک مدرن، رفت. درین پیکار، بيماری قولنج‌ ابن‌سینا شدت گرفت و معالجه‌هایش کارساز خلا و پس‌ از رسيدن‌ به‌ همدان‌، ابن‌سینا از درمانٔ خویش دست‌ كشيد و پس‌ از یک سری روز در نخستين‌ آدینه ماه رمضان‌ ۴۲۸ق، در ۵۸ سالگى‌، درگذشت‌ و در به عبارتی‌ شهر به‌ خاک ودیعه‌ شد.[۴]

تحصیلات
ابن‌سینا در ده سالگی آحاد قرآن و صرف و نحو را آموخته بود و بعد از آن به فراگرفتن منطق و ریاضی ها پرداخت. مدرس او در ریاضی ها ابوعبدالله ناتلی بود. زیرا تخت‌گاز در‌این موضوعات به جايگاه استادی رسید، در نزد ابوسهل مسیحی به تعلم طبیعیات و مابعدالطبیعه و پزشکی درگیر شد. در شانزده سالگی در تمامی علم ها فرصت خویش معلم شد.[۵] ابوعلی از چنان شهرتی منتفع بود که در هفده سالگی امیر سامانی، نوح بن منصور او‌را به دربار خویش فراخواند و ابن سینا توانست بیماری او‌را درمان نماید.[۶]

جوزجانی در سرگذشت ابن‌سینا میگوید:

«اینجانب ۲۵ سال در سرویس و مصاحبت وی بودم و هیچ وقت ندیدم که هرگاه کتاب نو‌ای به دستش میرسید، آن را از شروع تا نقطه پایان بخواند، بلکه یک باره به قسمتهای سخت و مسائل غامض آن و نظرها تالیف کننده کتاب می‌پرداخت تا به درجه او در آن علم و جايگاه درک وی پی پیروزشود»[۷]
رده و التفات
ابن‌سینا مؤثرترین رخ در دانش و فلسفه در دنیا اسلام شناخته می‌گردد و القابی زیرا روضه خوان الرئیس، حجة الحق، و شرف‌الملک به وی داده‌اند. وی در غرب به اسم اویسنا (Avisina) و به کنیه امیر پزشکان شناخته شد‌ه‌است.[۸] ابن‌سینا را مشهورترین دانشمند عالم از لحاظ نویسندگان اروپایی می دانند. کتاب ضابطه وی در قضیه پزشکی در حدود هفتصد سال در مرکزها علمی اروپا درس دادن میشد.[۹] روز اولیه شهریور که زادروز ابن‌سینا میباشد، به واسطه نقش اصلی وی در رواج علم پزشکی به اسم روز ملی دکتر نامگذاری گردیده‌است.[۱۰] نقل شده بین اول حکیمان نوافلاطونی کشور ایران، صرفا ابن سینا بود که فکری جداگانه داشت. نفود شخصیت ابن سینا چنان بود که تا مدتی زمان بر تغییر و تحول یا این که پیشرفت نظر ها وی گناهی نابخشودنی به شمار میرفت.[۱۱] نفوذ ابوعلی را چنان زیاد میدانند که حتی‌د‌ر مکاتب کلامی و اشراقی و عرفانی اثراتی از افکارش چشم می‌گردد.[۱۲]

اورا از نوابغ فقید، وسیع ترین حکیم مشائی و از علمای طراز نخستین دنیا اسلام[۱۳] و فیلسوفی بزرگ‌الشأن و کثیر الابعاد و پژوهنده‌ای بی‌نظیر دانسته‌اند.[۱۴] او‌را بزرگترين متفكر و فيلسوفى می دانند كه در فقیه اسلام ظهور كرده میباشد.[۱۵]

تمبر ابن‌سینا در آلمان سال ۱۹۵۲م
شاگردان
ابن‌سینا شاگردان دانشمند و حکیمی داشت که هرکدام به سهم خویش فکر‌ها و اذهان ابن‌سینا را پیشرفت دادند.[۱۶] در پایین به معرفی بعضا از آنان پرداخته میگردد:[۱۷]

ابو عبیداللّه بنده الواحد بن محمّد جوزجانی
ابو عبداللّه محمد بن احمد معصومی
ابو الحسن بهمنیار بن مدافع مرز
ابومنصور حسین بن طاهر بن زیله
ابو الحسن علی نسائی

عبدالله بن محمد (درگذشت ۱۵۱ق/ ۷۶۸م)، فرزند نفس زکیه و دارای اسم و رسم به اَشتَر علوی، از رجال دارای اسم و رسم علوی که نسبش به امام حسن(ع) می رسد. اشتر بعداز قیام و قتل پدرش در سال ۱۴۵ قمری در مدینه، با گروهی به سِند (جنوب پاکستان فعلی) رفت و در آنجا علیه حکومت منصور عباسی قیام کرد و مسجد قبا مشهد کشته شد.

نسب
بابا عبدالله، محمد نفس زکیه و مادرش سلمه دختر محمد بن حسن بن حسن(ع) بود.[۱] او در مدینه زاده شد و به عبارتی جا رشد یافت. او‌را به باعث برگشتگی پلک چشمش اشتر آدرس مسجد قبا مشهد می‌گفتند.[۲]

شغل
اولیه توشه که در منابع از اشتر خاطر گردیده، مرتبط با ۱۴۰ق میباشد که منصور عباسی برای حج به مکه رفته بود. محمد نفس زکیه و برادرش ابراهیم (قتیل باخمرا) نیز که مخفی می‌زیستند، به یاور یکسری علوی دیگر به مکه آمدند. برخی از وی قصد کردند خلیفه را بکشند و عبدالله اشتر به‌این شغل کمر بست، البته نفس زکیه با این شغل رزرو مسجد قبا مشهد مخالفت کرد.[۳]

مسافرت به گواهی
به داستان طبری[۴] بعداز قیام نفس زکیه در مدینه (۱۴۵ق) عبدالله اشتر از سوی پدرش با گروهی از زیدیان آغاز به خراسان و آن گاه نزد قدمت بن حفص صفری، والی مدرک رفتند. قدمت به طالبیان میل داشت و دعوت آن‌ها را عهده دار شد و با عبدالله به‌تیتر نماینده نفس زکیه بیعت کرد و از بستگان و سران و بزرگان ولایتش نیز بیعت گرفت، ولی بعداز مدتی که خبر باخت و کشته شدن نفس زکیه به او رسید، عبدالله اشتر را نزد یک کدام از ملوک مدرک یا این که راجگان[۵] ارسال کرد تا در تامین بماند. اندکی آنگاه، دسته دیگری از زیدیان به عبدالله پیوستند و گفته‌اند از این هنگام بود که تشیع در مدرک توسعه و گسترش شماره تلفن مسجد قبا مشهد یافت.[۶]

تضارب و قتل
زیرا خبر عبدالله به منصور رسید، در طومار‌ای از قدمت بن حفص در‌این باب توضیح خواست، ولی قدمت جواب صدق نداد. اندکی آن گاه، منصور هشام بن عمرو تغلبی را به مکان وی گمارد. هشام نیز گرچه بعد از ورود به مدرک از دستگیری عبدالله تعلل میرفت، البته آخر و عاقبت روزی اخوی هشام با عبدالله و ۱۰ بدن از یارانش جنگید و کلیه را به قتل رساند و هشام بن عمرو نیز خبر آن را به دوراندیشی منصور رساند و خلیفه نیز مبادرت او‌را ستود.[۷] ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبیین نوشته سرش را هشام نزد منصور ارسال کرد.[۸] ابن صوفی[۹] و ابن عنبه[۱۰] نوشته‌اند که اشتر در کابل در کوهی به اسم علج کشته شد. به نقل ابن اثیر، قتل اشتر علوی در سال ۱۵۱ق فیس اعطا کرد.[۱۱]

ابوالحسن محمد، فرزند اشتر
درباره ابوالحسن محمد، فرزند اشتر، خبرها گوناگونی داستان گردیده است. به نوشته طبری[۱۲] هنگامی که اشتر نزد راجه سندی به راز میبرد، از کنیزی مالک فرزندی شد که بعداز کشته شدن وی، کنیز و فرزندش نزد منصور پیامبر شدند و وی نیز آنها‌را به مدینه ارسال کرد و نسب علوی محمد را تأیید کرد و به والی مدینه دستورداد تا او‌را به بستگانش بسپارد. با این تمامی، گفته‌اند که امام راست گو(ع) از مورد نسب محمد و طومار منصور درین باب اظهار شگفتی کردند.[۱۳]

البته به ماجرا ابوالفرج اصفهانی[۱۴] از ابن مسعده، فرزند اشتر بعداز مرگ بابا، چندان یاور ابن مسعده در گواهی ماند تا منصور درگذشت (۱۵۸ق) و آن‌گاه در خلافت مهدی عباسی به مدینه رفت.

فامیل نفس زکیه از عبدالله اشتر،[۱۵] به بنی‌اشتر یا این که اشتریه آوازه داشتند که در کوفه و دور و اطراف آن بومی بودند[۱۶] و ابعاد نسلی از وی باقی نماند.[۱۷]

پانویس
بخاری، سرالسلسله العلویه، ص۷-۸
بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۲۲۵
طبری، تاریخ طبری، ۱۴ج۷، ص۵۲۵.
طبری، تاریخ طبری، ج۸، ص۳۳-۳۶
نک: حبیبی، تاریخ افغانستان پس از اسلام، ج۱، ص۴۰۸
حبیبی، تاریخ افغانستان بعداز اسلام، ج۱، ص۴۰۸
طبری، تاریخ طبری، ج۸، ص۳۵-۳۶

حکومت امام علی(ع) به زمان پنج‌ساله حکومت امام علی(ع) تحت عنوان خلیفه چهارم مسلمانها بر جامعه اسلامی در بالا اسلام اشاره دارااست. این حکومت از سال ۳۵ استارت شد و در سال ۴۰ق نقطه پايان رسید. از این روزگار به‌تیتر مهمترین روزگار‌های حاکمیت اسلام و حکومتی برپایه عدل و داد و اصول فقاهتی ذکر شده مسجد قبا مشهد می‌گردد.

از دید شیعه‌ها، به حکومت وصال امام علی(ع) در سال ۳۵ق، اجرای دیرهنگام قول عموم در غدیر خم بود که در آن، نبی(ص)، علی(ع) را جانشین خویش و امام امت اسلامی معرفی کرد. حکومت علی بن ابی‌طالب، بعد از نارضایتی‌ها از حکومت خلیفه سوم و کشته‌شدن عثمان، و با اصرار اکثریت مسلمانها صورت آدرس مسجد قبا مشهد گرفت.

بر طبق گزارش‌های تاریخی، امام علی حال و روز جامعه را بسیار فاسد می‌روءیت کرد و به همین استدلال در صدر از تایید خلافت پرهیز میکرد؛ چراکه در زمانه سه خلیفه گذشته، ترک‌های اجتماعی عمیقی به وجود آمده بود و با اقتدار‌یافتن معاندان رسول(ص) در حکومت اسلامی، سنت‌های نبی تغییر تحول یافته و نادانی جدیدی صورت رزرو مسجد قبا مشهد گرفته بود.

به گفته تاریخ‌پژوهان، پیکار امام علی با فسادهای به‌وجودآمده، موضوع‌ساز اشتباهات روزگار خلافتش شد. وی بیشتراز هرچیزی بر اجرای عدل و داد، زنده‌کردن سیره نبی(ص)، ازبین‌بردن خرابی از جامعه و ساخت‌و‌ساز برابری دربین تمامی مسلمان‌ها تأکید داشت.. همین سبب ساز شد با سه پیکار داخلی بلندمرتبه، یعنی جَمَل، صفّین و نَهرَوان مواجه گردد که نصیب متعددی از مجال و انرژی حکومت شماره تلفن مسجد قبا مشهد را گرفت.

حکومت امام علی، بعد از چهار سال و نُه ماه، با شهادتش تمام شد. محققان می گویند اگرچه وی نتوانست کلیه اپلیکیشن‌های خویش را کاملا ایفا نماید، البته با تولید حکومتی سزاوار‌سالار و عادلانه، از تبعیض‌های نژادی و اقتصادی دوری کرد و حکومتی ترازو برای حکومت‌های اسلامی پس از خویش بر مکان گذاشت.

مقام حکومت امام علی در درنگ اسلامی و شیعی
حکومت امام علی(ع)، بعد از قتل عثمان بن عفان، خلیفه سوم در سال ۳۵ق استارت شد.[۲] به گفته حسن زین، تاریخ‌پژوه لبنانی، امام علی در حکومت خویش توانست، تصویری صحیح از قیمت‌ها، اصول و احکام حکومت اسلامی را برای نسل‌های آینده بر مکان گذارد.[۳]

پیامبر جعفریان، محقق اهل ایران در حوزه تاریخ اسلام نوشته میباشد برخلاف سه خلیفه قبل، علی(ع) حکومت اسلامی خالصی ساخت که از اصول اسلامی هیچ انحرافی نداشت و فقط برپایه قانون ها اسلامی سازه گردیده بود.[۴] به گفته وی، امام علی(ع) با دقت به حالت جامعه آن روز، در جریان حکومت خویش بیشتراز هرچیز دیگری، بر سرازیر‌کردن عدل و داد، زنده‌کردن سیره فرستاده پروردگار، اصلاحِ خرابیِ جامعه و ساخت و ساز برابری در بین عرب و عَجَم تأکید داشت.[۵] ولی امام علی نتوانست اپلیکیشن‌هایی را که برای اصلاح کارها داشت، به طور بی نقص اعمال دهد؛[۶] البته به گفته مصطفی دلشاد تهرانی، تالیف کننده و محقق نهج‌البلاغه، توفیق‌های متعددی را به دست آورد؛ به سیرتکامل‌ای که برای حاکمان پس از خویش حکومتی میزان بر مکان گذاشت.[۷] چنانکه سید علی خامنه‌ای، دو‌مین رهبر کشور ایران نیز حکومت امام علی را الگویی بدون نقص حکومتی برای تمامی روزگار‌ها می داند.[۸]

ابن‌ابی‌الحدید، از شارحانِ سنی مذهبِ نهج‌ البلاغه، این نظر را دارد امام علی در صحت سیاست و در دوراندیشی حکومت‌داری، با هیچ حاکمی قابل مقایسه وجود ندارد.[۹] به گفته وی، بعضا متکلمان سنی‌مذهب، سیاست امام علی و حکومت منصفانه وی در آن حالت دشوار را مشابه اعجاز دانسته‌اند.[۱۰] با شهید شدن امام علی، عصر‌ای که سنی‌مذهبان آن را با تیتر خلافت راشدین میشناسند، نقطه پایان یافت؛ دورانی که در درنگ سیاسی اهل‌سنت، ایدئال به شمار میاید و آن‌گاه بدعت‌ها به وجود آمد.[۱۱]

صورت‌گیری

عبدالحمید بن هبةالله (۵۸۶- پس از ۶۵۶ق) دارای اسم و رسم به ابن‌ابی‌الحدید شعر سرا، ادیب و شارح نهج البلاغه میباشد. وی در فقه، شافعی و در سخن، معتزلی بود. با این‌اکنون وی امام علی(ع) را بلندتر از خلفای سه‌گانه می‌دانست و اشخاصی را که در قبال وی قیام کردند به‌تیتر باغی، گناهکار و اهل دوزخ و جهنم معرفی میکرد، مگر اینکه توبه کرده باشند. قصیده عینیه وی در مدح امیرالمؤمنین(ع)، با طلا جواهرات در نزدیکی بارگاه امام علی(ع) نگاشته مسجد قبا مشهد شد‌ه‌است.

معاش‌طومار
عزالدین ابوحامد عبدالحمید بن هبةالله بن محمد بن محمد بن محمد بن حسین بن ابی‌الحدید مداینی، در ۱ ذی‌الحجه ۵۸۶ق/۱۱۹۰م، در مدائن متولد شد در به عبارتی شهر رشد یافت. به مناسبت قربت با ابن علقمی، وزیر شیعه مستعصم عباسی، در شمار کاتبان دیوان دارالخلافة درآمد.[۱] او آغاز نگارش دارالتشریفات را برعهده داشت. در ۶۲۹ق به نگارش بانک منصوب شد و مدتی آن گاه کاتب دیوان شوید. در صفر ۶۴۲ق به‌تیتر ناظر حِلِّه گزینش شد. آنگاه خواجۀ «امیر علاءالدین طَبّرْس» شوید و بعداز آن ناظر مریض خانه عَضُدی و عاقبت ناظر کتابخانه‌های آدرس مسجد قبا مشهد بغداد شد.[۲]

ابن‌ابی‌الحدید رابطه ها قربت با ابن علقمی داشت و وی و برادرش از تامین وزیر بهره مند بودند. از این‌رو، وقتی که گستردن نهج البلاغه و قصاید السبع را منتشر کرد، کادو‌هایی اخذ نمود.[۳] در ۶۴۲ق در اول یورش‌های مغول به بغداد که سپاه عباسی به فرماندهی شرف الدین اقبال شرابی سپهسالار مستعصم بالله سپاه مغول را باخت بخشید، ابن ابی الحدید برد سپاه بغداد را سود دور اندیشی ابن علقمی دانست و قصیده‌ای در تبریک و ثنا او سرود که ابیاتی از آن در گستردن نهج البلاغه تصویب میباشد[۴]. در حادثه در حمله هلاکو خان به بغداد در ۶۵۵ق، ابن‌ابی‌الحدید و برادرش برنده‌الدین به دست مغولان گرفتار شدند و محکوم به قتل شد؛ اما به پادرمیانی ابن علقمی و خواجه نصیرالدین طوسی از مرگ نجات رزرو مسجد قبا مشهد یافت.[۵]

ابن‌ابی‌الحدید اندکی بعداز سقوط بغداد به دست مغولان در بغداد از عالم رفت. در تاریخ وفات وی فی مابین مورخان اختلاف میباشد و در بعضا منابع سال ۶۵۵ق[۶] و در بعضا دیگر، سال ۶۵۶ق بیان شماره تلفن مسجد قبا مشهد کرده‌اند.[۷]

حیات علمی
تحصیلات اول او در زادگاهش یعنی مدائن بود. او در آنجا مذهب‌ها کلامی را یادگرفت و به مدرسه اعتزال رغبت یافت.[۸] بعد از آن به بغداد رفت و از علمای آنجا استفاده کرد. در آن شهر در محضر علما و بزرگان دارای اسم و رسم بغداد که بیشتر آن ها شافعی مذهب بودند، به تلاوت کتاب ها و اندوختن علم پرداخت و در محافل علمی و ادبی کمپانی جست و به پیمان مالک نسمةالسحر، معتزلی جاحظی شد.[۹] نیز از ابوالبقاء عکبری و ابوالخیر مصدق بن شبیب واسطی آرامش فراگرفت.[۱۰]

ابن‌ابی‌الحدید در شعر طبعی رسا داشت و در گونه های معنی و مفهوم شعر می‌اذعان کرد؛ البته مناجات و اشعار عرفانی وی مشهورتر میباشد. داده ها وی درباره تاریخ صدر اسلام نیز وسیع بود. علامه حلی (درگذشت ۷۲۶ق) از بابا خویش و وی از ابن ابی الحدید ماجرا کرده‌اند.[۱۱]

مذهب
او در اصول، معتزلی و در فروع، شافعی بود و آورده شده میباشد که مشربی دربین تسنن و تشیع برگزیده بود. در مباحث عقیدتی خویش در گستردن نهج البلاغه به موافقت با جاحظ تصریح دارااست؛ به همین نظر او‌را معتزلی جاحظی شمرده‌اند.[۱۲] رسیدگی گستردن نهج البلاغه وی علامت میدهد که برخلاف لحاظ ابن کثیر که او را شیعی غالی شمرده میباشد، [۱۳] می‌قدرت او‌را معتزلی معتدلی دانست. وی نخست کتابش حادثه همگی شیوخ معتزلی خویش (متقدمان، متأخران، بصریان و بغدادیان) را بر درستی فقاهتی بیعت با ابوبکر نقل می‌نماید و تصریح می‌کند که از پیامبر آفریدگار(ص) نصّی بر آن بیعت وارد نشده، بلکه صرفا تعیین عموم که هم به اجماع و هم به غیر اجماع روش انتخاب پیشوا شمرده گردیده، موجب صدق آن میباشد.[۱۴]

نظریه وی درباره امام علی(ع)
ابن ابی الحدید به تقلید از مدرسه معتزله بغداد، علی(ع) را بلندتر از خلفای سه‌گانه میداند و تصریح می‌نماید که وی، هم در کثرت اجر و هم در ادب و خصال حمیده، از بقیه افراد افضل میباشد.[۱۵] با این‌درحال حاضر به نظریه او افضلیت امام ضروری وجود ندارد و در خطبه شروع کتاب در همین معنا گفته میباشد: قدردانی خداوندی را که مفضول را بر افضل مقدم داشت.[۱۶]

ابن ابی الحدید درباره برپاکنندگان پیکار جمل می گوید: همگی این‌ها از حیث یاران معتزلی ما، نابودند به جز عائشه و طلحه و زبیر؛ چون این سه توبه کردند و سوای توبه، حکم این‌ها به‌خیال و خاطر اصرارشان بر بغی، دوزخ وجهنم میباشد.[۱۷]

وی درباره لشکریان شام در صفین می‌نویسد: تمامی آن ها از لحاظ یاران معتزلی ما نابودند؛ چون بر بغی پای فشردند و مرگشان نیز به‌این‌درحال حاضر بود؛ خواه سران آنها و خواه پیروانشان.[۱۸] همینطور درباره خوارج می‌نویسد: آن ها از حیث یاران معتزلی ما سوای اختلاف لحاظ در دوزخ وجهنم‌اند.[۱۹] به‌طور‌کلی، یاران ما هر فاسقی را که در اکنون فسق بمیرد، دوزخی می دانند و شکی وجود ندارد که باغی و خروج‌کننده بر امام حق، گناه کار میباشد.[۲۰]

ابن ابی الحدید در تفصیل فرازی از حرف امام علی(ع) در نهج البلاغه:
آل محمد(ع) اصول و پایه آیین و مانند راهی در دل کویر می باشند که جز از روش پیمودن آن، رویکرد نجاتی وجود ندارد؛ هرکس بیراهه رفته بایستی به این‌شیوه برگردد و هر که هم عقب افتاده بایستی خودش را به این شیوه برساند تا از دستبرد خطرها و گمراهی در دفاع بماند. آیین به وجود آل محمد اثبات و پایدار میباشد همانطور که درصورتی که کوه‌ها نبودند زمین ثبات و قراری نداشت و آن‌ها زیرا غارهایی میباشند که در دلشان قرآن و سنت رسول پنهان میباشد.

*منبع: ابن ابی الحدید، گستردن نهج البلاغه، ج۱، ص۱۳۸.

اثر ها

فاطمه(س) واپسین فرزند فرستاده(ص) و خدیجه(س) میباشد.[۱۷] به رخداد مورخان، فاطمه در مکه و در خانه خدیجه در محلی به اسم زُقاق (کوچه، گذرگاه) العطّارین و زُقاق الحجر در حوالی مَهمت چشم به جهان گشود.[۱۸] مطابق بینش رایج شیعه ها، حضرت فاطمه(س) در سال ۵ بعثت دارای شهرت به سَنَه اَحقافیه (سال نزول سوره احقاف)[۱۹] چشم به جهان گشود.[۲۰] روضه خوان موثر و کفعمی سال دوم بعثت را فرصت به دنیاآمدن فاطمه(س) دانسته‌اند.[۲۱] طبق طریقه رایج اهل‌سنت، به دنیا آمدن فاطمه(س) پنج سال قبل از مبعث مسجد قبا مشهد بود.[۲۲]

در منابع شیعه، روز میلاد فاطمه(س) ۲۰ جمادی‌الثانی نام برده میباشد.[۲۳] سازه به روایتی که از امام باقر(ع) نقل گردیده است این نامگذاری از جانب خداوند انجام یافته میباشد. در‌پی این قصه دربارهٔ این نامگذاری آمده میباشد که معبود او‌را در میثاق (قسم الست و فقید ذر) به دانش غیروابسته نمود و از ناپاکی به دور داشت.[۲۴] همینطور سازه بر روایتی که در کتاب ذخائر العقبی (نوشته‌گردیده در قرن ۷ق) از نبی(ص) نقل گردیده است فاطمه فاطمه نامیده شد زیرا خداوند وی و ذریه‌اش را از حریق دوزخ بازداشته آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۲۵]

از معاش فاطمه در کودکی و نوجوانی گزارش‌های تاریخی مقداری وجود داراست.[۲۶] بر طبق گزارش‌های تاریخی، بعد از آشکار شدن دعوت فرستاده، فاطمه در بعضی مورد ها شاهد خشونت‌های مشرکان علیه پدرش بود. ضمن این، سه سال از زمانه کودکی فاطمه، در شِعب ابی‌طالب و ذیل فشارهای اقتصادی و اجتماعی مشرکان علیه بنی‌هاشم و رهروان رسول اسلام سپری شد.[۲۷] فاطمه همینطور در کودکی، مادرش خدیجه را از دست اعطا کرد.[۲۸] تصمیم قریش برای قتل نبی(ص)[۲۹] خروج شبانه فرستاده از مکه و مهاجرت به مدینه، و مسافرت فاطمه به مدینه همدم با علی(ع) و بعضا از زنان، مهمترین رخدادهای روزگار کودکی زهرا(س) بوده رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۳۰]

خواستگاری و وصلت
نوشته ی علمیٔ مهم: تزویج علی(ع) و فاطمه(س)
فاطمه(س) خواستگاران زیادی داشت؛ ولی در غایت با امام علی(ع) وصلت کرد. به باور بعضا دانشمندان بعداز سفر فرستاده(ص) به مدینه و رهبری جامعه اسلامی، فاطمه(س) به سبب ساز نسبت فرزندی با فرستاده(ص) میان مسلمانها گزینه احترام قرار گرفت و مقام والایی یافت.[۳۱] در کنار این موضوع ابراز محبت فرستاده به فاطمه(س)[۳۲] و خصوصیت‌های فاطمه در مقایسه با زنان زمان خویش[۳۳] موجب شد بعضی از مسلمان‌ها در پی تزویج با دختر رسول(ص) باشند.[۳۴] شماری از بزرگان قریش که زودتر از بقیه افراد اسلام آورده بودند یا این که از توان مالی قابل قبولی منتفع بودند از فاطمه خواستگاری کردند.[۳۵] ابوبکر، قدمت[۳۶] و عبدالرحمن بن عوف[۳۷] از این اشخاص بودند. همگی خواستگاران پاسخ ردّ از فرستاده شنیدند.[۳۸] رسول در جواب به درخواست آن ها می‌فرمود: «وصلت فاطمه امری آسمانی میباشد و مستلزم حکم الهی میباشد.»[۳۹] و در مواقعی نیز نارضایتی فاطمه(س) از وصلت با خواستگاران را مطرح شماره تلفن مسجد قبا مشهد می کرد.[۴۰]

علی(ع) به سبب ساز رابطه خانوادگی با فرستاده و خصوصیت‌های اخلاقی و فقهی فاطمه، عشق متعددی برای وصلت با فاطمه داشت؛[۴۱] البته به گفته مورخان به خویش اذن نمی‌بخشید از دختر نبی خواستگاری نماید.[۴۲] سعد بن معاذ این موضوع را به رسول منتقل کرد و فرستاده با خواستگاری علی(ع) موافقت نمود.[۴۳] رسول(ص) درخواست امام علی(ع) و خصوصیت‌های رفتاری و فضیلت اورا برای فاطمه(س) اعلام‌کرد که با رضایت فاطمه همدم شد.[۴۴] رسول نیز به دستور الهی فاطمه(س) را به وصلت با علی(ع) درآورد.[۴۵] علی(ع) مانند دیگر مهاجران، در ماه‌های اولِ بعداز مسافرت، موقعیت اقتصادی رنج داشت.[۴۶] از این‌رو به سفارش رسول، زره خویش را فروخت (یا این که رهن بخشید) و ارزش آن را مهر فاطمه قرار اعطا کرد.[۴۷] مراسم عقد علی(ع) و فاطمه(س) در حضور مسلمانها در مسجد رسول(ص) برگزار شد.[۴۸] دربارهٔ تاریخ مراسم عقد اختلاف وجود دارااست. در بیشتر منابع، سال دوم هجری مذکور میباشد.[۴۹] مراسم عروسی بعداز نزاع بدر در شوال یا این که ذی‌الحجة سال ۲ هجری قمری برگزار شد.[۵۰]

شغل‌های فرهنگی-سیاسی

اقامه نماز آدینه طهران به امامت آیت‌الله اردبیلی
قبل از انقلاب
موسوی اردبیلی از تاریخ ۱۳۳۹ش در اردبیل سکنی گزید و در سال ۱۳۴۷ش به طهران سفر کرد و امامت جماعت مسجد امیرالمؤمنین(ع) را بر ذمه گرفت. او بعد از اقامت در طهران، درس دادن درس بیرون فقه (کتاب خمس) و جلد اولیه اسفار را شروع کرد و با همفکری آیت‌الله بهشتی، شهید مطهری، محمد مفتح تفحص رینگ فکری حول علم ها قرآن را صورت دادند. اردبیلی بعد ها مسجد و کانون توحید را در خیابان درفش تاسیس کرد که سخنرانان کلاس‌هایی برای جوان ها برگزار می‌کردند. او همینطور مدرسه ها ارشاد و متوسطه اثرگذار[۱۰] را در طهران تاسیس کرد. تمامی این مرکز ها زیر پوشش مؤسسه‌ای به اسم مؤسسه خیریه مدرسه امیرالمؤمنین(ع) مسجد قبا مشهد قرار داشت.

شغل‌های سیاسی بعداز انقلاب

موسوی اردبیلی به یاروهمدم آیت‌الله بهشتی دردیدار مسئولان قضایی با امام خمینی
آیت‌الله موسوی اردبیلی در سال‌های قبل از انقلاب اسلامی از فعالان و مبارزان علیه رژیم پادشاه بود. او در روزهای پیش از انقلاب به پاریس و به دیدن امام خمینی رفت و امام نیز او را عضو شورای انقلاب کرد. وی به عنوان مثال هشت شیخ این شورا بود. موسوی اردبیلی یکی‌از نمایندگان عموم طهران در مجلس خبرگان قانون اساسی ایران بود. او همینطور برای مثال روحانیونی بود که موافق عمل تشکیلاتی در حوزه سیاسی بود و به همدم با آیت‌الله خامنه‌ای، شهید بهشتی، هاشمی رفسنجانی و محمدجواد باهنر عضو هیأت پنج‌نفره مؤسسان حزب جمهوری اسلامی شد. شغل‌های حزبی وی اما بعد از ورود به دستگاه قضا توقیف آدرس مسجد قبا مشهد شد.[۱۱]

از اسفند ۱۳۵۸ش دادستان مجموع مرز و بوم و از تیر ۱۳۶۰ش تا نقطه پایان حیات امام خمینی مدیر دیوان خوب سرزمین بوده، ضمن این یک کدام از پنج عضو اول شورای انقلاب اسلامی، نماینده عموم طهران در شورای پژوهش آخری قانون اساسی کشور، نماینده عموم طهران در عصر اول مجلس خبرگان، عضو منصوب رهبری در شورای بازنگری قانون اساسی کشور و امام آدینه موقت طهران تا اوایل فصل‌زمستان ۱۳۷۲ش رزرو مسجد قبا مشهد بوده میباشد.[۱۲]

درس دادن فقه و اصول و تأسیس دانش کده
موسوی اردبیلی سه ماه بعد از رحلت امام خمینی (۱۳۶۸ش)، به قم برگشت و درس دادن درس بیرون فقه و اصول را استارت کرد که در‌این دوران یک عصر بیرون اصول و نیز یک عصر فقه جزائی اسلام مشمول قضاء، حدود، قصاص، دیات و شهادات را درس دادن کرد که تا کنون کتاب‌های فقه القضاء، فقه الحدود و التعزیرات، فقه الدیات و فقه القصاص، فقه الشهادات نتیجه ها این درس دادن میباشد. همینطور در‌این مقطع در روز ها تعطیل حوزه علمیه قم، مبادرت به درس دادن باب کمپانی و مباحث اجتهاد و تاسی و بیمه کرد که از آن دربین کتاب فقه الشرکة و کتاب التأمین در یک جلد به چاپ رسیده میباشد. آیت‌الله موسوی اردبیلی بعداز نقطه نهایی بردن مباحث اصلی کیفری، درس دادن مباحث حقوقی و مدنی اسلام را در راهبرد خود قرار بخشید که به دلیل مداقه مضاربه و ابتلای شدید جامعه، آن را در حق تقدم قرار بخشید و درس دادن آن را به پایان رسانید. او در سال ۱۳۸۰ خورشیدی با تکثیر رساله عملیه اعلام مرجعیت شماره تلفن مسجد قبا مشهد کرد.[۱۳]

آیت‌الله موسوی اردبیلی در کنار درس دادن، دانش گاه (دارالعلم) موثر را تأسیس کرد[۱۴][۱۵] و مدیر آن را بر ذمه گرفت؛ البته به کلی از سیاست مسافت نگرفت. در انتخابات سر کردگی جمهوری سال ۱۳۷۶ش حمایت کننده نامزدی شد که گزینه مدد تشکل‌های شیخ راست‌گرا عدم وجود یا این که آنگاه که در پس اتفاق ها ۱۳۸۸ش اوضاع و احوال مرزو بوم را نابسامان می‌روئت کرد، به طهران آمد و سرگرم رایزنی با بزرگان شد.[۱۶]

آیت‌الله اردبیلی در ۱۰ خرداد ماه ۱۳۹۱ش در نقطه پايان درس بیرون فقه خویش صریحاً از ملت کشور ایران معذرت خواهی کرد. وی اظهار‌کرد: «در صورتیکه عبد و بنده کاری کرده‌ام که نباید می کردم یا این که رخنه‌ فعلی کرده‌ام که بایستی جاری ساختن می‌دادم، از تمامی عذر و بهانه میخواهم، از کلیه حلالیت می‌طلبم. اینجانب از طرف خودم صحبت میزنم، به بقیه افراد کاری ندارم. اینجانب از شغل های کرده و نکرده خودم نگرانم. در حالتی که تمامی ما صحیح شغل کرده بودیم اوضاع این خلا. البته گمان میکنم کلیه ما، همگی مسئولان، از قدیمی تا به امروز، بایستی از عموم معذرت خواهی کنیم. لزوم این عمل اما برای مسئولانی که در جامه روحانیت‌اند بیشتر میباشد».[۱۷][۱۸]

بزرگداشت
در هجدهمین عصر همایش کتاب سال حوزه که در سال ۱۳۹۵ش در شهر قم برگزار شوید سید عبدالکریم موسوی اردبیلی تحت عنوان شخصیت پررنگ علمی حوزه معرفی شد و به پاس سرویس ها علمی، فرهنگی، درس دادن و تألیفات آیتم تقدیر در‌این عصر از همایش قرار گرفت.[۱۹]

پانویس
معاش‌طومار آیت‌الله موسوی اردبیلی، مقر اگاهی‌رسانی حسینیه آیت الله موسوی اردبیلی.
وبسایت خبرنامه کشور‌ایران. تاریخ بازدید ۸ آذر ۱۳۹۵
مراسم تشییع آیت‌الله موسوی اردبیلی، وب سایت فرارو.
معاش‌طومار آیت‌الله موسوی اردبیلی، مقر اگاهی‌رسانی حسینیه آیت الله موسوی اردبیلی.
معاش‌طومار آیت‌الله موسوی اردبیلی، مقر اگاهی‌رسانی حسینیه آیت الله موسوی اردبیلی.
معاش‌طومار آیت‌الله موسوی اردبیلی، مقر اگاهی‌رسانی حسینیه آیت الله موسوی اردبیلی.
معاش‌طومار آیت‌الله موسوی اردبیلی، مقر اگاهی‌رسانی حسینیه آیت‌الله موسوی اردبیلی.
آیت‌الله‌العظمی اردبیلی در یک نگاه، هفته‌طومار حریم امام، شماره ۲۴۴، ۵ آذر ۱۳۹۵.
معاش‌طومار آیت‌الله موسوی اردبیلی، مقر اگاهی‌رسانی حسینیه آیت‌الله موسوی اردبیلی.

طومار امام علی(ع) به طلحه و زبیر
سید رضی طومار‌ای را خطاب طلحه و زبیر نقل نموده است که امروزه با طومار ۵۴ نهج البلاغه شناخته میشود.[۵۵]‌ حضرت در‌این طومار ذکر می‌نماید که وی برای حکومت اصراری نداشته میباشد و عموم بر این قضیه سماجت داشته‌اند. بعد از آن طلحه و زبیر را کاربر ساخته می‌نویسد که شما یا این که در آن روز با اطمینان قلبی با اینجانب بیعت کردید که الان بایستی پایبند به بیعت خویش باشید، یا این که ریا و دورویی و تدلیس کردید. امام علی(ع) با نفی اتهام شرکت کردن در قتل عثمان که طلحه و زبیر عذروبهانه نقض بیعت کرده‌ بودند، آنان را به عذاب الهی هشدار مسجد قبا مشهد میدهد.[۵۶]

طومار امام علی(ع)‌ به طلحه و زبیر (طومار ۵۴ نهج‌البلاغه)
البته سپس (از ستایش و ثناى الهى) شما مى‌دانيد- هر چندین كتمان كنيد- كه اینجانب به‌دنبال عموم نرفتم؛ آنان به سراغ اینجانب آمدند و اینجانب دست بيعت به سوى آنان نگشودم تا آنان با پافشاری با اینجانب بيعت كردند و شما دو نفر از كسانى بوديد كه به سراغ اینجانب آمديد و با اینجانب بيعت رزرو مسجد قبا مشهد كرديد.

عده عموم به دلیل اجبار و سلطه يا محصول دنيا با اینجانب بيعت نكردند. (بنابراين از دو هم اکنون بیرون نيست) درصورتی که شما از روى ميل و میل با اینجانب بيعت كرده‌ايد (بيعت‌شكنى شما حرام بوده) بايد گشوده گرديد و بلافاصلهً در پيشگاه پروردگار توبه كنيد و در‌صورتی‌که بيعت شما از روى اكراه و نارضايى بوده رویه را براى اینجانب نسبت به خویش باز‌ايد، زيرا ظاهرا اظهار اطاعت كرديد و در دل، قصد عصيان‌ اشتيد (زيرا روش منافقان را پيموديد و اين حركت منافقانه مستوجب عقوبت آدرس مسجد قبا مشهد میباشد).

به جان خودم قسم و سوگند شما از ساير مهاجران سزاوارتر به تقيه و كتمان عقيده نبوده‌ايد (هيچ كس در آن روز بدون چاره به چنين چيزى خلا مخصوصاً شما كه از قدرتمندان صحابه بوديد) بنابراين هرگاه از استارت، كناره‌گيرى از بيعت كرده بوديد كار شما راحت‌خیس بود تا اينكه ابتدا بيعت كنيد و آن‌گاه (به عذر و بهانه‌اى) راز گشوده زنيد. شما چنين پنداشته‌ايد (و به لاف تبليغ كرده‌ايد) كه اینجانب آدم کش شماره تلفن مسجد قبا مشهد عثمانم.

بياييد ميان اینجانب و شما كسانى حكم كنند كه اكنون در مدينه‌اند؛ خیر به طرفدارى اینجانب برخاسته‌اند خیر به طرفدارى شما، بعد هركس به اندازه جرمى كه در اين رخداد داشته محكوم و موظف گردد. اى دو پيرمرد كهنسال! (كه خویش را از پيشگامان و شيوخ اسلام مى‌دانيد و آفتاب عمرتان بر لب بام میباشد) از عقيده خویش برگرديد (و تجديد بيعت كنيد يا لااقل دست از حریق‌افروزى پیکار برداريد و به كنارى رويد) زيرا الان اساسی‌ترين چيزى كه دامان شما‌را مى‌گيرد سرافكندگى و ننگ و عار میباشد (آن هم به عقيده شما) ولى ادامه اين راه و روش هم منجر ننگ (شكست در مبارزه) میباشد و هم حریق جهنم! والسلام».

مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمومنین(ع)، ۱۳۸۶ش، ج۱۱، ص۱۵۹-۱۶۰.

ملاقات زبیر و علی(ع) فی مابین دو سپاه
زیرا حضرت علی(ع) به مجاورت سپاه جمل رسید، اردو زد و زبیر را فرا خواند، ملاقات آن دو در میان صفوف دو لشکر و بر روی مرکب‌هایشان شکل گرفت. امام به وی اظهار‌کرد: اى ابا عبد و بنده الله ترا به خداوند قسم و سوگند مى‌‏دهم آيا به خیال و خاطر دارى كه روزى دست اینجانب در چنگ تو بود و به حضور پيامبر (ص) رسيديم و آن حضرت به تو فرمود آيا على را دوست مى‌‏دارى؟ و تو گفتى آرى! و آن حضرت فرمود: ولى تو با وی نزاع و نسبت به وی ستم خواهى كرد؟ زبير اعلام‌کرد آرى به ياد دارم.[۵۷][۵۸] اینک آمده‌ای با اینجانب بجنگی؟[۵۹] زبیر بعداز این دیدار مجاورت پسرش عبدالله رفت و بدو اعلام کرد اینجانب از میدان نزاع می روم چه علی(ع) امری را به یادم آورد که از آن غافل بودم.[۶۰] سپس على(ع) نزد لشكر خویش رجوع و فرمود بر آن ها حمله كنيد كه حجت بر ايشان تک تک كرديم‏.[۶۱]

نقل شده میباشد در‌این مجال زبیر می‌خاطرنشان کرد وقتى آيه وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً[انفال–۲۵] نازل شد، تمامی متعجّب شديم كه چه فتنه‏‌اى فرا خواهد رسيد و چه واقعه عجيبى فیس خواهد بخشید تا اين كه این فتنه را ديديم. گفته شده زبير بن عوّام مى‏‌بیان کرد: سال‌ها این آيه را خواندن مى‏ كردم؛ امّا نمى‏‌دانستم كه اینجانب برای مثال مصاديق آن هستم. [۶۲]

کشته شدن زبیر
بعداز گوشه‌گیری زبیر، عَمرو بن جُرموز، با تعدادی بدن از یارانش، به تعقیب وی پرداخت و در جایی به اسم وادی السِّباع اورا غافلگیرانه کشت.[۶۳] او بعد از آن نزد حضرت علی(ع) رفت و به نگهبان خاطرنشان کرد، برای آدم کش زبیر اذن ورود بگیر. حضرت فرمود: اذن بده وارد خواهد شد و مژده حریق دوزخ به وی بده.[۶۴] فرستاده(ص) نیز درباره آدم کش زبیر فرموده بود: منزلت قتل کننده زبیر حریق میباشد.[۶۵]

امام از کشته شدن زبیر اظهار ناخشنودی کرد و زیرا چاقو او را رویت کرد، با تذکر دلیری‌های زبیر در پیکار‌های صدر اسلام فرمود: این خنجر توشه‌ها ناراحتی را از رخ فرستاده خداوند زدود.[۶۶]

توبه زبیر
شاید از حدیث رسول(ص) و حرف حضرت علی(ع) نسبت به قتل کننده زبیر اینگونه تصور گردد که زبیر توبه نموده است. محمدهادی یوسفی غروی، توبه زبیر را نمی‌پذیرد و میگوید: توبه زبیر چنانچه صحیح بود که از امام فرصت خود تاسی میکرد و به علاوه خویش را در سرویس وی قرار می‌بخشید که ولی بعد از گفتمان با حضرت علی(ع) اینگونه نکرد و نمی‌قدرت اعلام‌کرد کلام حضرت امیر(ع) (پیش از آن صحبت فرستاده آفریدگار(ص) بر اساس بشارت دادن حریق به قتل کننده وی علامت قبولی توبه زبیر میباشد، به دلیل آنکه شاید به این انگیزه اینگونه بشارت داده گردیده که قتل کننده، سوای فرمان فقهی و اجازه امام او‌را کشته میباشد. خصوصا که آدم کش ابعاد جزء خوارج نهروان شد.[۶۷]

تصویری از بنای قبر زبیر بن عوام
پیدا شدن قبر
ابن جوزی حنبلی در تاریخ خویش می‌نویسد: «در سال ۳۸۶ ه‍.ق هم محلی بصره لاشه نو مردی را با شمشیری در قبری یافتند و با این تصور که لاشه زبیر را یافته‌اند، بر روی قبر مسجد و گنبد و ضریح ساختند و اموال متعددی را وقف آنجا کردند»[۶۸] اما با دقت به‌این که عمرو بن جرموز رمز و خنجر زبیر را نزد امام علی(ع) پیروزی، انتساب این قبر به زبیر قابل قبول وجود ندارد.[۶۹]

طریقه‌ها و تامل‌ها
سید محمدتقی مدرسی، گرفتاری‌ها و نظراتی برای جامعه اسلامی و همین‌طور جواب‌هایی برای این نگرانی‌ها، بیان نموده است.

موقعیت کنونی دولت ها اسلامی درباره ی بحران عقب‌ماندگی، در گیر عمیق‌ترین انحراف و بیشترین همانندی به شرایط شبه جزیره ایالات متحده عربی پیش از اسلام میباشد. لذا کشورهای اسلامی مستلزم حرکت‌های تمدنی میباشند که نهاد‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه را اصلاح مسجد قبا مشهد نماید.[۲۷]
حکومت در اسلام سکولار وجود ندارد که آیین را از سیاست مستقل نماید؛ بلکه بر پایه ی مقررات اسلامی اداره می شود، ولی ملت مجاز میباشد که فارغ حوزه فقاهتی، از روش نمایندگان خویش جاری ساختن سپردن نماید؛ اما در حوزه شرع این شغل دانا میباشد که حالت را احراز آدرس مسجد قبا مشهد می‌نماید.[۲۸]
عفاف و حجاب زن مسلمان در‌این فرصت، به خنجر کشیده‌گردیده در قبال ظلم و خرابی تبدیل گردیده که در شرایطی‌که مدام آن را حمل نماید برای مستکبران ناامیدی و ناکامی میباشد. عفاف و حجاب، اجبار بر عزم زن وجود ندارد؛ بلکه با ماهیت تکوینی وی سازگار میباشد و منافاتی با نقش اجتماعی وی ندارد.[۲۹]
فلسفه اسلامی رایج در میان مسلمان‌ها، فکر‌ای التقاطی مرکب از پندار‌های اسلامی و فلسفی بشری و ترکیبی از فلسفه مدرسه اسکندریه، افلاطون، روضه خوان اشراق و تمدن مسیحی رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۳۰]
صلح امام حسن(ع) با معاویه، سود خوی شهوت‌مآبانه برخی مدعیان عدل و داد در قبال معاویه میباشد. در عهدوپیمان عباسیان نیز بخش اعظمی از شیعه ها انقلابی، تسلیم پیشنهادهای دنیوی شدند و برخی از آنها با جاسوسی کردن از امام کاظم(ع) موجب به شهید شدن وصال وی نیز شماره تلفن مسجد قبا مشهد شدند.[۳۱]
بدیهی‌ترین خصوصیت منافقان، سر گروهی‌طلبی و سعی برای استخراج به راس رهبری امت اسلامی میباشد و تظاهر به اخلاص، زهدوتقوا و اسلام آنها نیز در راستای همین مقصود میباشد. [۳۲]
برهان گزینش مامان برخی ائمه شیعه از کنیزان و موالی، از در بین بردن اختلاف‌های فی مابین موالی و بقیه مسلمان ها و برقراری عدل و داد میان آنان و حدس صلاحیت‌ها بوسیله پروردگار بود که مامان امام، شایسته ترین رَحِم باشد.[۳۳]
بر پایه ی آیه ۳۸ شورا، مشاوره‌کردن منجر ضمانت آزادی رأی و حق گزینش میباشد و همینطور پند حکم کننده بوسیله عموم نیز از مصادیق شورا میباشد. نیازمندی حکم دهنده شرع هرچند دانا عادل باشد به مشاوره با دیگر افراد برای اداره کارها امت.[۳۴]
شیعه حقیقی وواقعی بودن مختار ثقفی[۳۵] و احتمال عالی بودن نماز زن در کنج خانه و خلوتِ منزل نسبت به بقیه جای ‌ها، طبق تعبیر آیه ۱۷ سوره مریم[۳۶] بعضی دیگر از ایده ها سید محمدتقی مدرسی میباشد.

دیدار رضا رمضانی دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت، با مدرسی در سال ۱۴۰۱ش
عمل‌ها
سید محمدتقی مدرسی در عراق، کویت، کشور ایران و دیگر کشورها به شغل‌های مختلفی پرداخته میباشد. برپایی گرد هم آیی‌ها، نرم افزار‌ها و مراسم‌های مختلف، سخنرانی در جلسات و مناسبت‌های گوناگون فقاهتی و همینطور تأسیس حیطههای علمیه در عراق، کشور‌ایران، سوریه[۳۷] افغانستان[۳۸] و کشورهای عربی کناره خلیج عجم بخشی از عمل‌های وی بوده میباشد.[۳۹]

وی در اواخر دهه ۶۰ میلادی (۱۹۶۶م) به همپا خان دایی‌اش، سید محمد حسینی شیرازی، سازمان عَمَل اسلامی را در عراق تأسیس کرد که با نظام وقت عراق پیکار می کرد.[۴۰] بعداز ورود به کویت و تأسیس مکتب فرستاده الاعظم(ص)، خبر نامه «الشهید» را به لهجه عربی به چاپ رساند که از حامیان انقلاب اسلامی کشور ایران به شمار می رفت.[۴۱] او در دهه ۱۳۹۰ق، تکان مبلغان طلایه‌دار در کویت را تأسیس کرد که مقر آن مکتب نبی الاعظم(ص) بود.[۴۲]

مدرسی بعداز انقلاب اسلامی کشور‌ایران، به طهران سفر کرد و حوزه علمیه حضرت قائم(عج) را در‌این شهر تأسیس کرد که شعبه‌هایی در سوریه، تانزانیا و آذربایجان نیز داراست.[۴۳] در‌این مدرسه ها، ۱۲۰۰ دانش آموز از ۳۵ سرزمین عالم به علم آموزی پرداختند.[۴۴]

بعداز سقوط صدام
سید محمدتقی مدرسی، بعد از سقوط صدام و بازگشتش به کربلا، نشریه الهدی را تشکیل داد. تکثیر گاهنامه عاشورا همگی ساله در دهه اولیه محرم در ده شماره، تکثیر فصلنامه البصائر، تأسیس کانال تلویزیونی الهدیٰ در شهر کربلا، تأسیس کانال ماهواره‌ای اهل‌بیت(ع)،[۴۵] تشکیل مرکز ها اسلامی در کشورهای اسلامی و غیر اسلامی،[۴۶] تأسیس مرکز ها انتشاراتی متفاوت، همانند دار المرکز الثقفی، انتشارات مدرسی، انتشارات بقیع، انتشارات محبان الحسین(ع)،[۴۷] تأسیس شماری مسجد، مریض‌خانه و مرکزها پزشکی، صندوق قرض‌الحسنه در مرزو بوم عراق[۴۸] بخشی از شغل‌های مدرسی بوده میباشد.

حضور در واتیکان به یاروهمدم پاپ در اجلاس ادیان دنیا در سال ۲۰۱۴م
کمپانی در کنفرانس‌ها و اجلاس‌های در بین‌المللی
مدرسی در اجلاس در میان ادیان که در ۱۱ آذر ۱۳۹۳ش در واتیکان برگزار گردیده بود و رهبران مذهبی همانند پاپ فرانسیس رهبر کلیسای کاتولیک واتیکان و نماینده روضه خوان الازهر نیز در آن حضور داشتند، کمپانی کرد.[۴۹] او همینطور در ۱۴ مهر ۱۳۹۹ش، در کنفرانس سازمان ملل با تیتر «رهبران ادیان در عالم: ایمان و اطراف زیست» که در ایسلند به میزبانی ابتدا‌وزیر این سرزمین و در حضور بزرگان و رهبران فقهی دنیا برگزار گردیده بود، به نمایندگی از مسلمان‌ها، سخنانی را از روش پخش زنده خلل کرد.[۵۰]

رغبت به مذهب شافعی
غازان‌خان در اواخر قدمت برای زیارت مقبره امام علی(ع) به نجف رفت و در همانجا به تشیع میل یافت و امر اعطا کرد خطبه به اسم اهل بیت بخوانند؛ البته بعد از درگذشت غازان و جلوس اولجایتو، حنفیان، ایلخان تازه را بر آن داشتند که خطبه و سکه به اسم خلفای راشدین نماید و از همین مجال، رقابت در بین فرقه‌های گوناگون مذهبی در دربار ایلخان شدید شد و هریک می‌کوشیدند تا اولجایتو را به کیش خویش مسجد قبا مشهد درآورند.

[۴۰]. در‌این بین خواجه رشیدالدین که مذهب شافعی داشت [۴۱]، مولانا نظام الدین عبدالملک مراغه‌ای شافعی را فعالیت «‌قضاء مرزوبوم جمهوری اسلامی ایران‌» بخشید و اولجایتو نیز زیرا چیرگی نظام الدین را در مباحثه با علمای فرقه‌های دیگر بدید، مذهب شافعی تفویض کرد و از آن پس اختلاف‌های مذهبی، به ویژه در بین حنفیان و شافعیان در دربار ایلخان دشوار بالا زد؛ تا آنجا که بعضا از امرای مغول، با انذار، ایلخان را به سوراخ مسلمانی و رجوع و برگشت به آئین آبا و اجدادی خویش فرا خواندند؛ ولی اولجایتو همچنان بر آیین خویش پای آدرس مسجد قبا مشهد فشرد.[۴۲].

شیعه شدن و رسمیت‌بخشی به مذهب تشیع

اسم ائمه و عبارت علی اما الله بر سکه روزگار اولجایتو
امیر طرمطاز (ترمتاس) و تاج الدین آوجی(آوی)، دانشمند شیعی، اولجایتو را به مذهب شیعه ترغیب کردند و وی آخر و عاقبت در ۷۰۹ق / ۱۳۰۹م که به بغداد رفت، به طور رسمیً مذهب شیعه تفویض کرد. [۴۳] در روز ها پادشاهی وی مذهب تشیع برای اول توشه مذهب قانونی سراسر جمهوری اسلامی ایران شوید.[۴۴] و وی اولیه فرمانروا امامی مذهب میباشد که در سطحی کبیر و کلان به انتشار تشیع مذهب اثناعشری همّت رزرو مسجد قبا مشهد گماشت.[۴۵].

اولجایتو پس از شیعه شدن در سال ۷۰۹ق امر اعطا کرد، به مکان خلفای راشدین به اسم امامان شیعه سکه و خطبه نمایند و در همانجا، علامه حلی، بلندمرتبه‌ترین دانشمند شیعی آن بعدازظهر، به حضور ایلخان شیوه یافت و از آن پس همراه وی شد [۴۶]؛ [۴۷] علامه حلی، دو کتاب خویش منهاج الکرامه [۴۸] و نهج الحق [۴۹] را به اسم شاه کرد و بدو نثار شماره تلفن مسجد قبا مشهد داشت.

ولی به این دلیل‌که تشکیلات دولت ایلخانی بر مبنای تسنن سازه گردیده بود، و سنّیان نفوذ فراوانی در آن داشتند، مخالفت های فراوانی با سیاست مذهبی وی شکل گرفت که در غایت او را وادار به عقب نشینی کرد؛ گرچه خودش، همچنان به مذهب تشیع خداپرست و متعهد ماند.[۵۰] به گفته ابن بطوطه، هم محلی ولایات مهمی زیرا بغداد، آذربایجان، اصفهان و شیراز در قبال دستور ایلخان مبتنی بر تغییر و تحول خطبه، سرسختانه پایداری کردند [۵۱]. دو سال بعد از آن، در ۷۱۱ق، بعد از آنکه تاج الدین آوجی و پسرش به اتهام همیاری با خواجه سعدالدین وزیر، به امر اولجایتو کشته شدند، نفوذ شیعه‌ها نیز در دستگاه ایلخانان روبه کاستی بنیان.[۵۲].

اولجایتو در آخرین روز‌های معاش دستور بخشید به اسم خلفای راشدین سکه و خطبه نمایند و نافرمانان را نیز دشوار بیم بخشید [۵۳]. نویسندگان دائرة المعارف تبارک اسلامی از این فعالیت اولجایتو برداشت کرده اند که وی مذهب شیعه را سوراخ گفته و به مذهب اهل سنت بازگشته میباشد. بعضی این عقیده را نپذیرفته و برآنند که او تا روزهای انتها قدمت بر مذهب تشیع باقی ماند.[۵۴] منشی پاد شاه محمد نوشته میباشد که وی تا انتها قدمت به مذهب امامیه باقی ماند و هر چه پافشاری کردند که او‌را از تشیَع پشیمان نمایند، تاثیر نکرد.[۵۵]

مورخان اهل ایران، پایبندی اولجایتو به احکام شریعت و همت اورا در توسعه و تبلیغ آیین اسلام ستوده‌اند و گفته‌اند که درگاه وی مجمع علما، فضلا، ادبا و حکما بود.[۵۶]. البته مورخان مصری، او‌را رافضی دانسته، و به خرابی و سفاکی مجرم کرده‌اند [۵۷].

وی بر مسیحیان و یهودیان مشقت بار می‌گرفت [۵۸]. یک بطرک نسطوری که می‌پنداشت اولجایتو مانند برادرش غازان اورا با گشاده رویی پذیرا می‌گردد، گزینه بی‌اعتنایی واقع شد و از همین رو، مسلمان ها به آزار نسطوریان پرداختند.[۵۹].

آرامگاه
نوشته ی علمیٔ مهم: گنبد سلطانیه
آرامگاه اولجایتو هنوز پابرجاست و با اسم گنبد سلطانیه، یک کدام از مشهورترین بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود. افزون بر این، در موغان، شهر اولجایتو فرمان روا و در پای کوه بیستون تختگاه دومین به اسم سطان آباد برآورد [۶۰]، که ویرانه‌های این یکی‌از به اسم دشت چم چمال، هنوز باقی میباشد.

منابع بازرسی
مهم ترین منبع درباره اولجایتو کتاب تاریخ اولجایتو، نوشته ابوالقاسم عبدالله بن محمد قاشانی، میباشد که خویش منبع مورخان آینده، به ویژه حافظ ابرو در پایین جامع التواریخ به شمار می آید. همینطور تاریخ وصاف تحت عنوان منبعی جدا و در کنار تاریخ اولجایتو از عنایت به سزایی برخوردار‌است. از در میان مورخان عرب، گزارشهای ابن دواداری، مورخ مصری معاصر ایلخانان شایان توجه میباشد.

اشعریان، طایفه‌ای از عرب‌های یمنی مستقر کوفه که بین آنان شماری از صحابه فرستاده خداوند(ص) و گروهی از عالمان و محدثان شیعی قرن دوم هجری قمری و قرن سوم قمری چشم میگردد. اسلام آوردن اشعریان قبل از فتح مکه، از افتخارات آنها میباشد. اشعریون سوابق درخشانی در امداد اهل البیت(ع) داشته‌اند به عنوان مثال کمپانی در نبرد صفین و قیام مختار مسجد قبا مشهد بود.

این طایفه به‌دنبال سختگیری‌های حجاج بن یوسف به شیعه ها، از کوفه به قم مسافرت کردند و قم را محل سکونت خویش و راءس اشاعه تشیع در کشور ایران ساختند. انگیزه تعیین قم از سوی اشعریون، فتح این حیطه به دست جدشان صاحب بن عامر اشعری بوده میباشد. اقتدار و نفوذ آن ها در قم به سیرتکامل‌ای بوده که قم را از ملیت اصفهان بیرون کرده و حتی از حاکمان اصفهان مالیات می‌گرفته‌اند. شخصیت‌های پر رنگ‌ای از این خویشاوندان، در شمار شاگردان و نزدیکان اهل بیت(ع) آدرس مسجد قبا مشهد می‌باشند.

نسب
اشعریان اصالتاً یمنی و عرب قحطانی بودند،[۱] و نسب آن ها به «نبت بن ادد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان» مشهور به اشعر می سید.[۲] برخی انگیزه این نامگذاری را چنان دانسته‌اند که جد آن‌ها پشمالو بوده میباشد.[۳] اشعر هفت پسر داشت که هر مورد سرسلسله خاندان‌ای شدند و همگی را اشعری می‌گفتند. منظور از اشعریان در‌این مدخل نسل جماهر، یکی فرزندان اشعر رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴]

پیش از اسلام
در منابع اسلامی، فضیلت ها بخش اعظمی به اشعریان قبل از اسلام منسوب شده و از جوانمردی و نیک‌خویی آن خاطر شد‌ه‌است. به گفته این احادیث اشعریان چنان بودند که گویی در اموال و املاک و منازل و بودجه خویش با عموم شریک بودند.[۵] هم‌اینگونه داعیه گردیده گروهی از اینان در حمله ابرهه به کعبه کمپانی شماره تلفن مسجد قبا مشهد داشته‌اند.[۶]

اسلام اشعریان
اولیه اشعری مسلمان
به گفته تالیف کننده تاریخ قم صاحب بن عامر اشعری او‌لین مسلمان از خویشاوندان اشعریان یمن و جد اعلای اشعریان قم میباشد.[۷] اولیه مهاجر این قوم و قبیله به سوی نبی(ص)، جهت تایید اسلام بود. او بعداز اسلام آوردن به دربین فامیل خویش گشوده گشت و یکسری سال آن‌گاه با هفتاد نفر از اقوام خود مجدد، به نزد رسول(ص) آمد.[۸]

اسلام آوردن بقیه اشعریان
بعداز اسلام صاحب و مالک بن عامر اشعری، گروهی دیگر از اشعریان در سال هفتم بعداز غزوه خیبر به مدینه آمدند و مسلمان شدند.[۹] بعضی مورخان به سیرتکامل‌ای دیگر، اسلام آن‌ها‌را، بیست سال بعداز مبعث نبی(ص) گزارش کرده‌اند.[۱۰] برنده منابع به مهاجرت و اسلام صاحب در مکه، اشاره نکرده‌اند[۱۱] به هر هم اکنون اسلام اشعریان از راز گرایش بوده و این فعالیت قبل از فتح مکه می تواند مایه افتخار آنها باشد.[۱۲]مغایر بعضا از قبایل عرب که ابعاد و وقتی که برد نبی(ص) را حتمی دیدند، دسته تیم مسلمان شدند،[۱۳]

از صورت‌های نام دار اشعری فی مابین صحابه رسول اسلام(ص) افزون بر ابوموسی اشعری می‌اقتدار به ابو عامر اشعری که در مبارزه حنین به شهیدشدن رسید و فرزند وی عامر بن ابی عامر و نیز حارث اشعری مثلا راویان حدیث فرستاده(ص) اشاره نمود.[۱۴]

مسافرت به عراق
صاحب و مالک بن عامر از اولیه اشخاصی بود که در سال ۱۶ هجری قمری برای فتح مدائن[۱۵] از رود دجله گذر کرد و مسلمان ها دیگر نیز شجاع شدند و وارد مدائن شدند و آنجا را فتح کردند.[۱۶] او را فاتح نواحی جبال برای مثال ساوه دانسته‌اند،[۱۷]

بعد از فتح عراق، اشعریان همچون بخش اعظمی از یمنی‌ها در کوفه بومی شدند، دو بدن از فرزندان صاحب یعنی سائب و سعد از بزرگان کوفه و سرشناسان عراق بودند. سعد بن صاحب به عبارتی کسی میباشد که در روز ها خلافت عثمان بن عفان به شراب خواری ولید بن عقبه، امیرکوفه، شهیدشدن بخشید.[۱۸]