بهترین مرجع مسجد قبا در مشهد

امروز 20 تیرماه او‌لین روز از دهه تکریم و غبارروبی مساجد میباشد که تحت عنوان مسجد مقر انتشار معارف قرآن و اهل بیت(ع) نامیده شد‌ه‌است. مسجد قبا مشهد مسجد کانون تکثیر معارف الهی و تجلی گاه وحدت و همبستگی مؤمنان میباشد.

در شرایطی‌که بخواهیم منزلت و حالت و عنایت مسجد در اسلام را بیابیم، می بایست به صدر اسلام برگشته و مقام مسجد بین مسلمان‌ها بعد از ظهر رسول(ص) را آیتم بررسى در اختیار بگذاریم؛ آدرس مسجد قبا مشهد به این دلیل‌که تاریخ مسجد با تاریخ اسلام گره خورده و این بنیان مقدس بعداز بعثت نبی(ص) ذمه ‌دار نقش‌هاى اساسی و گوناگونى در نهضت و انقلاب آن حضرت بوده میباشد.

با بررسى و جستجو در منابع دارای اعتبار اسلامى پر‌نور میشود که مسجد تحت عنوان چهار کانون و مقر اصلی در بین مسلمان‌ها صدر اسلام مطرح بوده و رزرو مسجد قبا مشهد یک مسجد اسلامى این چهار نقش را هم زمان انجام می نموده است: 1- مسجد تحت عنوان مقر عبادت و حافظه خدا متعال، 2- مسجد تحت عنوان مقر جهاد فکرى و یاد دادن و تعلم معارف اسلامی، 3- مسجد تحت عنوان مقر تجمع نیروهاى رزمنده و اعزام آنها به جناح‌هاى جهاد و 4- مسجد تحت عنوان مقر وحدت مسلمین و اکران روح وحدت و یکپارچگى به معاندان پیدا و نهفته جامعه اسلامی.

از آن مجال که آیین مبین اسلام بوسیله رسول اعظم(ص) در مدینة‌النبی دارنده حکومت و نظام اجتماعی و سیاسی شد، مسجد به‌ تیتر مهم‌ترین مقر و محل عمل­های مختلف در حکومت نوپای اسلامی قرار گرفت و از همین جای مقدس بود که مرزهای عقیدتی و جغرافیائی اسلام به بقیه بلاد به دور و مجاورت پیشرفت یافت.

بر این پایه اساسی­ترین نقش و کارکردهای مسجد را می‌قدرت به تفکیک و به تفصیل ذیل اذعان کرد: نقش مقر سیاسی و رهبری جامعه: پس از ورود رسول اسلام حضرت محمد‌ مصطفی(ص) به مدینه، وی فرمان به ایجاد کرد مسجد فرمودند و در‌این راستا با ایجاد کرد او‌لین مسجد در تاریخ اسلام یعنی مسجد قبا، آن را راس رهبری جامعه نوپای اسلامی و مشورت کردن در کارها سیاسی و تصمیم­گیری­های اصلی سیاسی قرار دارا‌هستند.

توقف فرستاده اکرم(ص) در دهکده قبا پانزده روز زمان بر شد و پیامبر پروردگار(ص) درین بازه زمانی تصمیم گرفت برای کار های عبادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مسلمان ها پایگاهی برپا نماید. نبی(ص) بعد از مدتی دهکده قبا را رخنه‌ کرد و به مدینه رفت اما تا آخرین روزهای معاش هیچ گاه ارتباط خویش را با این مسجد جدا نکرد. شماره تلفن مسجد قبا مشهد هر روز شنبه پیاده یا این که سواره به طرف مسجد قبا به رویه می زمین خورد و نماز را درآنجا می گزارد. طبق نقلی دیگر روزهای دو شنبه هر هفته در قبا نماز میخواند و نیزهر سال صبحگاه هفدهم ماه میمون رمضان به مسجد قبا می شتافت.

نقش سیاسی و تبلیغی مسجد
پس از تأسیس حکومت اسلامی مسجد تحت عنوان مهم‌ترین محل تبلیغ آئین و فراگیری مفاهیم والای اسلامی و الهی مقام مهمی یافت و از این جای مقدس بود که بها­های شرعی و اسلامی به بقیه بخش­های جامعه تسری و پیشرفت یافت و مبلغان و اساتید بزرگواری رشد یافتند. به ویژه اینکه با برپائی نماز جماعت در مسجد و نماز آدینه، این قضیه عنایت صدچندانی پیدا کرد.

محل تولد و فامیل
تقی‌الدین، ابراهیم بن علی عاملی کفعمی در سال ۸۴۰ق، در روستای کفَرعیما از ناحیه جبل‌برهان لبنان دیده به جهان گشود.[۱] آقابزرگ تهرانی به دنیاآمدن اورا سال ۸۲۸ق بیان مسجد قبا مشهد نموده است.[۲]

نسب او به حارث همدانی، از یاران حضرت علی(ع) میرسد. کفعمی در نقطه نهایی کتاب مصباح، خویش را حارثی معرفی نموده است. کفعمی منسوب به روستای کفرعیما میباشد که در حوالی روستای جِبشیت واقع آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۳]

بابا کفعمی، روحانی علی، از علمای ناحیه بود. کفعمی دو اخوی به اسم‌های شمس‌الدین محمد (متوفای ۸۸۶ق) و جمال‌الدین احمد دارااست. شمس‌الدین محمد، جد والا روضه خوان بهایی میباشد و جمال‌الدین احمد مؤلف کتاب «زبدة البیان فی فعالیت شهر رمضان» رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.[۴]

منزلت علمی
به گفته میرزاعبدالله افندی در ریاض العلما، وی در اشکال علم ها رایج مهارتی تام داشت و در علم ها عربی ادبیات سرآمد بعدازظهر خود بود.[۵] همینطور علامه امینی او‌را جامع دانش و آرامش معرفی نموده است.[۶] روحانی حر عاملی صاحب و مالک وسائل الشیعة شماره تلفن مسجد قبا مشهد می‌نویسد:

«وی شخصیتی گزینه اعتقادوباور، فاضل، ادیب، شعر سرا، عبادت کننده و با تقوا بود.»[۷]
اساتید
علی بن حسن کفعمی بابا وی که اجازۀ داستان نیز به وی داده میباشد.
سید حسین بن مساعد حسینی، مؤلف کتاب «تحفة الابرار فی مناقب الائمة الابرار»
سید علی بن عبدالحسین موسوی حسینی، مؤلف کتاب «رفع الملامة عن علی علیه‌السلام فی سوراخ الإمامة»

کتاب البلد الامین
تألیفات
نوشته‌علمیٔ مهم: اثر ها کفعمی

کتاب مصباح کفعمی
ابراهیم کفعمی در علم ها گوناگون زیرا (عرفان، سیر و سلوک، ادبیات، شعر، تاریخ، دعا و زیارات) تألیفاتی دارااست. مصباح و البلد الامین از مشهورترین اثرها اوست. سید محسن امین در اعیان الشیعة ، اثرها زیادی برای وی شمرده میباشد.[۸] به گفته زِرِکْلی از شخصیت‌نگاران اهل‌سنت، اثر ها او در پوسته نظم و نثر به ۴۹ کتاب و رساله می رسد.[۹] ورژن‌ای از صحیفه سجادیه به خط کفعمی جان دار میباشد. این ورژن، خلال ۵۴ دعای صحیفه‌های دیگر، چهار دعا بیشتر دارااست.[۱۰]

اشعار و خطابه‌های ادبی
کفعمی ادیب هم بوده میباشد. او خطبه قرآنی دارااست مشتمل بر بر اسم‌های سوره‌های قرآن[یادداشت ۱] که تلمسانی دانا اهل‌سنت از او به خیال این خطبه حمد نموده است.[۱۱] وی خطبه‌ای درباره روز غدیر دارااست که به قصیده رائیه آوازه داراست.[۱۲][۱۳]

بحقّک مولای فاشفع لمن
أتاک بمدح شفاء الصدور
هو الجبعی المسیء الفقیر
إلی رحمات الرحیم الغفور
اینجانب الحسنات نبود قدحه
فما اینجانب فتیل و لا اینجانب نقیر
خطایاه تحکی رمال الفلاة
و وزن اللکام و أحد و ثور
و روضه خوان گسترده له لمّة
کساها التعمّر ثوب القتیر
وفات و آرامگاه
ابراهیم کفعمی در کربلا سکونت داشت وی وصیت کرده بود در همانجا دفن خواهد شد ولی در اواخر قدمت سفری به زادگاهش کرد و در سال ۹۰۵ق در روستای کفرعیما در اطراف روستای جِبشیت درگذشت و در همانجا دفن شد. مدتی بعد از وفات کفعمی، روستای کفرعیما وخیم شد و از قبر کفعمی اثری بر مکان نماند. بعداز سال‌ها (پس از قرن ۱۱ق) سنگ قبری بوسیله کشاورزی پیدا شد که بر روی آن درج شده بود: هذا قبر الشیخ إبراهیم بن علی الکفعمی رحمهُ الله. محل قبر اورا نوسازی کردند و بر آن بقاع‌ای ساختند. مرقد وی زیارتگاه شیعه‌ها میباشد.[۱۴]

پانویس
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۴.
تهرانی، الذریعه، ج۳، ص۳ و ۱۴۳.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۵.
برنامه جامع فقه اهل بیت.
افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ ق، ج۱، ص۲۱.
امینی، الغدیر، ۱۳۹۷ق، ج۱۱، ص۲۱۳.
حرعاملی، امل الآمل، ج۱، ص۲۸.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج ۲، ص۱۸۵ و ۱۸۶.
زرکلی، الاعلام، ۱۳۸۹ق، ج۱، ص۵۳.
خبرگزاری ایکنا، «صحیفه سجادیه کفعمی در مشهد رونمایی شد».

کاربرد
به دو فقره از این توقیع برای ثابت ولایت عالم برهان شد‌ه‌است؛

فقره اولیه: (أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا؛ و البته حوادثی که برای شما پدید میاید، پس رجوع نمایید به راویان مسجد قبا مشهد حدیث ما)

روضه خوان انصاری اعتقاد دارد خواسته از «الحوادث» در‌این توقیع، مطلق اموری میباشد که از حیث عقلی، عرفی و دینی می‌بایست در آن ها به مدیریت قوم و قبیله مراجعه کرد. به این ترتیب امام(ع) فقها را مرجع در کارها حکمرانی قرار آدرس مسجد قبا مشهد داده میباشد.[۲۹]

فقره دوم: (فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ؛ چون آنان حجت اینجانب بر شما می‌باشند و اینجانب هم حجت آفریدگار بر رزرو مسجد قبا مشهد آنان هستم)

اورده شده معنای حجت بودن معصوم به طبع به مسأله‌گویی و ذکر احکام وجود ندارد، بلکه در همگی اموری که ائمه(ع) حجت آفریدگار می‌باشند، فقها نیز شماره تلفن مسجد قبا مشهد حجتند.[۳۰]

به این ترتیب غرض از رویدادها حادثه، پیشامدهای اجتماعی میباشد و همان طور که نبی خداوند(ص) و اهل بیت(ع) حجت آفریدگار و مرجع مراجعه عموم میباشند، راویان حدیث (فقها) نیز همین سیرتکامل‌اند و هر که راجع به حکومت و جاری ساختن کارها عموم از دستورها آن‌ها سرپیچی نماید، خدا بر وی احتجاج خواهد کرد.[۳۱] پس در کل اموری که امام به‌تیتر حجت الهی ولايت داراست، برای فقها نيز ولايت جعل گردیده‌است.[۳۲]

انتقاد و تحقیق دلالت توقیع
در زمینه‌ی دلالت این توقیع، تعدادی انواع مطرح گردیده که فقها به آنان جواب داده‌اند:

انواع نخستین: آورده شده هدف از حادثه ها حادثه، احکام دینی میباشد و توقیع مرتبط با تبعیت میباشد و ربطی به حکومت‌داری ندارد.[۳۳]
روحانی انصاری در جواب به‌این انواع گفته اولا راوی از حکم رویدادها سؤال نکرده، بلکه از خویشِ رویدادها پرسیده میباشد؛ ثانیا ازآنجاکه امام(عج) در زیر ماجرا گفته: (فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ؛ آن ها حجت اینجانب بر شما می باشند) و نگفته: (إنّهم حُجج اللّه عليكم؛ آنان حجت آفریدگار بر شما می باشند)، مشخص و معلوم می شود رویدادها ربطی به زمینه تقليد ندارد؛ زیرا حجيت از سوی امام(عج) به اين معناست که امام(عج) برای حل و فصل مسائل و تدبير حادثه ها - و خیر پاسخگویی به احکام فقهی - جمع‌ای را نصب نموده است؛ ثالثا بایستگی مراجعه به فقها در احکام و مسائل فقاهتی، جزء واضحات بوده و نیازی به سؤال نداشته میباشد.[۳۴]

انواع دوم: چه‌گونه می‌اقتدار به یک راوی حدیث که چند داستان مراقبت و نقل کرده، ولایت اعطا کرد؟![۳۵]
آورده شده حتما غرض کسی میباشد که با درک و فهم معنای ماجرا آن را نقل می‌نماید که به عبارتی فقید میباشد؛ چون مضمون‌ ندارد امام(عج) عموم را به راوی صرف که هیچ فهمی از ماجرا ندارد ارجاع دهد و اورا حجت خویش معرفی نماید.[۳۶]

انواع سوم: نقل شده امام(عج) صرفا در حوادثی که اسحاق بن یعقوب پرسیده، او‌را به فقها ارجاع داده میباشد، خیر در کلیه رویدادها؛ چون «اَل» در «الحوادث الواقعه» «اَل» قول میباشد و به به عبارتی رویدادها سؤال گردیده، اشاره دارااست.[۳۷]
نقل شده پاسخ امام(عج) مطلق میباشد، به‌ویژه اینکه پاسخ امام به طور کتبی (توقیع) بوده و به دست سایرافراد میرسید. بدین ترتیب درصورتی که خواسته امام آیتم خاصی بوده، بایستی به طور مقید (و خیر مطلق) ذکر میکرد.[۳۸]

پانویس
روضه خوان انصاری، کتاب المکاسب، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۵۵۵؛ امام خمینی، کتاب البیع، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۶۳۵.
صدوق، کمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۸۳-۴۸۵؛ طوسی، الغیبه، ۱۴۱۱ق، ص۲۹۰-۲۹۱.
صدوق، کمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۸۳-۴۸۵.
طوسی، الغیبه، ۱۴۱۱ق، ص۲۹۰-۲۹۱.
طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۷۰-۲۷۱.
قطب‌الدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۱۱۴.
طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۶۹-۴۷۰.
مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۷۵، ص۳۸۰.
حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۰۹ق، ج۲۷، ص۱۴۰.
صدوق، کمال الدین، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۸۳-۴۸۵.
منتظری، دراسات فی ولایة الفقیه، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۴۷۸.
شقیر، «پژوهشی درباره توقیع شریف امام فرصت(عج) به اسحاق بن یعقوب»، خبرنامه فقه اهل بیت(ع)».
طباطبایی قمی، دراساتنا اینجانب الفقه الجعفری، ۱۴۰۰ق، ج۳، ص۱۱۱؛ خویی، موسوعة الامام الخویی، ج۲۲، ص۸۲.
تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۷۸۶.

روایات مؤید و مبیّن حدیث غدیر
در روایتی از امام باقر(ع) اورده شده که از فرستاده(ص) درباره معنای «مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ» سؤال شد، فرستاده خداوند در جواب فرمود: آفریدگار مولای اینجانب و او‌لین از اینجانب بر خودم مسجد قبا مشهد میباشد

و با دستور وی برای اینجانب فرمان و از روی اختیار وجود ندارد؛ و اینجانب مولای مؤمنین و او‌لین از آنان بر خودشان هستم و با فرمان اینجانب برای آن‌ها دستور و از روی اراده وجود ندارد؛ و کسی که اینجانب مولای وی و اولین بر وی از خودش آدرس مسجد قبا مشهد هستم،

پس علی بن ابی‌طالب مولای وی و اولین بر وی از خودش میباشد.[۲۴] از امام سجاد(ع) درباره معنای «اینجانب کنت مولاه فعلی مولاه» سؤال شد، امام فرمود: رسول(ص) به عموم بیان کرد که علی(ع) امام پس از وی رزرو مسجد قبا مشهد خواهد بود.[۲۵]

مناشده‌ها و احجاج‌ها به حدیث غدیر
نوشته‌علمی‌های مهم: مناشده امام علی(ع) به رخداد غدیر و ماجرای رحبه

خوشنویسی حدیث غدیر به خط ثلث تاثیر مسعود نجابتی.
علامه امینی در کتاب الغدیر ۲۲ گزینه از احتجاج‌ها و مناشده‌های اهل‌بیت به حدیث غدیر مانند امام علی(ع)، حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و برخی از خلفا و اشخاص پر رنگ همانند قدمت بن عبدالعزیز، مأمون عباسی، عبدالله بن جعفر و عمار یاسر را گردآورده میباشد.[۲۶] امام علی(ع) برای ثابت حقانیت خود در خلافت بلافصل و امامت بعد از رسول(ص)، بارها به حدیث غدیر استناد و احتجاج نموده است؛[۲۷] ازجمله: در جریان شورای شش‌نفره در سال ۲۳ق یا این که ۲۴ق،[۲۸] در حضور عده ای از انصار و مهاجرین در طی خلافت عثمان،[۲۹] در ماجرای رُحْبَه[۳۰] و احتجاج با طلحه د شماره تلفن مسجد قبا مشهد ر نزاع جمل.[۳۱]

در سال ۳۵ق،[۳۲] امام علی(ع)، در رُحبَه (جایی در مسجد کوفه)، حاضران را به خدا، قسم اعطا کرد و از آن‌ها خواست تا درستی حدیث غدیر را تأیید نمایند و شهیدشدن دهند. اکثری از حاضران گفتار امام را تأیید کردند و به صدق آن شهید شدن دادند.[۳۳] تعداد این اشخاص ۱۲[۳۴] تا ۳۰ نفر[۳۵] گزارش شد‌ه‌است.

استناد به حدیث برای ثابت برخی از خصوصیت‌های امامت
متکلمان شیعه افزون بر ثابت امامت از روش حدیث غدیر، برای ثابت برخی از خصوصیت‌های امامت همانند عصمت و طهارت و مفترض‌ الطاعه بودن نیز بدین حدیث استناد کرده‌اند.

پاکی امام
به حدیث غدیر برای ثابت پاکی امام علی(ع) استناد شد‌ه‌است. از حیث ابن‌شهرآشوب مازندرانی، ظواهر حدیث بر وجوب موالات و نصرت و حرمت دشمنی با امام به طور مطلق دلالت دارااست. همینطور طبق این حدیث، موالات و نصرت و نیز دشمنی با امام علی(ع)، موالات و نصرت و دشمنی باایمان و پیامبر خداست و این دلالت بر طهارت امام داراست؛ چون در صورتیکه فرمان قبیحی از امام رمز زند، مغایر آنچه خواهد بود که رسول به آن حکم و الزام نموده است.[۳۶]

انتقادات
با اینکه بیان شده وات در رسیدگی و آثارش انصاف را رعایت کرده، البته بعضا از آثارش آیتم عیب گیری اندیشمندان و دانشمندان مسلمان قرار گرفته میباشد.[۵۲] ازجمله ابوالحسن شعرانی، تعلیقاتی مسجد قبا مشهد بر کتاب

«محمد، نبی و سیاستمدار»، سید جعفر شهیدی تعلیقاتی بر کتاب «فلسفه و حرف اسلامی» و سید محمد ثقفی نیز نقدی بر کتاب‌های «محمد در مکه»‌ و «محمد در مدینه» نگاشته‌اند.[۵۳] سید مصطفی حسینی طباطبایی در کتاب «انتقاد اثرها خاورشناسان» و محسن الویری در کتاب «مطالعات آدرس مسجد قبا مشهد اسلامی در غرب»

بعضا بینش‌های وات در امر فرستاده(ص) و وحی و عمادالدین خلیل در کتاب «مناهج المستشرقین» و «المستشرقون و السیرة النبویة» و محمد مُهار علی در کتاب «سیرة النبی و مستشرقان» نیز بعضا درنگ‌های وات درباره سیره فرستاده(ص) را رسیدگی رزرو مسجد قبا مشهد و عیب گیری کرده‌اند.[۵۴]

آورده شده گرچه وات، مداد معتدل و منصفی داراست؛ ولی از منظر مسیحیت و خاستگاه غربی به قضاوت درباره اسلام پرداخته میباشد و همین دستور، سرچشمه استنباط‌ها و طریقه‌های غلط وی درباره اسلام شماره تلفن مسجد قبا مشهد میباشد.[۵۵]

طریقه‌ها
بعضا از طریقه‌های خاص مونتگومری وات درباره اسلام و قرآن و رسول(ص) از این قرار میباشد:

کتاب محمد نبی و سیاستمدار با ترجمه عربی
وات قرآن را صحبت پروردگار، وحی الهی و از جانب معبود میداند؛ اما این نظر را دارد که مسلمانها می بایست درین‌باره به فهمی تازه دست یابند.[۵۶] از نگاه وی، قرآن و کتاب مقدس دربردارنده امرها خداوند می‌باشند؛ اما دستوراتی که برای دولت ها و عموم فرصت خودشان معتبرند. در حالتی‌که بپذیریم که دولت ها در درحال حاضر تغییر‌و تحول و تحولند، در‌این‌حالت‌ برخی از این اوامر، در تمامی جا و همگی فرصت‌ها معتبرند؛ البته برخی دیگر در جامعه ها فعلی اعتبار و کاربرد ندارند.[۵۷]
وات میگوید قرآن وحی‌ای میباشد که در برهه زمانی بیشتراز بیست سال توسعه و گسترش یافت و در زمان آن،‌ محمد(ص) از یک مصلح مذهبی ناشناس در زادگاهش مکه، به حکمران مذهبی و سیاسی مدینه و بعد پیامبری در سراسر شبه‌جزیره ایالات متحده عربی و ابعاد در سراسر دنیا تبدیل شد.[۵۸]
وات در کتاب «محمد، رسول و دولتمرد» از وحی تحت عنوان «تخیل ایده پرداز» حرف گفته میباشد.[۵۹] وی براین اعتقادوباور میباشد که پیامبران ازجمله حضرت محمد دارنده تخیل خلق کننده بودند. ایده‌هایی که از تخیل ایده پرداز به دست میایند، معمولا صحیح‌اند؛ البته تبدیل تخیل ایده پرداز به یک منبع حقیقی وواقعی و حقیقی وواقعی، اغراق و خطا میباشد.[۶۰] وات در جواب به‌این سؤال که آیا محمد(ص)‌ رسول بود، می‌نویسد وی مردی با تخیل ایده پرداز بود که ایده‌هایی مربوط به سؤالات بنیادین آدم‌ها ساخت می کرد که خیر فقط در بعدازظهر خویش بلکه برای قرن‌های آجل نیز جذابیت بزرگ‌ای داشت؛ ولی کلیه ایده‌های وی درست عدم وجود.[۶۱]

کتاب محمد در مکه با ترجمه عربی
وات این نظر را دارد که بسط و رویش اسلام وام دار سه خصوصیت حضرت محمد(ص) بود: یکم: موهبت و شایستگی محمد(ص) تحت عنوان نبی و غیب‌گو؛‌ دوم: حکمت و کوچک وی تحت عنوان یک دولتمرد؛ سوم: مهارت و دوراندیشی وی تحت عنوان یک مدیریت و حکمت و خردورزی‌اش در گزینش کارگزاران. به لحاظ وی، درصورتی که استعدادهای وی تحت عنوان رسول، دولتمرد و رئیس و در کنار کلیه اینها تکیه به معبود و یقین راسخ به اینکه وی رسول خداست، خلا، اسلام تا این حد رویش و توسعه پیدا نمیکرد.[۶۲]
وات مشاجره امی‌بودن و درس‌نخواندن فرستاده اسلام(ص) را انکار کرده و این نظر را دارد که نمی‌اقتدار به عهده گرفت که بازرگان جوانی مانند محمد(ص) درس نخوانده باشد.[۶۳]
وات با تأکید بر توحید در اسلام، در آموزۀ تثلیث و تجسد پروردگار در سه اُقْنوم (بابا، پسر و روح‌القدس) شک کرده و بر این اعتقادوباور میباشد که اسلام قادر است درباره یکتایی معبود به مسیحیت یاری دهد تا تعبیروتفسیر بهتری از آن ارائه گردد. او با مراعات صفات و اسمای مختلف پروردگار در اسلام، می گوید تثلیث را می‌اقتدار به نقش‌های متعدد پروردگار تعبیر و تفسیر کرد.[۶۴]
از لحاظ وات، اسلام در هنگامی ظهور کرد که موقعیت زنان وحشتناک بود. آن ها حقی بر گنج و میزان دارایی خویش نداشتند و خودشان نیز جزء بودجه‌های مرد به اکانت می‌آمدند. چنانچه مردی می‌مرد، همگی ‌چیز به پسرانش می سید. محمد(‎ص‎)‎‏ تاحد بسیار متعددی وضع و اوضاع را بهبود داد. وی حقِ مالکیت، ارث، یادگرفتن و جدایی را نهاد بنیان و از زنان مراقبت کرد.[۶۵] به اطمینان وی، اکثری از غربی‌ها درباره نگرش اسلام نسبت به زنان خطا می‌نمایند؛ چون آنها مفاد کم و نصیب کوچکی از دنیا اسلام را ملاک قضاوت خویش قرار می دهند.[۶۶]

اقسام مهریه
مهریه در اسلام بر سه عهدوپیمان میباشد:

مَهرُ المُسَمّی
مَهر المسمی مهری میباشد که زن و شوهر پیش از منعقد عقد نسبت به مقدار و معیار آن توافق نموده و آن را در عقد بیان می‌نمایند یا این که بعداز عقد بر روی مقدار معینی توافق می‌نمایند. مهر بایستی در بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آن‌ها بشود معلوم باشد خیر اینکه چیز گنگ و مبهمی مسجد قبا مشهد باشد.[۲۱]

حالت مهر المسمی:

دارنده قیمت مالی و اقتصادی باشد
قابل تملک و نقل و جابجایی باشد
معین باشد
مشخص و معلوم و تصریح گردیده باشد
دارنده بهره عقلایی و مشروع باشد
شوهر اقتدار تسلیم مهریه را داشته باشد
گزینش ترازو مهر مبنی بر ماده ۱۰۸۰ ضابطه مدنی مشروط به تراضی طرفین میباشد و محدودیتی درین خصوص در ضابطه پیش گویی نشده میباشد البته طبق احادیث مستحب میباشد که مهرالسّخیر ملاک قرار آدرس مسجد قبا مشهد گیرد.

مهر المثل
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: مهر المثل
در صورتی در طول منعقد عقد دایم درخصوص مهریه توافق نشده یااینکه مهریه رقم خورده فسخ باشد البته شغل زناشوئی میان زوجین انجام شده باشد، در‌این‌حالت‌ مطابق عرف و عادت محل و حالت خاص زوجه مانند خانواده، تحصیلات، سن، کار و امثال آن مهریه‌ای هم‌شأن زنان شبیه او انتخاب میشود که به‌این نوع مهریه، مَهرُالمِثل میگویند رزرو مسجد قبا مشهد یعنی مهریه‌ای متساوی زنان مثل وی.

مهر المُتعَه
هرگاه در عقد نکاح مهر بیان نشده باشد و شوهر پیش از قربت و انتخاب مهر، زن خویش را جدایی دهد زن مستحق مهر المتعه میباشد.[۲۲]

تَفویض مهر
در حالتی‌که در عقد انتخاب مهر به یکی زوجین یا این که شخص دیگری واگذار گردد درست میباشد و به آن سپردن مهر گویند که در‌این‌صورت‌ زن نمی‌تواند مهری بیشتراز مهر المثل انتخاب شماره تلفن مسجد قبا مشهد نماید.

مورد ها وابستگی نصف مهر
موردی که در عقد، مهر مشخص و معلوم گردیده یا این که بعداز عقد رقم خورده میباشد و پیش از قربت جدایی شکل گیرد زن مستحق نصف مهر المسمی خواهد بود.[۲۳]
در حالتی‌که که مهر انتخاب نشده و عقد به انگیزه عیب عَنَن (عدم بضاعت جنسی مرد) باطل گردد، زن مستحق نصف مهر المثل میباشد.
چالش اجتماعی مهریه‌های هنگفت
از پیامدهای مهریه‌های نامتناسب با بضاعت مردان، و یقین غلط «کی داده و کی گرفته»، وجود زندانیان فراوان مهریه یا این که قسط‌های هنگفت چندین ده یا این که یکسری صد ساله مردان برای بازپرداخت آن میباشد.[۲۴] این زمینه علت تزویج در مردان را کاهش داده و سبب ساز بالا رفتن سن وصلت یا این که تجرد قطعی بعضا شد‌ه‌است. برخی سعی‌های ناکافی برای حل این خلل انجام شده میباشد.

حذف تدریجی برده‌داری
منتسکیو فیلسوف سیاست فرانسوی:
آزادکردن جمع بی شماری از غلامان توسط اوضاع یک ضابطه اختصاصی، صلاح وجود ندارد؛ چون موجب خلل نظم اقتصادی جامعه می‏شود و حتی معایب اجتماعی و سیاسی دارااست. از جمله در ولسینی زیرا غلامان مسجد قبا مشهد آزاد گردیده

حق رأی دادن در انتخابات را پیدا کرده بودند، حائز اکثریت شده و رسمی وضع و اوضاع کردند که به موجب آن، هر که از اشخاص آزاد عروسی نماید، یکی غلامان آزاد گردیده می بایست در شب نخستین عروسی با دختر جدید عروس بخوابد و شب دوم اورا تسلیم داماد آدرس مسجد قبا مشهد نماید!

بدین ترتیب رها کردن غلامان، بایستی تدریجی و هم پا بافرهنگ‌سازی‌های موردنیاز و مطلوب باشد. مثلا ضابطه گذار ممکن میباشد اذن دهد، غلامان از عواید کارهایشان خویش را از ارباب خود خریداری نموده، و یا این که عصر غلامی را محصور رزرو مسجد قبا مشهد نمایند.

منتسکیو، روح القوانین، ۱۳۴۹ش، ص۴۲۸.

اسلام در طی نزولش با برده‌داری مواجه بود. پدیده‌ای که آن را بخشی از ساختار همگی جامعه ها بشری و کلیه ادیان، اعم از ادیان آسمانی و بشری دانسته‌اند.[۲۱] اسلام نیز اصل این بنیان را که در چارچوب رابطه ها اجتماعی و به‌ویژه در شرایط جنگی آن زمان کارکرد داشت، به رسمیت آشنایی ولی آن را با قیود و اصلاحات فراوان محصور شماره تلفن مسجد قبا مشهد ایجاد کرد.

[۲۲] این نوع به رسمیت شناختن یک دستور رایج با تولید اصلاحات در آن، در اصطلاح شرعی «حکم امضایی» نامیده میگردد.[۲۳] مصطفی پژوهشگر داماد (زاده: ۱۳۲۴ش) حقوق و دستمزد‌دان و فقید شیعه برده‌داری را از احکام امضایی تحمیلی می داند که اسلام به جهت ترویج شدید آن در طول نزول، بدون چاره به پذیرش آن شد‌ه‌است.[۲۴]

رویه اسلام را موجب از در بین رفتن تدریجی این پدیده دانسته‌اند.[۲۵] رشید رضا تالیف کننده اهل سنت اهل سوریه اعتقاد دارد در‌صورتی‌که اسلام به طور دفعی برده‌داری را کنسل میکرد، صاحبان برده کارشان مختل میشد و خویش بردگان نیز برای ادامه معاش مبتلا اختلال می‌شدند.[۲۶] مارسل بوازار خاورشناش اتریشی عدم تایید بردگی تحت عنوان فرمان طبیعی را یکی‌از افتخارات اسلام دانسته میباشد. به اعتقاد و باور وی این ترسیم می بایست در هنگامی وقت گیر با نظامی بر پایه ی آزادی تدریجی کنسل میشد.[۲۷] محمدتقی جعفری (درگذشت: ۱۳۷۷ش)، آیین‌پژوه شیعه، اعتقاد دارد برده‌داری در نقطه پايان قرن نخستین هجری رو به زوال بود. وی تحت عنوان استدلال، به آزادی بردگان بخشها لبه‌ای جامعه اسلامی با بیت‌المال در طی قدمت بن عبدالعزیز اشاره می‌نماید.[۲۸]

زندانی کردن سادات حسنی
منصور را اول کسی دانسته‌اند که در حین خلافتش، دربین عباسیان و علویان فتنه انداخت، در حالی که پیش از آن، در بین‌شان وحدت و دوستی برقرار مسجد قبا مشهد بود.[۲۰]

منصور کلیه فرزندان امام حسن(ع) -غیر از نفس زکیه و ابراهیم (فرزندان عبدالله محض) که مخفی گردیده بودند- را بازداشت کرد، به زنجیر بست، و با خواری به حیره آورد و به زندان انداخت و آن قدر بر آن‌ها دشوار گرفت که شب را از روز گشوده آدرس مسجد قبا مشهد نمی‌شناختند.[۲۱]

قتل ابومسلم
ابو مسلم خراسانی از رقیبان منصور به شمار می‌آمد و از مجال سفاح در میان آن دو کدورت ساخت‌و‌ساز گردیده و از طرفی اقتدار فراوان ابومسلم مایه نگرانی دستگاه خلافت گردیده بود. از این رو منصور در سال ۱۳۷ق ابومسلم را به قتل رزرو مسجد قبا مشهد رساند

.[۲۲] قتل ابومسلم برای منصور بسیار گران به آخر رسید به دلیل آن که ابومسلم رهبر سیاسی نظامی و حتی پیشوای فقاهتی خراسانیان محسوب می شد و در طول منصور و بعد از وی، قیام‌­های اکثری در خونخواهی وی شکل گرفت که اثار و اشتباهات بخش اعظمی برای عباسیان شماره تلفن مسجد قبا مشهد به وجود آورد.[۲۳]

تشکیل داد بغداد
ساختن شهر بغداد از مهم ترین شغل های منصور بود. عباسیان از مجال به حکومت وصال خویش به دوران سیزده سال، فارغ از پایتخت بودند تا اینکه بغداد را سازه نهادند. منصور در ساختن این شهر علت‌های سیاسی، نظامی، انتقادی و آب و هوایی داشت.[۲۴]

او ساختن پایتخت را در سال ۱۴۵ق استارت کرد و هزاران کارمندان، صنعتگر، نجار و آهنگر از شهرهای متفاوت را استخدام کرد. عمل ساختن بغداد چهار سال به درازا کشید و در ۱۴۹ق نقطه پايان یافت.[۲۵]

قیام‌ها بر ضد وی
کودتا عمویش عبدالله
هم زمان با روی شغل داخل شدن منصور، عموی وی عبدالله بن علی در صدد وصال به خلافت بود. او که نقش بسزایی در استواری مبنا‌های توان بنی عباس جاری ساختن کرده بود، انتظار داشت که بعد از سفاح به خلافت رسد. او که به امر سفاح با لشکری گرانقدر به شام رفته و فراهم پیکار با عموم این ناحیه بود، بعداز شنیدن خبر فوت سفاح بی­‌پندار گروهی از نزدیکان و فرماندهان سپاه خود را بدون چاره کرد سند دهند که سفاح او را به ولیعهدی برگزیده میباشد[۲۶] و لذا عموم شام با وی بیعت کردند. منصور در قبال این خطر دور از شوخی، ابومسلم خراسانی را با وجود کینه‌ای که از وی داشت به پیکار عبدالله ارسال کرد تا بدین وسیله از دست هر دو یا این که دستکم یکی‌از آن‌ها نجات یابد. ابومسلم با زیرکی سیاسی و نظامی بر عبدالله غالب شد و عبدالله به سمت بصره فرارو گریز کرد و ابعاد در زندان منصور کشته شد.[مستلزم منبع]

قیام نفس زکیه
نوشته ی علمیٔ اساسی: قیام نفس زکیه
قیام نفس زکیه، اول قیام علویان علیه خلافت بنی عباس بود. بعد از عهدوپیمان‌شکنی عباسیان در تفویض خلافت به نفس زکیه،(از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) که با وی تحت عنوان مهدی، بیعت گردیده بود) وی در سال ۱۴۵ق در شهر مدینه علیه منصور عباسی قیام کرد اما سرنوشت به همدم بخش اعظمی از طرفدارانش کشته شد.[مستلزم منبع]

قیام ابراهیم بن عبدالله
نوشته‌ی‌علمیٔ مهم: قیام ابراهیم بن عبدالله
قیام ابراهیم بن عبدالله دو‌مین قیام علویان علیه خلافت بنی عباس بود. ابراهیم که از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) بود، بعداز اخوی خویش نفس زکیه در قبال منصور عباسی در بصره قیام کرد. در‌این قیام عده متعددی از زیدیان، معتزلیان و تنی چند از فقهای بنام کمپانی داشتند البته در غایت قیام به سود نرسید و ابراهیم در سال ۱۴۵ق در حوزه‌ باخمرا در حوالی کوفه کشته شد.[مستلزم منبع]

نا‌آگاهی، اصطلاحی قرآنی و روایی مرتبط با زمانه قبل از اسلام عموم جزیرة العرب میباشد، همچنانکه به بعضی از ذهن ها و رفتارهای بعداز اسلام نیز اطلاق گردیده‌است. قرآن کریم و مهربان نسبت به آن نگرشی منفی مسجد قبا مشهد دارااست.

مدل معاش، شرایط اجتماعی، اعتقادات و بعضا از آداب و رسوم نادانی در آیه ها و احادیث مطرح شد‌ه‌است. بر پایه ی آیه ها قرآن، آئین عموم جزیرة العرب در طی نا آگاهی، کفر و بت‌پرستی بوده و رفتارهایی غیر اخلاقی همانند خیر و خوبی نکردن به پدر و مادر، کشتن فرزندان از بیم فقر، زنا، زنده‌به‌گور کردن دختران، شراب‌خواری، رباخواری، قمار و اَزلام فی مابین آن ها ترویج آدرس مسجد قبا مشهد داشته میباشد.

معصومین(ع) از هر فرصتی برای اصلاح ذهن ها و ایفا جاهلی به کار گیری می‌کردند. بر اساس احادیث، ایفا برخی امور موجب مرگ جاهلی دانسته گردیده، ازجمله کینه داشتن نسبت به حضرت علی(ع)، نوشیدن شراب، مرگ سوای وصیت و عدم آشنایی نسبت به امام رزرو مسجد قبا مشهد هر عصری.

آورده شده مظاهر و مصادیق فراوانی از نادانی بعد از اسلام نیز وجود داشته میباشد. اصطلاح نا آگاهی امروزی (نادانی تازه) در عبارات بعضا از نویسندگان قرن بیستم مشاهده میگردد که مقصودشان، بندگی بشر در قبال بشر و همینطور نظام‌های حکومتی و نظر ها سیاسی و اجتماعی ناسازگار با کردار اسلامی میباشد. محمد قطب، در کتاب «جاهلیة القَرن العِشرین» تأکید می‌نماید که نا‌آگاهی نو - برخلاف نا آگاهی پیش از اسلام که معمولی و سطحی بوده - مبنی بر دانش و عقیده‌پردازی و هم معنی با آن چیزی میباشد که امروزه بسط و فرهنگ خوانده میشود. وی نادانی قرن بیستم را عصاره نا آگاهی تمامی اعصار تاریخ غرب شماره تلفن مسجد قبا مشهد دانسته میباشد.

مقام و تعریف‌و‌تمجید
واژه و کلمه نا‌آگاهی در چهار آیه از نشانه‌ها سوره‌های مدنی قرآن به‌شغل رفته که در هر چهار آیتم، با نگرشی منفی همپا بوده میباشد؛[۱] تعابیر «تَبَّرُجَ الجاهلیة» در آیه پاک سازی[۲] در زمینه‌ی نمایان ساختن زیبایی‌ها و زیورآلات زنان،[۳] «ظنَّ الجاهلیة»[۴] در امر عدم اعتقادوباور به کمک آفریدگار در مبارزه،[۵] «حُنادرَ الجاهلیة»[۶] راجع به حکم قصاص دو نفر به مکان یک نفر[۷] و «حَمِیّةَ الجاهلیة»[۸] در خصوص تعصب بر روی حذف اسم فرستاده الله از صلح‌طومار حدیبیه[۹] از تعابیری میباشند که در قرآن استفاده گردیده است.

واژه و کلمه نادانی از ریشه «ج ه ل» به‌معنای نا آگاهی در مقابل دانش یا این که حِلم میباشد[۱۰] و به‌ زمان (حدود دو قرن) قبل از اسلام عموم جزیرة العرب اطلاق می‌گردد.[۱۱] بعضی بازه میان نبوت حضرت عیسی(ع) و بعثت پیامبراکرم(ص) را زمان نا آگاهی نامیده‌اند.[۱۲]

زینب دختر خُزَیمَة بن حارث (درگذشته ۴ق) از همسران فرستاده(ص) دارای شهرت به امُّ المساکین. او بعداز طلاق از طفیل بن حارث به همسری اخوی وی، عبیده بن حارث درآمد. بعداز شهیدشدن عبیده در پیکار بدر، فرستاده آفریدگار(ص) او‌را به همسری برگزید ولی این تزویج یکسری ماه بیشتر ارتفاع نکشید و در ۳۰ سالگی درگذشت. نبی اکرم(ص) مسجد قبا مشهد او‌را در آرامستان بقیع به خاک سپرد.

نسب
نسب پدری اورا اینگونه بیان کرده‌اند: بنت خزیمة بن حارث بن عبدالله بن عمرو بن عبدمناف بن هلال بن عامر بن صعصعه عامری آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۱]

ابن ­عبدالبر از عهدوپیمان ابی ­الحسن جرجانی او‌را خواهر میمونه بنت حارث از همسران رسول(ص) معرفی کرده. آن گاه می‌­افزاید «این مقاله را از کسی غیر از وی ندیدم.»[۲] ابن حبیب بغدادی نیز میمونة بنت حارث را جزو خواهران مادری وی بیان نموده رزرو مسجد قبا مشهد است.[۳]

همسران نبی (ص)

خدیجه دختر خویلد (تزویج: ۲۵ عام‌الفیل)
سوده دختر زمعه (تزویج: پیش از مهاجرت)
عایشه دختر ابوبکر (وصلت: ۲ق)
حفصه دختر قدمت بن خطاب (تزویج: ۳ق)
زینب دختر خزیمه (وصلت: ۳ق)
ام سلمه دختر ابوامیه (تزویج: ۴ق)
زینب دختر جحش (وصلت: ۵هجری)
جویریه دختر حارث (تزویج: ۵ یا این که ۶ق)
ام‌حبیبه دختر ابوسفیان (تزویج: ۶ یا این که ۷ق)
ماریه دختر شمعون (تزویج: ۷ق)
صفیه دختر حیی (وصلت: ۷ق)
میمونه دختر شماره تلفن مسجد قبا مشهد حارث (تزویج: ۷ق)
نبو
کنیه
زینب بنت خزیمه را به باعث عطوفت و بخشندگی با درماندگان و مستمندان، امّ‌ المساکین (مامان مستمندان) کنیه دادند[۴] وی در زمانه جاهلی نیز به همین کنیه پر اسم و رسم بوده میباشد.[۵]

تزویج با نبی اکرم(ص)
در میان مورخان در اینکه زینب پیش از تزویج با فرستاده(ص) همسر ِ کدام فرد بوده، اختلاف میباشد؛ سازه به پیمان معروف وی همسر طفیل بن حارث بن مقاله بن عبدمناف بود اما از وی جدایی گرفت و به عقد اخوی طفیل، عبیدة بن حارث درآمد[۶] عبیده در غزوه بدر زخمی شد و در شصت و چهار سالگی در صفراء جان بخشید.[۷] ولی در برخی از منابع آمده که زینب در بالا به همسری جهم بن عمرو بن حارث پسر عموی عبیده بن حارث درآمد.[۸] البته بیان کننده شغل به طلاق کشیده و وی با عبیده تزویج نموده است. در بعضا از منابع هم زینب، همسر عبدالله بن جحش معرفی گردیده‌است عبدالله در غزوه احد به شهیدشدن رسید.[۹]

بعد از شهید شدن شوهرش، فرستاده اکرم(ص)، زینب را برای خویش خواستگاری کرد­[۱۰] او دستور خویش را به نبی(ص) واگذار نمود.[۱۱] رسول در رمضان سال سوم سفر با وی تزویج نمود.[۱۲] هر تعدادی در کیفیت خواستگاری نبی(ص) و مهریه وی اختلافاتی چشم می شود.[۱۳]

درگذشت
او بعد از ۸ ماه معاش با رسول(ص) در ربیع الثانی ۴ق درگذشت.[۱۴] برخی بازه معاش وی با فرستاده اکرم(ص) را دو یا این که سه ماه بیان کرده‌اند.[۱۵] نبی معبود بر وی نماز گزارد و در بقیع به‌خاک سپرد.[۱۶]

زینب هنگام وفات حدود سی سال داشت.[۱۷] وی و خدیجه(س) صرفا همسران نبی(ص) بودند که در حین حیات فرستاده(ص) از عالم رفتند.[۱۸] مورخان او‌را اولیه شخص از همسران نبی ­خداوند(ص) می‌­دانند که در مدینه درگذشته میباشد. رسول(ص) از وی فرزندی نداشت.[۱۹]