حلم از نگرش عارفان و صوفیان
در بردباری حضرت علی(ع):
مولوی
وی به تیغ حلم تعدادی حلق را
وا خرید از تیغ و یک سری خلق و خوی را
تیغ حلم از تیغ آهن تیزتر
بل ز صد لشکر ظفر انگیزتر
عارفان و صوفیان نیز کم و زیاد مطالب یادشده را درباره معنای حلم و نیز فضیلت آن ذکر کردهاند. آنها مبنای حلم خداوند را درین دانستهاند که تعجیل بر کیفرِ خطاکار ناشی از خوف مجازاتکننده از فرارو گریز اوست و زیرا آفریدگار از این خوف پاک میباشد، پس در کیفر گناهکاران حلم میورزد و این دستور ولی توان مطلق ذات او را به ثابت مسجد قبا مشهد میرساند.[۵۸]
بنابر اعتقاد و باور آن ها، حلم یکیاز هفت صفت مهم روح میباشد که صفات دیگر از آن ها ناشی می گردند، چنانکه حلم منشأ ادب، حجب و حیا و تحمل آزار رسانی سایر افراد آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۵۹]
واپسین مقامات سالکان، یعنی تسلیم و رضا، نیز از حلم نشئت میگیرند.[۶۰] حلم به همدم تواضع، سخا و رفتار خوب موجب ترفیع به بالاترین درجات قرب الهی می گردد، حتی درصورتیکه دانش و فعالیت بندگان معدود باشد.[۶۱]
بنابر لحاظ عبدالرزاق گیلانی،[۶۲] نقش و سود اساسی حلم، واداشتن اشخاص به صفت رحمانی تأنّی و ممانعت آنها از صفت شیطانی شتاب میباشد. این فیض چنان با عنایت میباشد که خویش منشأ فواید بسیار دیگری شود، چون منشأ همگی خطاهای زبانی و عملی بشر در شتاب کردن رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.
پانویس
ابن عجم، زیر واژه و کلمه؛ بیهقی، ج ۱، ص ۳۴۰.
رجوعنمایید به خلیل بن احمد، تحت کلمه و واژه؛ ابن عجم، دیل کلمه و واژه؛ عسکری، ص ۱۹۹ و ۲۰۰؛ راغب اصفهانی، ۱۳۳۲ش، زیر واژه و کلمه.
ابن عجم، ص۱۹۹ و ۲۰۰؛ ابن خواسته، زیر کلمه.
راغب اصفهانی، ۱۳۳۲ش، تحت کلمه و واژه.
رجوعنمایید به عسکری، ص۷۴، ۱۹۷۲۰۰؛ غزالی، ج ۳، ص۱۷۵۱۷۷؛ فخررازی، ص۲۴۹؛ نراقی، ج ۱، ص۳۳۲۳۳۳
رجوع نمایید به محمدفؤاد عبدالباقی، شماره تلفن مسجد قبا مشهد تحت کلمه
مراجعه نمایید به توبه: ۱۱۴؛ هود: ۷۵
رجوعنمایید به صافّات: ۱۰۱
مراجعهنمایید به هود: ۸۷
مراجعه کنید به طبری، زیر بقره: ۲۲۵؛ طوسی، پایین بقره: ۲۲۵، ۲۳۵؛ توبه: ۱۱۴
مفاتیح الجنان، دعای ابوحمزه
حلم از نگرش عارفان و صوفیان
در بردباری حضرت علی(ع):
مولوی
وی به تیغ حلم تعدادی حلق را
وا خرید از تیغ و یک سری خلق و خوی را
تیغ حلم از تیغ آهن تیزتر
بل ز صد لشکر ظفر انگیزتر
عارفان و صوفیان نیز کم و زیاد مطالب یادشده را درباره معنای حلم و نیز فضیلت آن ذکر کردهاند. آنها مبنای حلم خداوند را درین دانستهاند که تعجیل بر کیفرِ خطاکار ناشی از خوف مجازاتکننده از فرارو گریز اوست و زیرا آفریدگار از این خوف پاک میباشد، پس در کیفر گناهکاران حلم میورزد و این دستور ولی توان مطلق ذات او را به ثابت مسجد قبا مشهد میرساند.[۵۸]
بنابر اعتقاد و باور آن ها، حلم یکیاز هفت صفت مهم روح میباشد که صفات دیگر از آن ها ناشی می گردند، چنانکه حلم منشأ ادب، حجب و حیا و تحمل آزار رسانی سایر افراد آدرس مسجد قبا مشهد میباشد.[۵۹]
واپسین مقامات سالکان، یعنی تسلیم و رضا، نیز از حلم نشئت میگیرند.[۶۰] حلم به همدم تواضع، سخا و رفتار خوب موجب ترفیع به بالاترین درجات قرب الهی می گردد، حتی درصورتیکه دانش و فعالیت بندگان معدود باشد.[۶۱]
بنابر لحاظ عبدالرزاق گیلانی،[۶۲] نقش و سود اساسی حلم، واداشتن اشخاص به صفت رحمانی تأنّی و ممانعت آنها از صفت شیطانی شتاب میباشد. این فیض چنان با عنایت میباشد که خویش منشأ فواید بسیار دیگری شود، چون منشأ همگی خطاهای زبانی و عملی بشر در شتاب کردن رزرو مسجد قبا مشهد میباشد.
پانویس
ابن عجم، زیر واژه و کلمه؛ بیهقی، ج ۱، ص ۳۴۰.
رجوعنمایید به خلیل بن احمد، تحت کلمه و واژه؛ ابن عجم، دیل کلمه و واژه؛ عسکری، ص ۱۹۹ و ۲۰۰؛ راغب اصفهانی، ۱۳۳۲ش، زیر واژه و کلمه.
ابن عجم، ص۱۹۹ و ۲۰۰؛ ابن خواسته، زیر کلمه.
راغب اصفهانی، ۱۳۳۲ش، تحت کلمه و واژه.
رجوعنمایید به عسکری، ص۷۴، ۱۹۷۲۰۰؛ غزالی، ج ۳، ص۱۷۵۱۷۷؛ فخررازی، ص۲۴۹؛ نراقی، ج ۱، ص۳۳۲۳۳۳
رجوع نمایید به محمدفؤاد عبدالباقی، شماره تلفن مسجد قبا مشهد تحت کلمه
مراجعه نمایید به توبه: ۱۱۴؛ هود: ۷۵
رجوعنمایید به صافّات: ۱۰۱
مراجعهنمایید به هود: ۸۷
مراجعه کنید به طبری، زیر بقره: ۲۲۵؛ طوسی، پایین بقره: ۲۲۵، ۲۳۵؛ توبه: ۱۱۴
مفاتیح الجنان، دعای ابوحمزه
رزرو مسجد قبا مشهد برای برگزاری مراسم