ثَعْلَبة بن مَیْمون دانا و محدّث شیعی و از اصحاب امام جعفرصادق(ع) و امام موسی کاظم(ع) میباشد.
لقب ثَعْلَبة بن خوشیمن، ابواسحاق بود و اورا ابواسحاق فقید، ابواسحاق نحوی و اسدی کوفی نیز میخواندند.[۱] از تاریخ به دنیاآمدن و وفاتش اطلاعی در مشت وجود ندارد. از موالی بنی اسد و بنی سلامه بوده، به زهدو تقوا، عبادت و نیک کرداری و شیوایی آوازه داشته میباشد. درباره عبادت ثعلبه در مسجد کوفه و دقت هارون الرشید (حکومت :۱۷۰-۱۹۳ق) به وی، روایتی نقل گردیدهاست.[۲] اورا قاری، نحوی و لغوی نیز مسجد قبا مشهد دانستهاند.[۳]
وی از امام جعفر درستگو(ع)، امام موسی کاظم(ع) و عده ای زیرا زُرارَة بن اَعْیَن، حارث بن مغیره، حماد بن عثمان و محمد بن مسلم حدیث نقل نموده است. عده ای زیرا احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی، عبدالله بن محمد حجّال، عبدالله بن بُکَیر، ابو سعید مُکاری و بخش اعظمی دیگر از وی داستان کردهاند.[۴] گفتهاند که ثعلبه کتابی در حدیث داشته که راویان اکثری از آن نقل آدرس مسجد قبا مشهد کردهاند.[۵]
نیامدن لفظ ثقه در رجال نجاشی [یادداشت ۱]باعث گردیده تا برخی در وثاقت ثعلبه شک نمایند، البته این شک به طور کاملً بیوجه بوده[۷] و بقیه افراد ثعلبه را ثقه رزرو مسجد قبا مشهد دانستهاند.[۸]
پانویس
کشی، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۳۷۵؛ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۴۰۷ق، ص۱۱۷؛ روحانی طوسی، رجال الطوسی، ۱۴۱۵ق، ص۱۷۴
نجاشی، رجال النجاشی، ۱۴۰۷ق، ص۱۱۸؛ قمی، تحفة الاحباب فی نوادر اثر ها الاصحاب، ۱۳۷۰ش، ص۶۴؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۴۰۹
نجاشی، رجال النجاشی، ۱۴۰۷ق، ص۱۱۸؛ حلّی، کتاب الرجال، ۱۹۷۲م، ص۶۰؛ علامه حلّی، رجال العلامة الحلّی، ۱۴۰۲ق، ص۳۰
روحانی طوسی، رجال الطوسی، ۱۴۱۵ق، ص۳۳۳؛ علامه حلّی، شماره تلفن مسجد قبا مشهد رجال العلامة الحلّی، ۱۴۰۲ق، ص۳۰؛ تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۴۹۱؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۴۱۰-۴۱۱
نجاشی، رجال النجاشی، ۱۴۰۷ق، ص۱۱۸؛ روضه خوان طوسی، رجال الطوسی، ۱۴۱۵ق، ص۳۳۳؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۴۱۳ق،، ج۳، ص۴۰۹
نجاشی رجال نجاشی، مؤسسة النشر الإسلامي، ص۱۱۸.
مامقانی، تنقیح المقال، ۱۳۵۲ق، ج۱، بخش۲، ص۱۹۶؛ امین، اعیان الشیعة، ۱۹۸۳م، ج۴، ص۲۵
کشی، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۴۱۲
یادداشت
تفسیر ثقه نیامده البته با خصوصیت های متعددی نجاشی اورا تعریف کرده و ستوده میباشد كان وجها في أصحابنا ، قارئا ، فقيها ، نحويا ، لغويا ، راوية ، وكان حسن العمل ، كثير العبادة وألزهد.[۶]
منابع
امین، محسن، اعیان الشیعة، بازرسی: حسن امین، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۹۸۳م.
تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، قم، دفتر کار انتشارات اسلامی، ۱۴۱۰ق.
حلی، حسن بن علی، کتاب الرجال، تفحص: محمدصادق آل بحرالعلوم، نجف، بینا، ۱۹۷۲م.
خویی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، قم، بینا، ۱۴۱۳ق.
روضه خوان طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، پژوهش: جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۱۵ق.
علامه حلی، حسن بن یوسف، رجال العلامة الحِلّی، استیناف: محمدصادق بحرالعلوم، نجف، المطبعة الحيدرية، ۱۴۰۲ق.
قمی، عباس، تحفة الاحباب فی نوادر اثرها الاصحاب، پژوهش: جعفر حسینی، طهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۰ش.
کشی، محمدبن قدمت، رجال الکشی، مشهد، موسسه انتشار دانش گاه مشهد، ۱۴۰۹ق.
مامقانی، عبداللّه، تنقیح المقال فی دانش الرجال. نجف، بینا، ۱۳۵۲ق.
نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، بازرسی: موسی شبیری زنجانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۰۷ق.
لینک و پیوند به خارج
منبع نوشتهی علمی :دانشنامه دنیا اسلام
آدرس مسجد قبا مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از مراجعه